Addysg yng Nghymru 1847-1947/Rhagair
| ← Addysg yng Nghymru 1847-1947 | Addysg yng Nghymru 1847-1947 gan Adran Gymreig y Weinyddiaeth Addysg |
Pennod 1 → |
RHAGAIR
Ym 1846 penododd y Llywodraeth Ddirprwyaeth i ymchwilio i gyflwr Addysg yng Nghymru. Bu llawer o drafod ar yr Adroddiadau a ddilynodd yr ymchwiliad, er na ellir gwadu i'w cyhoeddi fod o ryw gymaint o les i addysg Cymru. Aeth canrif heibio, y mae'r teimladau brwd a'r rhagfarnau bellach wedi tawelu, ac ymddengys yn amser addas yn awr i adolygu gwaith y Dirprwywyr a mesur ei bwysigrwydd yn hanes datblygiad addysg yng Nghymru. Ceisir gwneuthur hyn yn y pamffled hwn.
Yr ydym yn byw yn nyddiau gwewyr y cynnydd addysgol a wnaed yn bosibl gan Ddeddfau Addysg 1944 a 1946. Erys llawer i'w wneuthur eto. Dilyn ffordd araf datblygiad yw ein traddodiad ni ym Mhrydain, addasu'r presennol ar gyfer anghenion y dyfodol gan gofio bob amser am y graig y naddwyd ni ohoni. Yn y pamffled hwn edrychir yn ôl dros y can mlynedd diwethaf, a dylai hyn ein hatgofio o'r camau breision a wnaed er 1847. Y pryd hynny medrai tri o Ddirprwywyr galluog gondemnio dylanwad yr iaith Gymraeg ar gynnydd moesol ac economaidd y Cymry. Ni ellir dal y syniad hwn mwyach. I'r gwrthwyneb, credaf fod iaith, llên, hanes a thraddodiadau Cymru yn etifeddiaeth amhrisiadwy i bawb o'i phlant
George Tomlinson
Y Weinyddiaeth Addysg,
- Llundain, W.1.
- Rhagfyr, 1947.
Dymuna Adran Gymreig y Weinyddiaeth Addysg gydnabod y cymorth a dderbyniodd wrth baratoi'r pamffled gan yr Athro R. T. Jenkins, Mr. Bob Owen, Croesor, a'r Prifathrawon hynny a fu mor garedig â rhoddi eu llyfrau cofnodion at ei gwasanaeth. Dymuna ddiolch hefyd i'r rhai a ganlyn am eu caredigrwydd yn rhoddi'r darluniau Arglwydd Shuttleworth (Syr James Kay Shuttleworth), Syr Ifan ab Owen Edwards (Syr O. M. Edwards), a Llyfrgell Genedlaethol Cymru (Syr Hugh Owen, Deon Cotton, a llun y wynebddalen o'r Rhan I o'r "Llyfrau Gleision").