Caneuon Mynyddog/Cyflafan y Beirdd yn Nghastell Beaumaris

Caneuon Mynyddog

gan Richard Davies (Mynyddog)

CYFLAFAN Y BEIRDD YN NGHASTELL BEAUMARIS.
Y Miwsig gan Mr. J. D. Jones, A.R.C.P.

GYMRU anwylaf, mor aml yw'th ofidiau,
Mynych y rhwygwyd dy fynwes gan gur;
Llawer tro gynt y derbyniai 'th briddellau
Gochwaed dy feibion gwladgarol a phur:
Gormes fradwrus a fu ddigon creulon
Wrth dy iawnderau i'w mathru dan draed;
Gwelwyd cyn hyn yn dy gestyll talgryfion
Bur Ddiniweidrwydd yn marw 'n ei gwaed.

O!'r fath gyflafan fu 'n Nghastell Beaumaris!
O!'r fath fradwriaeth ddadblygwyd fan hyn!
Pan y cyfrifid gwaed beirddion yn ddibris;
Safai Ceridwen i wylo yn syn,
Gollwng ei deigryn ar balmant y castell
Wnai, i gymysgu â gwaed plant y gân;
Cleddyf melldigaid bradwriaeth a dichell
Drochwyd mewn bronau dihalog a glân.

Cymru ddynesa yn foddfa o ddagrau
Uwch y gyflafan, edrycha yn syn;
Gyda'r awelon gollynga 'i hoch'neidiau,
Tra y sibryda ryw eiriau fel hyn:—
"O, fy anwyliaid! ai yma gorweddwch
Wedi'ch llofruddio yn aberth i drais?
Mwyach nid oes yn fy aros ond tristwch,—
Ffarwel am byth i gael clywed eich llais!

"Hoffwyr y gerdd, rhoddwch heibio'ch telynau.
Tafod yr Awen ddistawodd yn lân;
Na foed i'w glywed ond dwfn ocheneidiau
Mwyach trwy Walia am feibion y gân:

Clywed y Fronfraith sy'n tori fy nghalon,
Byngcia ar gangen yn ymyl ei nyth,
Tra mae y bardd a fu'n moli'i hacenion
Wedi dystewi yn lân ac am byth."

Chwythed yr awel ei lleddfdon alarus,
Wyled y nefoedd ei gwlith ar y fan;
Donau y môr, ocheneidiwch yn glwyfus,
Pan tuag yno'r ymroliwch i'r làn:
Oes ar ol oes pan fo'r Cymro twymgalon
Tua'r hen Gastell yn edrych yn syn,
Hiraeth a wthia ochenaid o'i ddwyfron,
Teimlad a dodda ei lygad yn llyn.

Nodiadau