Ceulan y Llyn Du/Pennod IX

← Pennod VIII

Ceulan y Llyn Du gan Edward Morgan Humphreys

Pennod X →

PENNOD IX

WEDI gadael Penlliw dychwelodd Aubrey a'r Sarjant i swyddfa'r heddlu yn Nhrewylan cyn gynted ag y gallent. Yr oedd Aubrey yn gweled ei ffordd yn glir erbyn hynny, ac yr oedd yn symud gyda'r ynni a'r cyflymder a'i nodweddai bob amser wedi iddo benderfynu pa lwybr i'w gymryd. Hyd yn hyn tueddai Sarjant Williams, a fedrai symud yn bur gyflym ei hun, i ryfeddu at ei arafwch a'i bwyll; ofnai ei fod yn cymryd pethau'n rhy dymhoraidd ac yn gadael i gyfle ar ôl cyfle lithro trwy ei ddwylo. Ond ar ôl yr ymweliad â Phenlliw cafodd y Sarjant reswm digonol dros newid ei feddwl. Er cyflymed oedd ef ei hun prin y medrai ddilyn symudiadau Aubrey yn awr; o ran corff a meddwl yr oedd fel dyn newydd, ei enau yn benderfynol a'i lygaid yn fyw a threiddgar.

Ychydig a ddywedodd ar y daith yn ôl i Drewylan, ond wedi cyrraedd y swyddfa a chael gafael ar yr Arolygydd Jones aeth dros yr hanes yn gryno ac yn fanwl.

"'Does dim amheuaeth yn fy meddwl bellach," "Yr meddai Aubrey wrth yr Arolygydd a'r Sarjant. wyf yn cofio Smith—neu Elston—yn iawn. Ond nid y fo oedd y prif ddyn yn y busnes; yr oedd yno rai eraill. Daliwyd un neu ddau heblaw Smith, ond gwyddai'r plismyn bob amser fod cynllunydd galluocach na hwy o'r tu cefn yn rhywle."

"'Rydw i'n cofio'r helynt," meddai'r Arolygydd. "'Doedd dim amheuaeth nad oedd rhywun medrus iawn yn cynllunio'r cwbl, ac ni chafwyd byth hyd i hwnnw. Bu'r giang yn gweithio heb fod ymhell iawn oddi yma flynyddoedd yn ôl, pan ddygwyd gemau o blasty yng nghyfeiriad Trewylan."

"Ac yr oedd hynny tua deng mlynedd yn ôl," meddai'r Sarjant.

"Ac mi gymra' fy llw," meddai'r Arolygydd, yn taro ei law ar y bwrdd, " 'tasech chi'n holi, fod hynny tua'r adeg yr oedd Morley, neu Wilkins, yn bartner efo Gwynn yn Nhrewylan. Y mae pethau'n ffitio i'w gilydd yn dda iawn."

Yr wyf bron yn sicr eich bod yn eich lle," meddai Aubrey, "ac yn awr y mae'n rhaid symud yn sydyn iawn os ydym am ddal ein gafael yn y giwed yma. Y mae'n ddrwg gennyf i mi adael i Smith wybod fy mod yn ei amau; y cam nesaf, y mae'n sicr, fydd ceisio dianc. A oes ganddynt gwch, tybed?"

"'Wn i ddim am hynny," meddai'r Arolygydd, "ond synnwn i ddim nad oes, a byddai'n ddigon hawdd iddynt ei gludo i lan y môr a diflannu. Ond beth am John Gwynn?"

Yr ydych yn cadw golwg arno ef, gobeithio?" meddai Aubrey.

Gwenodd yr Arolygydd. "Cafodd y Sarjant yma syniad da," meddai. "Y mae wedi gofyn i Wmffra Jones, yr hen gipar, gadw golwg ar fwthyn Siôn y Bodiau a dilyn Gwynn os gwêl ef yn dwad oddi yno. Y mae Wmffra yn well na'r un plismon mewn lle fel yna ac yn gwybod am bob tro ar y morfa a'r traeth. Cytunwyd ei fod i chwibanu fel gylfinhir ar ôl cyrraedd y traeth os byddai Gwynn yno, ac y mae dau blismon yn gwylio ar hyd y gwaelodion yna ac yn barod amdano. Byddant hwy'n deall yr arwydd ac yn gwybod beth i'w wneud efo Gwynn. Ond mater arall ydyw rhwystro i Morley ac Elston ddianc."

"Y mae'n rhaid rhoddi dynion ar lan y môr," meddai Aubrey, "a hynny ar unwaith. Ac fe ddylent fod yn arfog, hefyd."

"Fe wneir hynny ar unwaith," meddai'r Arolygydd, "ac af i a'r Sarjant i Benlliw yn awr. Y mae'n debyg y dowch chwithau hefo ni, Mr. Aubrey?'

Gwenodd Aubrey.

"Diolch am y gwahoddiad," meddai. "Y mae'n amheus gennyf a allai holl blismyn y sir fy nghadw rhag dyfod heno. Ond," ychwanegodd yn ddifrif, "y mae'n rhaid i ni sylweddoli ein bod yn ymwneud â dynion na waeth ganddynt pa beth a wnânt pan welant ei bod wedi mynd i'r pen arnynt. Gwyddom fod Elston yn beryglus, ond yn fy marn i y mae Morley yn beryclach. Y fo ydi'r meddwl sydd y tu cefn i'r cwbwl. 'Wn i ddim am Gwynn, ond 'rydw' i'n amau, os ydi o'n meddwl bod Morley neu Elston wedi ceisio'i hudo i'r Llyn Du, ei fod o wedi penderfynu dial arnynt rywfodd neu'i gilydd. Ond awn i lawr cyn gynted ag y byddwch chwi wedi gwneud eich trefniadau, Inspector."

Ymhen llai na chwarter awr yr oedd y tri, a phlismon ieuanc, cydnerth gyda hwynt, yn cychwyn unwaith eto am ben y ffordd a oedd yn arwain i'r morfa a'r traeth. Yr oedd yn nos erbyn hyn, ond gwyddai'r Sarjant yn dda am y llwybr, ac yr oedd gan Aubrey hefyd reddf a'i galluogai i gael hyd i'w ffordd yn y tywyllwch hyd yn oed mewn lleoedd dieithr iddo. Gadwyd y car ychydig yn is na'r ffordd fawr, mewn lle nad oedd neb yn debyg iawn o'i weled, a cherddwyd yn gyflym ac yn ddistaw ar draws y gwernydd a'r morfa nes cyrraedd cwr y traeth.

Yr oedd y pedwar newydd groesi llain gyntaf y traeth pan glywsant chwibaniad y gylfinhir a'r chwibaniad arall yn ateb. Ac yna daeth sŵn arall, sŵn lleisiau isel a sŵn fel pe buasai pobl yn yr afael â'i gilydd. Ac ar hynny daeth rhywun yn erbyn yr Arolygydd yn y tywyllwch nes peri iddo golli ei wynt. Ond yr oedd Puw, y plismon ieuanc, yn barod, a gafaelodd yn yr ymosodydd—os ymosodydd hefyd—cyn iddo gael cyfle i ymryddhau oddi wrth yr Arolygydd, a chyn pen eiliad arall yr oedd y Sarjant hefyd wedi cael ei ddwylo ar yr un dyn. Rhegodd hwnnw mewn Cymraeg croyw a huawdl, a deallodd y Sarjant mai Siôn y Bodiau ydoedd; yr oedd wedi rhyfeddu'n aruthr eu gweled—neu yn hytrach eu teimlo—yno.

"Cawn ei holi eto," meddai Aubrey, wedi deall pa beth a ddigwyddodd. "Y mae gofyn i ni fod cyn ddistawed ag y medrom yn awr. Y mae'n amlwg fod rhywbeth arall wedi digwydd draw acw."

Ar hynny fflachiodd goleuni am eiliad yn y tywyllwch o'u blaenau.

Rhowch y golau yna allan," meddai'r Arolygydd yn bendant. "Huws, y chi sydd yna? Peidiwch â siarad yn uchel."

"Ie, syr," meddai llais un o'r plismyn a fu'n gwylio ar y traeth. "Y mae Wmffra Jones yma hefyd, a rhyw ddyn diarth.'"

Erbyn hyn yr oedd y ddwy fintai fechan wedi cyfarfod ei gilydd. Yr oedd Wiffra Jones yn gafael yn un fraich i'r "dyn diarth" a Huws y plismon yn gafael yn y fraich arall. Fflachiodd Aubrey oleuni i wyneb y dyn oedd yn y ddalfa.

"Mr. Gwynn, y mae'n debyg?" meddai.

"Ie," oedd yr ateb, "a beth am hynny? Pwy 'roddodd hawl i chi na neb arall fy nghamdrin i fel hyn?"

Yr oedd yr Arolygydd yn y cyfamser wedi tynnu ei law dros Gwynn ac wedi cael hyd i'r automatic a oedd yn ei boced.

"Hanner munud, Mr. Gwynn," meddai. "Pa hawl sydd gennych chwi i fod yn crwydro'r traeth wedi nos yn arfog fel hyn? Y mae gennych gryn lawer o bethau i'w hegluro."

Dechreuodd Gwynn fygwth eilwaith, ond torrodd Aubrey ar ei draws.

"Cewch ddweud yr hyn sydd gennych i'w ddweud eto," meddai, "pan gawn Wilkins a Smith i'ch wynebu."

Rhegodd Gwynn yn groch.

'Wilkins a Smith?" meddai. "'Wn i ddim am be'r ydach chi'n sôn."

Ond erbyn hyn daethai ansicrwydd i'w lais, a thawodd yn sydyn.

"Ewch ag o o'r neilltu, Huws," meddai'r arolygydd," "ac mi fyddai'n well i Wmffra Jones ddwad efo chi,. os daw o, i ofalu na bydd Mr. Gwynn yn myned i unrhyw berygl eto. Cawn egluro'r cwbl i chwi ymhellach ymlaen, Mr. Gwynn," ychwanegai. "Y mae eisiau eglurhad ar lawer iawn o bethau."

Ac ar hynny gadawodd yr Arolygydd, Aubrey, y Sarjant a Phuw, y plismon ieuanc, y tri arall yn y tywyllwch, a cherddasant yn araf ac yn wyliadwrus i gyfeiriad Penlliw. Yr oedd yn dywyll iawn erbyn hyn, ac yr oedd yn anodd cerdded trwy'r brwyn ac ar draws y tyllau yn y traeth. Maglodd pob un ohonynt fwy nag unwaith, ond llwyddasant i gadw gyda'i gilydd o hyd. Mewn distawrwydd y symudent. Ni wyddent pa funud y gallai rhywun eto dyfod ar draws eu llwybr, ac yr oedd rhywbeth yn unigrwydd y lle hwnnw yn nhrymder nos yn peri eu bod hwythau'n teimlo rhyw ddieithrwch a phryder wrth symudi gyfeiriad dynion peryglus a ffyrnig.

Aubrey oedd y cyntaf i sylwi ar y sŵn a dorrodd ar ddistawrwydd y nos. Yr oedd islais y don i'w glywed o hyd yn y lle hwnnw—sŵn y môr yn golchi'n araf ac yn gyson ar y traeth. Ond nid sŵn y môr oedd y sŵn a barodd i'r pedwar sefyll a gwrando. Clywsai'r lleill ef erbyn hyn—rhu dwfn, isel, bygythiol yn rhywle o'u blaen yn y tywyllwch i gyfeiriad Penlliw. Gwrandawsant drachefn. A thrachefn daeth y sŵn. Yr oedd yn nes atynt yn awr. Nid oedd dim i'w weled, ac yr oedd rhywbeth arswydus yn y rhuo isel, dwfn hwnnw, fel pe buasai'n llais yr anial a'r nos.

"Be' sy'n bod?" meddai'r Arolygydd. "Sŵn be' ydi o?"

"Y mae'n debyg iawn i sŵn tarw," meddai Aubrey, "ond welais i'r un tarw, na dim gwartheg o gwbl, y ffordd yma pan oeddym i lawr o'r blaen."

"Y mae yna un, syr," meddai Puw. "Ac hwnnw'n un brwnt iawn hefyd., Ydach chi'n cofio, syr," meddai wrth yr Arolygydd, "iddo fo ddarn-ladd y gwas rhyw hanner blwyddyn yn ôl?"

"Rydw i'n cofio hynny," meddai'r Arolygydd, ond 'does bosib' bod creadur felly'n rhydd ar y traeth yma. Y mae o'n beryg' bywyd."

Daeth y rhu drachefn, ac yn nes fyth yn awr. "Y mae o nid yn unig yn rhydd, ond yn dwad amdanom ni, 'ddyliwn i," meddai Sarjant Williams. "Y mae Morley ac Elston wedi gofalu na chaiff Gwynn ddim cyrraedd Penlliw," meddai Aubrey. "Ar ei gyfer o y mae'r tarw allan."