Blagur Awen Ben Bowen/Y diweddar Edward Meredith, Llwynpia

Blagur Awen Ben Bowen

gan David Bowen (Myfyr Hefin)

MARWNAD I'R DIWEDDAR EDWARD MEREDITH, GROCER, LLWYNPIA.
(Cystadleuol yn Nhonypandy, Mai, 1895)

O EDWARD anwyl! Duwies serch yn brudd
A dagrau sy'n eneinio'i enw glân;
Ac ar delynau Hiraeth, Awen sydd
O'i ol yn tarro'i galarnadol gân;
Ac i addurno'i feddrod, dagrau'n unig
Yw'r gemau sydd yn ddigon cysegredig.

Hen fynwent Capel Rhondda; gennym ni
Hoff oet o'r blaen; ond yn anrhaethol fwy
I'n golwg wyt yn awr, am fod y cu
Ddyngarwr gloyw yn dy gôl; a phwy
Na fyddai'n falch o'r fraint i roddi cusan
Edmygedd gwir i fedd y Cristion mwynlan.

Rhyw 'storm o chwerwedd ydoedd colli'r hawddgar
Edward Meredith; ond ar gymyl galar
Ymloywai'i holl rinweddau'n enfys glân
Yn creu llawenydd ac adfywio cân;
Fe fagwyd ef ar aelwyd bur, grefyddol
A hyn roes nod i'w fywyd yn ddilynol;
Ac os y bu i raddau'n hir cyn cyhoedd
Broffesu enw'r Iesu, gwylder ydoedd
Fel gwan sidanlen yn ei rwystro'n unig;
A phan symudwyd hon gan law garedig
Y dwyfol gariad, llwyr ymdaflodd ef
I wasanaethu Brenin glân y Nef;
Daeth allan yn llaw Ffydd i geisio hedd
Gan ddilyn Iesu drwy y dyfrllyd fedd;

Ac ym mhob modd fe ddyblodd ei ddiwydrwydd,
Gan weithio â'i holl enaid dros ei Arglwydd ;
A thrwy ddoethineb, gwnai ei hyfforddiadau
Mewn llwydd ragflaenu anymunol bethau.
I hedd Jerusalem bu'n darian addien
Yn cadw draw ddinystriol saethau cynnen;
A chan yr Eglwys codwyd ef yn hyglod
I'r ddiaconiaeth lân ym mraich Teilyngdod;
Ond distaw ydoedd ef yn gwneud ei waith
Fel planed fawr yn myned ar ei thaith;
Rhy lawn oedd ef o sylwedd pur, a mawrfri
I gadw twrf pan fyddai yn gweithredu.
Yr oedd ei duedd gref i waith yr Ior
Fel y dawelfwyn afon am y môr:
Trysordy glân o emau oedd ei galon,
Yr hon oedd gartref pan yn rhoi cynghorion
O amhrisiadwy werth; a'i gwmni braf
Yn siriol a boddhaus fel boreu haf.
Ei ymadroddion oent yn llawn firaethineb
Ac ynddynt wythi euraidd o ddoethineb ;
Yr oedd yn garwr pawb, a châr pawb hefyd,
A rhyfedd o garedig drwy ei fywyd;
Ac urddo llwybrau glân ei garedigrwydd
A wnai liliod gwynion o sancteiddrwydd;
Rhy hael oedd ef i omedd un cymwynas,
A'i galon ar ei rodd yn arllwys urddas;
Ac at bob "achos da" haelionus beunydd
I'r eithaf fu, 'n enwedig achos crefydd;
Ac fel ei galon, 'roedd ei dŷ'n agored
I dderbyn pawb â chroesaw pur, dihoced;
Ac yn arbennig garedigion Duw
A gweinidogion yr Efengyl wiw;
Ac er ei fod yn hawdd i'w drin, nid corsen
Yn ysgwyd dan bob awel oedd; ond derwen

Ar dir gwirionedd ledai'i grymus freichiau
Gan leddfu erch gorwyntoedd temtasiynau.
Masnachwr deheu oedd, yn llawn diwydrwydd,
Ac hefyd heb fradychu ei onestrwydd
Yn elwa cyfoeth, ac ni phlygai ef
Ger eilun Twyll pe syrthiai ser y Nef;
Llwyr-ymwrthodwr hefyd oedd yn wastad,
Ac yn ei fron llewyrchai goleu Profiad;
Yng ngwinllan Duw llydan-frig bren oedd ef
Mewn gwisg o ffrwyth, a thegwch haf y Nef,
A thesni "Haul Cyfiawnder" arno'n disgyn,
A'r "Gair" fel garddwr diwyd yn ei feithrin.
Bedyddiwr pur, a chastell cryf ei gredo
Ar graig y Gwir, ac ar ei furiau, dryllio
Wnai saethau Prawf yn chwilfriw; a gwir ddelw
O burdeb ydoedd ei gymeriad gloew;
Ac ym mhob rhinwedd 'roedd yn llawn disgleirdeb,
A theyrn ei holl rinweddau oedd duwioldeb;
Yr oedd duwioldeb fel afonig arian
Yn llifo drwy ei fywyd yn sancteiddlan;
Yr hon oedd yn ireiddio ei holl hanes,
A delw'r nef ddihalog yn ei mynwes;
Diamgen leygwr ydoedd drwy'n Cymanfa
Yn urddas ar Fedyddwyr pur Cwm Rhondda;
Ar bwyllgor Undeb hoff Bedyddwyr Cymru
Yr oedd yn aelod teilwng a diwegi.
Trwy ein hardaloedd 'roedd yn ddyn caruaidd,
Ac yn ei deulu'n heulwen fad, a mwynaidd;
Ond cafodd brofedigaeth lem, ac erch,
Wrth golli'i anwyl, ie, 'i unig ferch:
Yr ydoedd hyn yn gwmwl du ar wybren
Prydnawn ei fywyd, a machludodd heulwen
Ei einioes yntau ar ei hol, a galar
Fel nos enhuddodd nen ei deulu hawddgar.

Ond os yw corff ein Hedward yn y bedd
Yn pydru rhwng ewinedd Angau du;
Bydd ei goffâd yn ddwyfol dirf ei wedd
Dan arogl enaint ei rinweddau cu :
Goleuni bywyd glân lewyrcha'i enw,
A byw wna'i hanes ef er iddo farw.
(1895).

Nodiadau