Ceulan y Llyn Du/Pennod II
| ← Pennod I | Ceulan y Llyn Du gan Edward Morgan Humphreys |
Pennod III → |
PENNOD II
"DYMA air pellach ynghylch y car hwnnw a gafwyd yn wâg ar ymyl y ffordd ger Llangam echdoe," meddai'r Arolygydd Jones wrth y Rhingyll Williams yn swyddfa plismyn Trewylan. "'Rydach chi'n cofio inni gael mai car John Gwynn o Dre'r Porth ydyw?"
"Ie," meddai'r Sarjant, "dyn busnes yn Nhre'r Porth, yntê?"
"Dyna fo," meddai'r Arolygydd. "Wel, dyma air heddiw yn holi a wyddom ni rywbeth o. hanes y dyn. Y mae'n ymddangos nad ydi o wedi bod efo'i fusnes ers tridiau ac na ŵyr ei wraig na'r staff yn yr offis ddim o'i hanes. Ac y maen' hw'n dechrau anesmwytho."
"Dydw i ddim yn synnu," meddai'r Sarjant. "Mae 'na rywbeth yn od yn y ffaith fod ei gar o wedi ei adael ar ymyl y ffordd fawr fel yna, a neb yn dwad i holi dim yn ei gylch."
"Mae yna rywun yn dwad i holi 'rŵan, beth bynnag," meddai'r Arolygydd. "Y mae ei glarc yn dweud yn y llythyr yma fod Mrs. Gwynn wedi gofyn i John Aubrey ddwad yma i'n gweld yng nghylch y peth, a'i fod o'n dwad bore heddiw."
"Aubrey? Aubrey?" meddai'r Sarjant. "'Rydw' i wedi clywed rhywbeth am yr enw yna o'r blaen."
"Do, debyg iawn," meddai'r Arolygydd. "Y fo oedd ym musnes Gallt y Ffrwd, pan ddiflanodd y gweinidog hwnnw, ac y mae o wedi bod â'i fys mewn aml helynt arall hefyd. Gobeithio nad ydi o ddim yn fusneslyd iawn-ond dyma fo ar y gair, 'ddalia' i."
"Bore da," meddai'r gŵr a ddaeth i'r ystafell mewn ateb i Dowch i mewn y plismon, gŵr llyfndew, rhadlon ei olwg, a'i sbectol gron fawr yn peri ei fod yn edrych yn dadol a siriol ar y byd. "Y mae'n debyg eich bod wedi cael llythyr ynghylch fy neges. John Aubrey yw fy enw, ac yr wyf yma ar gais Mrs. Gwynn i holi ynghylch ei phriod, John Gwynn. Dywedodd yr Arolygydd Hywel yn Nhre'r Porth wrthyf eich bod wedi cael hyd i'w gerbyd yn yr ardal yma, ac felly deuthum yma'n syth i ofyn a ellwch chwi roddi rhyw gyfarwyddyd i mi. Y mae Mrs. Gwynn yn bur anesmwyth yn ei gylch."
"'Wyddon' ni ddim o gwbl hyd yn hyn," meddai'r Arolygydd, "ond fod ei gar wedi ei gael ar fin y ffordd fawr yn ymyl Llangam, pentref rhyw saith milltir oddi yma, bore echdoe. 'Doedd yno neb wrth y cerbyd na dim lle i feddwl bod dim damwain wedi digwydd. Yr oedd yn amlwg fod rhywun wedi rhoi'r car i sefyll yn y fan honno, ar glwt glas yn ymyl y llidiart. Nid oedd dim yn y car i ddangos beth oedd neges ei berchenog ychwaith. Wrth gwrs, yr oedd ei drwydded a phopeth felly mewn trefn. Yr unig beth sydd yn ddirgelwch ydyw paham na ddaeth Mr. Gwynn yn ôl at ei gar."
"Ie," meddai Aubrey, yn fyfyriol, a hefyd paham y daeth Mr. Gwynn i Langam o gwbl. Hyd y gŵyr Mrs. Gwynn, 'doedd ganddo ddim cysylltiadau y ffordd hyn, a 'does dim yn yr offis 'chwaith i ddangos bod ganddo fusnes yn yr ardal." Q "Wel ie," meddai'r Arolygydd, "'roeddan' ninnau yn deall mai dyn diarth oedd o y ffordd yma. 'Does dim cownt i fod o wedi bod y ffordd hyn ar ei wyliau, a oes, Sarjant Williams?"
"'Does neb yn ardal Llangam yn cofio nac yn gwybod dim amdano," meddai'r Sarjant, "a hyd yn hyn 'ryda' ni wedi methu cael hyd i neb a'i gwelodd y dydd o'r blaen."
"'Roeddwn i'n meddwl braidd," meddai Aubrey. "Y mae yna ryw ddirgelwch. Yr oeddwn yn gobeithio eich bod chwi wedi cael rhyw drywydd arno bellach; y mae'n rhyfedd fod y dyn wedi medru diflannu cyn llwyred. Wrth gwrs, pe na buasai am y car, gallem feddwl bod arno eisiau diflannu, ond prin y. buasai'n gadael car sydd cystal â newydd ar ochr y ffordd. Ac y mae yna un peth arall sydd yn peri bod Mrs. Gwynn yn anesmwyth."
"Be' ydi hwnnw?" gofynnodd yr Arolygydd Jones. "Y ffaith fod Gwynn yn amlwg yn poeni ynghylch rhywbeth ers rhai wythnosau," meddai Aubrey. "Dywed ei staff yn yr offis nad oedd dim yn y busnes yn galw am iddo boeni, ac nid ymddengys fod, 'chwaith. Ond nid oes amheuaeth, medd Mrs. Gwynn, nad oedd rhywbeth ar ei feddwl. Gofynnodd hi iddo a oedd rhywbeth yn ei boeni, ond gwadu wnaeth o. Ond y mae'n debyg mai dyna fuasai fo'n wneud."
"Os oedd o am ei ladd ei hun," meddai'r Arolygydd, tybed na fuasai'n cael rhywle nes adref nag yma i wneud hynny?"
"Mi fuasech yn meddwl hynny," meddai Aubrey, ond y mae'r bobl sydd yn ei adnabod orau yn dywedyd nad oedd yn un a oedd yn debyg o'i ladd ei hun. Wrth gwrs, fedrwch chwi byth ddweud am hynny 'chwaith. Hwyrach mai'r peth gorau fyddai i mi fynd, os nad oes gennych wrthwynebiad, i weled y lle y cafwyd hyd i'r car, er fy mod yn ddigon siŵr nad oes yno ddim na welsoch chwi."
"Gall Sarjant Williams ddwad efo chi," meddai'r Arolygydd. "Bydd yn dda gennym gael eich help, Mr. Aubrey, ond gobeithio y daw'r dyn i'r fei cyn bo hir."
Yr oedd ei gar gan Aubrey, ac eisteddodd y Sarjant wrth ei ochr i ddangos y ffordd iddo. Milltir neu filltir a hanner wedi pasio pentref Llangam daethant at y lle y cafwyd hyd i gar John Gwynn. Nid oedd yr un tŷ yn agos i'r ffordd yn y fan honno; yn wir, nid oedd yr un tŷ yn y golwg. Yr oedd caeau tawel bob ochr i'r ffordd, ac yn y fan lle cafwyd y car yr oedd clwt glas a llidiart yn agor i ffordd gul, arw, a oedd yn arwain i'r gwernydd a'r morfa islaw. Edrychodd Aubrey o'i gwmpas.
"Lle od i ddyfod iddo," meddai wrth y Sarjant. "Lle od iawn i ddyn diarth. Ydi'r ffordd yma'n mynd i rywle heblaw i'r caeau yna?"
"Dim ond i'r morfa ac i'r traeth." meddai Williams. Mae hi'n gorffen yn y fan honno, ond fod pobol Penlliw yn ei defnyddio weithiau. Penlliw ydi'r tŷ a welwch chi draw dros y morfa a'r bryniau tywod acw. Welwch chi mo'r tŷ, o ran hynny, dim ond y llwyn coed sydd yn ei gysgodi.
Deffrodd diddordeb Aubrey. "Pwy sy'n byw yno?" meddai.
"Sais ydi o, am wn i," meddai'r Sarjants "dyn diarth, beth bynnag, Albert Morley wrth ei enw. Fe ddaeth yna rhyw flwyddyn yn ôl ar ôl i'r lle fod yn wâg am flynyddoedd. Fel y gwelwch chi, y mae o'n lle anghysbell ac yn anodd ei osod am y rheswm hwnnw." "Sut y maen' hw'n mynd ato fo?" meddai Aubrey. "Tybed nad oes yna well ffordd na hon?"
"Nac oes," oedd yr ateb. "Dyna un o'r pethau sydd yn erbyn y lle. Ond y mae'r afon yn hwylus ac y mae modd dyfod efo cwch at gei Llangam. Dyna'r ffordd orau a'r ffordd gyntaf, o ran hynny, ond os byddwch am fynd dros y tir y mae'n rhaid i chi gymryd y ffordd yma."
"Ac y mae'n rhaid i ninnau wneud yr un peth, mae'n debyg," meddai Aubrey, "a'i cherdded hi, yn ôl pob golwg. 'Tydi hi ddim yn ffordd i geir, beth bynnag."
Cychwynasant ar hyd y ffordd, heb wybod yn glir iawn i ba le'r oeddynt yn myned na pha beth y disy gwyliant gael hyd iddo. Fe'i cysurai'r Sarjant ei hun ei bod yn llawn difyrrach myned am dro yn y wlad na cherdded heolydd Trewylan, ac nid oedd yn ddrwg ganddo gael gwylio dull Aubrey o weithio ar yr un pryd.
"Ydach chi am fynd i Benlliw i holi?" gofynnai cyn hir.
"Wel, gan i Gwynn adael ei gar yn y fan yma y mae'n ddigon naturiol i ni feddwl bod a wnelo hynny rywbeth â Phenlliw," oedd yr ateb. "Fyddwn ni ddim gwaeth ar fynd yno i holi, beth bynnag. Hylo, dyma rywun yn dwad. Pwy ydi hwn?"
"Dyna Mr. Morley," meddai'r Sarjant, ac edrychodd Aubrey gyda diddordeb ar y dyn a gerddai'n hamddenol i'w cyfarfod.
Dyn tal, tenau, rhwng hanner cant a thrigain oed ar ei olwg, yn gwisgo dillad llwydion a chlos penglin, oedd gŵr Penlliw. Yr oedd ei wallt yn dechrau britho, ond yr oedd yn amlwg ei fod wedi bod yn dywyll iawn, yn wallt du fel y frân, fel y dywedir. Tywyll oedd ei lygaid hefyd, a'r hyn a drawodd Aubrey ar yr olwg gyntaf oedd yr edrychiad craff a roddodd Morley i'w cyfeiriad fel yr oeddynt yn agosau at ei gilydd. Y Sarjant a siaradodd gyntaf.
"Dydd da, syr," meddai, "y mae'n dda gennyf eich cyfarfod. Gall arbed taith i ni."
"Oeddach chi'n dwad acw, Sarjant Williams? meddai Morley, gyda thinc o syndod yn ei lais. "Ydi'r ci acw wedi gwneud rhyw ddrwg? Y mae o'n crwydro ers diwrnod neu ddau, ac y mae arna' i ofn y bydd. yn rhaid i mi 'i saethu o."
"Na, dim byd felly," meddai Aubrey, gan wenu. "O ran hynny, y mae'n ddigon posibl na wyddoch chi ddim am y peth. Chwilio am ddyn o'r enw John Gwynn yr ydym, a chan inni gael hyd i'w gar ar ben y ffordd yma yr oeddym am holi ar hyd y wlad rhag ofn bod rhywun wedi digwydd ei weled."
"John Gwynn, Tre'r Porth?" gofynnodd Morley yn sydyn. "Beth amdano? 'Roedd o acw dridiau'n ôl."