Blagur Awen Ben Bowen/Rhagair

← Blagur Awen Ben Bowen

Blagur Awen Ben Bowen gan David Bowen (Myfyr Hefin)

Cyflwyniad →

RHAGAIR

GWEDDILLION Barddoniaeth Ben Bowen, adewais allan o'r gyfrol gyhoeddais un mlynedd ar ddeg yn ol, geir yn y gyfrol hon yn benaf. Bernais, yr adeg honno, mai amhriodol fuasai cyhoeddi blagur ei awen ieuanc, ac y buasai i'w hanaeddfedrwydd dynnu oddi wrth werth y gyfrol. Erbyn hyn, deallaf fod llawer o fy nghyd— wladwyr wedi dechreu cael blas ar ei farddoniaeth, ac am wneud astudiaeth o honi hi, ac o hono yntau; ac yn awyddus felly am gael golwg ar bob peth a ysgrifenodd. Rhigymai yn llanc yn yr ysgol; ond pan oedd tua pedair ar ddeg oed, dechreuodd gredu fod ganddo rhywbeth gwerth ei osod ar bapur. Y rhai hynny, gan mwyaf, geir yn y tudalenau hyn. Ceir ei bryddest gyntaf, ei englyn cyntaf, ei awdl gyntaf, ei farwnad gyntaf; ond nid yw ei bennill cyntaf yma; aeth ei fam anwyl—yr hon a gollodd mor ieuanc, â'r pennill hwnnw ganddi, i'w adrodd wrth un o feirdd y nef; ac am wn i nad y pennill hwnnw barodd iddi broffwydo mor sicr y buasai ei bachgen Ben yn wron byw ryw ddydd. A wnei di, ddarllenydd parchus, ddarllen y rhai canlynol fel pethau bachgen. Cofia gyfaddefiad Paul.

Oddiar gyhoeddiad y gyfrol des o hyd i lawer pennill ac englyn lechasent ym mhlith ei lawysgrifau. Ces un neu ddau oddi wrth gyfeillion Ben hefyd. Derbynied y cyfryw fy niolch.

Daeth y rhan fwyaf o gynnwys y gyfrol hon allan ar dudalenau y Cymru a'r Darian. Nid oedd un bwriad ynom y pryd hwnnw i'w cyhoeddi yn llyfryn rhagor na'u cadw mewn diogelwch.

Gyda gweddillion ei farddoniaeth cyhoeddir hefyd Bennod o Weddillion ei "Gofiant." Galw mawr sydd am ei "Gofiant a'i Farddoniaeth." Nid oes wythnos yn mynd heibio na fydd rhywun yn holi am gopi; ond y mae rhai cannoedd o gopiau o'i "Ryddiaith" ar law, a disgwyl gweld y rhai hynny yn mynd o'r ffordd ydym cyn dod ag ail argraffiad o'i Gofiant a'i Farddoniaeth allan. Tan hynny, credwn y geill y Bennod o Weddillion ei Gofiant fod o wasanaeth i'r ymholydd.

Cyhoeddir y nodiadau ar "Lyfr Du" Ben er mwyn dangos i ieuenctyd Cymru y modd y treuliai Ben ei oriau hamdden fel llanc o lowr. Cyfrol i ieuenctyd ein gwlad y carem i'r gyfrol hon fod am mai cynyrchion y llanc Ben geir ynddi yn bennaf dim. Carem felly pe na ffurfiasid barn derfynol am Ben oddi wrth y gyfrol hon. Boddlonwn i Ben gael ei ddedfryd oddi wrth ei "Gofiant a'i Farddoniaeth" a'i gyfrol "Rhyddiaethol" ond nid wrth hon. Fel y dywed Mr. Owen M. Edwards yn ei nodion at Ohebwyr yn y Cymru wrth un o ieuenctyd Cymru:—"Cymerwch galon. Darllenwch ganeuon cyntaf Ben Bowen a gwelwch er gloewed ei athrylith mai'n araf y datblygodd yntau, a thrwy fyfyrdod dwys ac ymdrech galed."

Dyna ydym am i'r gyfrol hon fod yn bennaf, fel y geill Ben drwy ei hanes a'i waith fod yn ysbrydiaeth i lu o lanciau Cymru i fynd ymlaen, ac fel efe i aros llawer "gyda'u llyfrau a'u Duw."

Dan Faner Cymru Fydd.

D. BOWEN (Myfyr Hefin).

HOREB,

PUM HEOL,

LLANELLI,

Mai 1af, 1915.