Cathlau Bore a Nawn/Ar lan yr Afon Lonydd

Cathlau Bore a Nawn

gan Owen Griffith Owen (Alafon)

AR LAN YR AFON LONYDD.

Ar lan yr afon lonydd,
A lifai trwy ei hun
Islaw toreithiog feusydd
Ei chartref gwych ei lun,
Fe safai'r lân Eluned
Yng nghysgod deiliog bren,
Ollyngai neithdar addfed
I'r eurwallt ar ei phen.

Yn hanner ofnus yno
Hi safai'n ddistaw, syn,
A'i meddwl wedi suddo
"Yn llonydd dwfn y llyn"—
Y llyn ryw nos a welsai
Mewn rhyfedd freuddwyd erch—
Mewn breuddwyd a dyfasai
O siom rhwystredig serch.
Ni welai ond ei delw

Fel angel yn y dwfr—
Fel angel teg, yn galw
Ei hofn yn ysbryd llwfr;

Ymrithiai pell ddirgelion
Yn nwfn y gloyw li,
A holi mud gyfrinion
Yr oedd ei chalon hi.

Tawelwch meddf yr afon
Fel swyn a deimlai'r ferch;
A thybiai yn ei throion
Wel'd rhith o yrfa serch:
I fyny, llu o rwystrau
Yn peri cynnwr' câs;
I lawr, dim swn na thonnau,
Ond hedd gweirglodd-dir glas

Bu'n syllu'n hir a dyfal
I'r esmwyth li di-fraw,
Heb feddwl fod ei Hidwal
Yn edrych oddi draw.
Hi aeth a'i llun diguro
O fynwes ddofn y llyn;
Ond nid oedd symud arno
O galon Idwal Wyn.

Trwy rwystrau wedi hynny
Y ffrydiodd serch y ddau,
Ac ofni wnaent mai felly
Y byddai i barhau;
Ond daeth y dydd i weled
Y ffrydiau'n afon lefn,
Ac Idwal ac Eluned
Yn canu'r droiog drefn.

Nodiadau