Caneuon Mynyddog/Un goeg oedd y Gneuen

Caneuon Mynyddog

gan Richard Davies (Mynyddog)

UN GOEG OEDD Y GNEUEN.
Y Miwsig yn y "Gyfres Gerddorol," Rhan V., gan Mr. J. D. Jones.

AR frigyn hen gollen yn ngwrych top y rhos
Mi welais un gneuen,
Edrychai o draw yn un hynod o dlos
Mor felen a sofren;
Mi wnes benderfyniad y mynwn i hi
Er cymaint y drafferth,
Mae clamp o gnewyllyn i'w gael, ebe fi,
Mewn cneuen mor brydferth.

Tra'n llamu trwy'r d'rysni, mi rwygais fy nghôt
Wrth ryw hen fieren,
Ac wedi cael ffwdan braidd fwy na gwerth grôt,
Cyrhaeddais y gollen;
Ar ol myned ati, nid mymryn o waith
Oedd cyraedd y gangen,
Ond wedi im' gynyg ryw chwe' thro neu saith,
Mi gefais y gneuen.

Ac wrth im' ei thori, mi holltais ryw ddau
O'm danedd yn yfflon,
Mae'r ddanodd er hyny heb byth esmwythau,
Bron tori fy nghalon;
'D oes ryfedd fy mod i yn methu o hyd
Ag edrych yn llawen;
A dyna'r peth gwaethaf o'r stori i gyd,—
Un goeg oedd y Gneuen.

Y llangciau ddygwyddodd gael gwragedd lled wael
A wyddant i'r mymryn,
Y casgliad sydd fwyaf priodol i'w gael
Oddiwrth yr hanesyn;
Ar ol cael colledion a llawer o fyd
I gyraedd y feinwen,
Yr byn sy'n eu nychu i'w meddwl o hyd
Mai coeg oedd y Gneuen.

Ar aelwyd annhrefnus eistedda y gŵr
Gan edrych o'i ddeutu,
A synu fod gwneuthur cyfeillach a'r dw'r
Mor gas gan ei deulu;
Yn hulio'r holl aelwyd yn ymyl ei droed
Mae'r lludw'n un domen,
Ac wrtho ei hunan fe dd'wed yn ddioed,
Un goeg oedd y Gneuen.

Mae gwe y pryf copyn yn nghonglau y ty
Er rywbryd y llynedd,
A'r plates ar y dresser yn edrych yn ddu
O eisiau ymgeledd;
Mae'r llawr heb ei 'sgubo,—mae lludw yn drwch
Ar hyd yr holl ddodr'en; ;-
Bys du esgeulusdod argraffodd mewn llwch—
Un goeg oedd y Gneuen.

Nodiadau