Cathlau Bore a Nawn/Wrth Fedd Mair Eluned

Cathlau Bore a Nawn

gan Owen Griffith Owen (Alafon)

WRTH FEDD MAIR ELUNED.

A GAF fi eistedd yma, Mair,
Yn swn y gweu sy yn y gwair—
A'r môr, sy fwyn am dipyn bach?
'Rwy'n hoffi'r cartre bychan clyd
Lle daethost di o swn y byd;
'Rwy'n hoffi cofio'th lais a'th bryd,
A chofio'th fod yn awr yn iach.

Mae'r haf eleni yn y coed
A'r maes, mor ddifyr ag erioed,
Yn rhoddi lliw a naws y nef;
Fe'th welwyd dithau yma'n rhoi
Cyffelyb rin, gan fwyn ymdroi,
A phob prydferthwch yn dy doi:
Yr haf, yr haf, fe ddychwel ef!

Pererin wyf ag emrynt llaith,
A fu yng Nghriccieth lawer gwaith
Mewn awydd gwel'd yr oriau'n hwy.
Pan dyfet di yn degwch bro
'Roedd yma lawer nwyf ar dro,
Yn ddefnydd mwyniant serch a cho',
Ond nid yr un yw'r ardal mwy.

Fe glywem, Mair, am beraidd sawr
Dy fywyd tlws yn Llundain fawr,
A'r gwerth oedd arnat yn y lle;
A rhyfedd siom a loes i ni
Roes awr dy ymadawiad di,
Er gwybod mai i amgen bri
Y'th alwyd fry i'r nefol dre.

A wyt ti'n gwel'd pa fodd yn awr
Y cerdd helyntion daear lawr?
Weli di gynnydd bri dy dad?
Mae'n cael mwy-fwy o wenau clod,
Mae'n cael ei ffordd at bob rhyw nod;
Ond gwn am rywbeth, nas gall fod,
Y rho'i am dano bob mawrhad!

Fe garai ef i'w eneth gu
Ei wel'd mor llawen ag y bu,
A pheidio gwel'd ei rudd yn wleb.
Mae'n gwylio Prydain Fawr yn cael
A rhoi (i hon ni fynnai ffael!);
Mae'n cofio'r hen, a'r tlawd, a'r gwael:
Mae'n cofio Mair yn anad neb.

Mae'th fam ar waith, ar waith o hyd,
Ymhell o gyraedd gwagedd byd,
A'i symledd fyth heb arwydd pall.
Fe soniai'n fynych wrth dy dad
Am danat ti, a cha'i ryddhad;
Ond gwêl mai gwell i fyrdd y wlad
Yw iddi son am hwn a'r llall.

Er siarad wrthyt yma'n syn,
Mi wn dy fod mewn cwmni gwyn,
Heb ynddo neb mwy pêr ei sain.
Os oes rhwng canu daflu gair
I rai fu yma yn y pair,
Rho'm serch i Geraint, ac i'w Fair,
Ac i dy ddedwydd daid a nain.

Nodiadau