Caniadau Gwili/Y Baledwr

Caniadau Gwili

gan John Jenkins (Gwili)

Y BALEDWR

HA, dacw'r hen faledwr
Yn dyfod ar ei hynt!
Bu yma droeon yn y fro
Yn hoyw a thalsyth gynt.
Ond, heddiw, cefngrwm ydyw,
Dan faich blynyddoedd hir;
Ac mor grynedig ydyw llais
Yr utgorn arian clir!

Mae gennyf gof amdano
Yn canu yn y ffair,
A galw rhes o gerddi hen
A miwsig ym mhob gair.
Ymdyrrai'r dyrfa ato
I geisio'r "Gwenith Gwyn,"
A "Morgan Bach," a'r "Ferch o'r Sger,"
A gwrando arno'n syn.

A daliai yntau i ganu,
Â'i sypyn dail ar ffo;
Canu, a dal ei gerddi chwim,
A gwerthu, yn ei dro;
Canu a dal i ganu,
Yn glir ei dinc a'i air—
"Y Ferch o Langyfelach lon,"
A "Ffanni, Blodau'r Ffair."

Mae gennyf gof amdano,
Nos Sadwrn, yn y cwm,
A 'nhad yn dod ag ef, liw nos,
I mewn i'n bwthyn llwm.
Nid llwm oedd bwthyn melyn
Â Lefi'n codi'r hwyl;
Yr hen "Gyfamod" ar ei fin,
A'r teulu'n cadw gŵyl.

Mor felys ydyw'r atgof
Am ddyddiau crwydr a chân
Yr hen faledwr diddan, tlawd,
A lonnodd Ddyfed lân!
Mor felys ydyw atsain
Y llu baledau mwyn
Sy'n dal i ganu yn fy nghof,
A'u su'n ddiddiwedd swyn!

Ond dyma Lefi eto
Yn dyfod ar ei daith!
Mae yma un i'w dderbyn ef,
Ar ôl ei grwydro maith.
Mae 'nhad yn gorwedd heno
Yn llonydd erw Duw;
Ond fe gaiff Lefi'r croeso gynt,
Er mwyn ei goffa byw.

Yr hen faledwr llwydwyn,
Ei gi a'i tywys ef,
Cans dall yn awr yw'r llygad mawr
A syllai'n wyneb nef.
Mae'r dwyster sy'n ei ysbryd
Yn welwder ar ei rudd;
Ac O, mor dyner yw ei lais
Yn canu "Toriad Dydd!"
*****
Fe groesodd dros yr hiniog
I'w hen ddymunol fan;
A rhoddwn innau ysgwydd gref
Dan fraich yr henwr gwan.
Ond, ar y wawr, rhoes angau
Ail wrid i'w welw raen;
A thybiwn glywed yn y nef
Adlais ei olaf faled ef,
Drwy'i hawyr dêr ar daen.

Haf, 1904

Nodiadau