Caneuon Mynyddog/Adgofion Plentynaidd

Caneuon Mynyddog

gan Richard Davies (Mynyddog)

ADGOFION PLENTYNAIDD.
Anfonodd yr awdwr y llinellau hyn at ei anwyl gyfaill Mr. W. JONES, gynt o'r Tymawr, Llanbrynmair, yr hwn a ymfudodd i'r America.

An! fy nghyfaill hawdd yw cofio
Oriau dedwydd borau oes,
Pan oedd gafael byd heb gydio
Yn ein bryd i beri loes;
Cofio'r oriau llawn o fwyniant
Dreuliem hyd ein hardal iach,—
Rhoddwn fyd, pe yn fy meddiant,
Am fod eto'n blentyn bach.

O!'r fath ddarlun prydferth, eglur,
Sydd y fynyd hon o'm blaen,
Sef adgofion oriau difyr
Dreuliem gylch yr afon laen;
Corwynt anghof chwyth yn erwin,—
O'i flaen llawer adgof ffoes,
Ond fel derwen yn y ddryghin
Saif adgofion borau oes.

Cwrdd a wnaethom fil o weithiau
Wrth y "bont" yn morau'r dydd,
Yna dechreu ar y campau,—
Chwareu, neidio, rhodio'n rhydd;
Colli amser myn'd i'r ysgol,—
Chwareu weithiau gryn ddwy awr,
Yna teimlem arg'oeddiadol
Bwysau'r wialen fedw fawr.

Gwnaem yn ddirgel wrth ein llyfrau
Ryw fân gastiau fwy na mwy,
Gorfod byw heb godi'n penau
Wnai un awr cyhyd a dwy;
'N ol cael awgrym am ollyngiad,
Aem i chwareu amser maith,
Gwelem ddwyawr fel dau eiliad,
Gan felysed oedd y gwaith.

Maes y chwareu ddyl'sai enw'r
Hen "Glwt Glas" gael bod o hyd,
Ond yn awr mae beddau'r meirw‍
Yn ei hulio bron i gyd;
Wrth y llanerch anwyl hono
Piniwyd hen adgofion fyrdd,
Ond mae rhai fu'n chwareu yno
Heddyw dan ei gwyneb gwyrdd.

A y'ch chwi'n cofio'r chwarau "bando"
Fyddai ar y "Llanerch wen"?
Yno cadd aml hogyn deimlo
Pwysau'r "clap" yn nghyd a'i ben
Wedi methu chwareu chwaneg
Pwyntiem dranoeth i gyd gwrdd,
Os na wnaem'r oedd rhaid rhoi careg
Ar ben canllaw "Pont-glyn-hwrdd."

Pysgota buom lawer adeg,
Dal, a gadael rhai ar ol,
Gwyddem lun a maint pob careg
O'r Ddolfach hyd at Benddol;
Llawer cenllif fu'n chwyrnellu
Wedi hyny'n wyllt i lawr,
Fel nad oes o'r ceryg hyny
Nemawr un yn aros'n awr.

Amser sydd ar chwyrn olwynion
Yn ymdreiglo yn ei flaen,
Pur ychydig o'r golygon
Heddyw erys fel o'r blaen;
Ond mae penau'r hen fynyddoedd
Eto'n aros megys gynt,
Gan roi her i ymadferthoedd
'Stormydd blin, a nerth y gwvnt.

"Moel Cae twpa" sydd yn aros
Am y cwm a'r "Esgirfraith,'
Gwylio'r fro mae'r "Gareg—ddiddos,"
Fel y gwnai er's blwyddau maith;
Sudda 'r haul dros "Gader Idris"
Pan ddaw'r hafddydd ar ei hynt,
Dyna bron yr oll a erys
O olygon dyddiau gynt."

Hawdd yw nyddu gwael benillion
Ar adgofion borau oes,
Yno mae defnyddiau ddigon
Anwyl gyfaill, onid oes?
Darlun ar ol darlun trylen
Ddaw i'r cof heb unrhyw ball,
Fel mae 'n anhawdd iawn i'r awen
Enwi'r naill o flaen y llall.

Nodiadau