Blacmel/Cwlwm y Cythraul

Blacmel

gan John Pierce

PENNOD X
CWLWM Y CYTHRAUL

YR oedd hi'n tynnu at chwarter i ddeg, pan gofiodd Ifans ei fod i fynd i weld Parri erbyn deg. "Mae hi yn rhy hwyr i fynd 'rwan," meddai, gan estyn potel o wisgi o'r cwpwrdd, "mi af ben bore yfory. Oes gan y ddynes yma dipyn o bres tybed? Beth ddywaid hi pan ddaw'r crash?" Ar hynny sylwodd Ifans fod y ci yn anesmwyth, â'i glustiau i fyny fel petai'n clywed rhywbeth.

"Gorwedd Gel! 'does yna

"Gel! 'does yna ddim byd," meddai Ifans dan dywallt rhagor o wisgi o'r botel, a gwrando i fod yn sicr fod Mrs. Huws yn ddiogel, ond pan oedd Ifans yn codi'r gwydryn at ei wefus, neidiodd y ci i fyny gyda chyfarthiad sydyn, nes peri i Ifans yntau neidio, a cholli peth o'r wisgi. Aethai'r ci at y ffenestr, dan chwyrnu a chyfarth yn ffyrnig, a rhwng ei gyfarthiadau, clybu Ifans guro eglur ar y ffenestr, a phan gododd y llen, gwelai Roberts Tŷ'nymaes yn gwneud arwydd arno i fyned ac agor y drws. Tawelodd Ifans y ci gorau y medrai, dan fyned tua'r drws, gan ofyn iddo'i hun, "Beth sydd ar y sarff yma eisiau tybed?" Prin yr oedd wedi agor y drws, nad oedd Roberts wedi camu i mewn heibio iddo yn hyf.

"Rhaid i chi faddau i mi am alw yr adeg yma o'r nos, Ifans," meddai, "ond mi fuaswn i'n lecio cael."

"Ust! Ust!" meddai Ifans, gan roi ei law ar ei fraich, oblegid yr oedd drws llofft Mrs. Huws newydd agor.

"O diar, beth ydyw'r mater?" gofynnodd yr howscipar o ben y grisiau.

"Dim byd, Mrs. Huws," meddai Ifans, "dim byd ond bod Roberts Tŷ'nymaes eisiau fy ngweld i am funud."

Cerddodd Roberts ymlaen yn hamddenol tua'r lle tân, heb ei wahodd, gan ei osod ei hun yn gysurus mewn cadair heb ddweud dim, ac Ifans yn ei ganlyn, ymhell o fod yn hapus. Ymhen tipyn, meddai Roberts, gan snyffian a gwenu, ac edrych yn awgrymiadol ar y botel wisgi: "Wrthi'n dathlu Ifans, wrthi'n dathlu."

Cododd Ifans ac estyn gwydryn a thywallt chwarter ei lond o'r gwirod, a'i estyn i Roberts, ond heb gymryd dim ei hun.

"Wel, iechyd da i ŵr y tŷ," ebe Roberts, "ac i Hopcyn yn ei dŷ newydd nos yfory, hynny ydyw os bydd y cynhebrwng yfory hefyd, ynte?" A chwarddodd Roberts gan gymryd llwnc drachefn. Yna trawodd ei wydryn ar y bwrdd, a chododd ar ei draed ac estyn ei law—"Ysgydwch law, Ifans," meddai. "Sôn am Charles Peace, myn diain i. Hy! 'Doedd o ddim ynddi efo chi, nac oedd, ar fengoch i. 'Rydych chi'n glyfar, ydych fel mae byw fi, ac yn lwcus hefyd."

"Wn i ddim beth am hynny," meddai Ifans, yn swta. "Wyddoch chi ddim beth am hynny, wir! 'Rydych chi'n rhy ostyngedig, Ifans, a chwithau wedi cael hôl mor dda!"

"Hôl!" meddai Ifans yn chwerw, "Chefais i ddim hôl—." Edrychodd Roberts arno mewn edmygedd, ac meddai: "Dyna ydw i'n ei lecio ynoch chi, Ifans, mae golwg mor ddiniwed arnoch chi pan fyddwch chwi'n dweud clamp o gelwydd. Beth am y rhent, 'y ngwas i? Pwy gafodd yr hôl, ynte? Y Genhadaeth Dramor? Y?

"Roberts," meddai Ifans, yn ddifrifol, "yr ydw' i'n dweud ar fy llw wrthych eto, na chefais i mo'r rhent."

"Tell that to the Marines, Ifans," meddai Roberts ar ei draws, "os ydyw Rhys y Plisman wedi llyncu'r stori, 'dydw' i ddim. A gwelwch yma, Ifans—mi 'rydym ni'n dau yn gwybod gormod am ein gilydd, a 'does dim cyfrinachau i fod rhyngom ni, a—y—rhag imi aros yma'n rhy hir—ac i'r 'pisyn' yna tua'r llofft" (a rhoes winc awgrymiadol ar Ifans), "fynd i amau rhywbeth, mi awn ni at y busnes sy gen' i. I ddweud y gwir yr ydw' i mewn tipyn bach o gongl, dim helynt ychwaith, 'does dim risc o gwbl, a mi wn y rhowch chi fenthyg imi. 'Cawn i ryw ganpunt am—

"Can punt! Ddyn glân! Be—."

"Ie'u benthyg nhw ydw' i'n ddweud—dim ond am dipyn bach."

"Roberts," meddai Ifans yn ddifrifol—ac yn bendant, "rhowch inni ddeall ein gilydd, a hynny ar un waith. Pa mor gyfyng bynnag ydyw'r gongl yr ydych chi ynddi hi—yr ydw' i mewn congl mwy cyfyng,—Brenin Mawr! petasai gennyf i eisiau dim ond canpunt, mi fuaswn i'n gorfoleddu. 'Fedra' i roi dim ddimai goch i chi."

"Fedrwch chi ddim—rowch chi ddim ydych chi'n feddwl, ynte?" meddai Roberts yn gâs, "wel, popeth yn dda felly—ond mi gewch fyw i edifarhau efallai."

"Choeliwch chwi mo'nof i felly?" meddai Ifans.

"Na wnaf," meddai Roberts, "ac efallai na choeliwch chwithau mohonof innau pan dd'wedaf wrthych nad ydych wedi bod mor lwcus ag ydych yn feddwl. Sut y teimlech chi pe dwedwn i wrthych fod Martha Hopcyn wedi cael ei lleferydd? Ha! mi welaf wrth eich gwep chi nad ydych yn hidio fawr am y newydd da yna. Ychydig mae hi wedi ddweud eto—ond mi ddywaid fwy yn y man—a mi helpa' i dipyn

Ar hynny neidiodd Ifans ar ei draed. "Hei, ddyn, beth ydych yn feddwl wneud?"

"Os cyffyrddwch chi ynof, mi fyddaf yn deffro'r Sleeping Beauty yna uwch ein pennau ni," meddai Roberts, "a mi ddechreuaf sôn wrthi am freuddwydio, ac am Hop—."

"Taw, y cenau budr," ebe Ifans mewn tôn fileinig, "a mi'r wyt ti wedi bod yn gwrando ar—."

"Mae'n well i ti wrando arnaf i, Ifans," ebe Roberts ar ei draws gan symud tua'r drws, "a thrio gwneud heb y can—punt am ryw fis."

"Pa ddiben i chi ofyn," ebe Ifans, "yr ydw' i wedi dweud wrthych na fedra' i"

"Treiwch eto," ebe Roberts gan gychwyn agor y drws, "cysidrwch y peth—mi gewch tan yfory gennyf. Cysgwch dros y mater, os medrwch chi."

Yr oedd Roberts wedi agor y drws erbyn hyn, ac meddai: "A pheth arall, feddyliais i ddim am foment, mai chi roes y cortyn am wddw Hopcyn."

"Wnes i ddim, ddyn," gwaeddodd Ifans.

"Ust," rhybuddiodd Roberts, "cofiwch am nerfau Mrs. If—y-Mrs. Huws, ddylwn i ddweud. Efallai y cewch chi egluro wrth ryw farnwr, Ifans, ond cofiwch chi, un peth ydyw i mi gau fy ngheg am y dwyn—peth arall ydyw i mi gadw ar lofrudd." A diflannodd Roberts i'r tywyllwch.

Ond pan oedd yn nesáu at giat y lôn, dychmygodd ei fod yn gweled siâp ceffyl, a safodd, a chyn iddo fedru gwneud dim, camodd dyn at ei ochr, a chlywodd lais Parri yn dweud, "Felly!" mewn tôn a yrrai ias drwy fêr ei esgyrn, a'r un eiliad teimlodd ei anadl yn cael ei gipio o'i ysgyfaint, ac yntau yn suddo yn wysg ei gefn i dywyllwch anymwybyddiaeth.

Nodiadau