Cerddi Edern a Cherddi Eraill/Rhosys Mynhadlog
| ← Mynhadlog | Cerddi Edern a Cherddi Eraill gan John Glyn Davies |
Cywydd i Leyn → |
RHOSYS MYNHADLOG
'O rosys gwynion, yr hen gymdeithion,
o berllan dirion Mynhadlog gynt;
ond hawdd ymddiddan am hen fyd diddan,
a'ch penau yn stwyrian yn y gwynt.
Mae yn Mynhadlog gwmni llon
cei wrando ar John yn sgwrsio,
a Betsan Huw yn hwylio te,
wel dyma le am groeso.
Daw dyddiau mebyd yn ôl mewn munud,
a'ch gweld yn un ffunud ag oeddech gynt,
pan oeddem fechgyn yn byw'n y Felin,
yr hen gynefin henafiaid gynt.
Mae ffwlbard yn y Gors mi wn,
a sôn am hwn, bechadur;
Daw Edward Dafydd yno â rhaw,
i roddi braw i'r creadur.
Pentref y swynion, fy nhad a'i gofion
am hen drigolion, am gŵn a meirch;
y straeon smala am Taid a Neina
straeon o Nefyn hyd Abergeirch.
Gyru'n grand ar geffyl gwyn
o Nefyn i Bwllheli;
pawb yn tynu eu hetiau'n syn,
wel dyma gryn gwrteisi.
Richard y Felin, gŵr anghyffredin,
crefftwr yn frenin ar eriyn a choed;
crefftwr genweiriau, prydydd ar brydiau,
cyfaill i'r llanciau'n oreu erioed.
Mae yn y Felin sgwrs a chân,
lle diddan i brydyddu,
pob copa yno'n byw yn dda
ar fara llaeth a llymru.
Crwydro y traethau, gweld rhyfeddodau,
canlyn y llongau, a'r môr yn las;
gwylan yn harthio, mulfran yn dowcio,
llanciau yn nofio, ymryson ras.
Cwch yn dyfod yn y bau
a'i hwyliau wedi eu rhaifio,
chwalu moryn yn ei flaen
am Bortinllaen mae'n llywio.
Pysgota afon am oriau meithion,
a chael ein digon ar ôl y glaw;
brithyll a lledan o dan y dorlan;
creyr glas yn hedfan ar ôl cael braw.
Y mae brithylliaid, siŵr yw hyn,
yn llechu yn llyn y Felin,
a lledod tywod wrth lan y môr,
a rhagor yn Mhorth Ferin.
Cofio Mynytho a Phlas yn Ngheidio,
Sarn, Denio ac Abersoch;
Cefn Leisiog, Madryn, a Morfa Nefyn,
Bodlondeb, Terfyn a'r Erw Goch.
Yr Erw Goch, lle cynta'n Lleyn
i'r bechgyn dderbyn croeso;
Capten Davies, Jane ei ferch,
pob bendith serch iw cofio.
Cors Geirch a Mathan, Ceidio, Boduan,
Nefyn, Bryn Cynan, Pen Cilan serth;
Cae Glas, Botwnog, Gors Wyllt, Tudweilio
Borthwen, Llanbedrog, Lleyn yn ei nerth.
Tan goed Boduan rhodio wnaf,
tan haul yr haf mae'n hyfryd;
liw nos nid wn am oerach lle,
nag unlle mor fwganllyd.
Cerdded a chrwydro hyd odre Mynytho,
a syth oddiyno am Fynydd Rhiw;
ymlaen ar ein hunion hyd tai Aberdaron
a'r cloddiau yn wychion o dan bob lliw.
Er noethed Beudy Bigyn llwm,
a'r gwynt yn drwm ar brydiau,
os pell y ffordd i Fynydd Rhiw
caem gwmni lliw y cloddiau.
Gwrando ar straeon hen forwyr rhadlon,
am beth a welson' tu draw i'r môr,
China a Burma a Chalifornia,
Sourabaya a Singapore.
Rhaffau wedi rhewi'n gorn,
a gwynt yr Horn yn erbyn,
golwg garw ar y lan;
mae clydach man yn Nefyn.
A gwrando beunydd ar forwyr glenydd,
gwŷr dihafal ar deitiau'n siŵr;
a'u sgwrs am ddrycin ar draethell erwin,
a'u hen gynefin, y graig dan ddŵr.
Gwylia lle bo moryn gwyn,
a chofia hyn o rimyn;
er diogeled Portinllaen,
na fentra dros Faen y Bridyn.
Dau gwch ar gychwyn o'r wig yn Nefyn,
a'r ddau yn canlyn cwch ar y blaen,
Cychod dan beintio, a sŵn saernio,
rhwydau i'w trwsio yn Mhortinllaen.
Capteiniaid crand, pob un mewn plas
yn byw yn fras yn Nefyn,
mae tai pysgotwyr Portinllaen
a'r dŵr ar daen o danyn.
Bechgyn yn lansio cwch ac yn rhwyfo
at long oedd yno, ' Eliza Jane,'
cael bara caled am hyn o arbed;
Capten iw weled yn hen ŵr clên.
Yn Mhortinllaen mae'r môr yn las,
a Henblas dan ei donau,
a'r berllan hefyd lle yr oedd
mil filoedd o afalau.
Cofio a chofio am fyd a aeth heibio,
fel tarth yn cilio o flaen y gwynt;
wedi mynd heibio, fel llong yn cilio,
prudd ydyw cofio am ddyddiau gynt.
Clawdd yn Lleyn uwch ben y môr,
a'r porphor bychan arno;
hwn mor bêr, pob chwa a dýn
y gwenyn tuag ato.
O rosys gwynion, yr hen gymdeithion,
o'r llanciau tirion, mae tri wedi mynd,
heb neb a'i chwedlau am hen hen ddyddiau,
ond chwi a mineu, am frodyr gynt.