Cofiant Watcyn Wyn/Saboth gyda'r Iesu

← Ceisio Teyrnas Dduw

Cofiant Watcyn Wyn gan Penar Griffiths

Cyfamod Duw a dyn →

II.

"SABOTH GYDA'R IESU"
(MATT. XII.)

Dyna syniad hyfryd yw dydd Saboth, dydd o orffwysfa oddiwrth waith cyffredin bywyd. Saboth yr Iddew er cof am orffen gwaith y greadigaeth. Saboth y Cristion er cof am orffen gwaith y prynedigaeth. Dydd Sul, dydd haul y cenedl-ddyn; dydd goleuni, a gwres, a mwynhad. Dydd Saboth, dydd Duw yr Iddew; dydd addoliad a gorffwys, a gwynfyd. Dydd cofio'i Grewr i'r Iddew; dydd cofio'i Waredwr i'r Cristion. Seithfed dydd yr Iddew i edrych yn ol. Dydd cyntaf y Cristion i edrych ymlaen. Dydd hyfryd yw dydd Sul; dylai holl feibion llafur fendithio Duw am dano, a'i gadw, a'i barchu, fel rhodd bennaf y nefoedd i'r ddaear! Pan gyll gwlad ei dydd Saboth, bydd haul ei dedwyddwch wedi machlud!

Dyna fwynhad yw treulio dydd Sul, a'i dreulio yn iawn; a chyn ei dreulio yn iawn rhaid ei dreulio gyda'r Iesu, ac yn y bennod hon yr ydym yn cael hanes Saboth gyda'r Iesu.

Ni awn ni drwy y bennod yma yn bwyllog, ac ni gawn nodi pedwar neu bump o bethau sydd yn nodweddu Saboth gyda'r Iesu.

1. Y peth cyntaf welwn ni yma yw, SABOTH O FWYNHAD.

"Yr amser hwnnw yr aeth yr Iesu ar y dydd Saboth trwy yr ŷd." Yr oedd Iesu Grist yn mwynhau y Saboth, ac yn dysgu ei ddisgyblion i wneud yr un peth. Yr oedd yn codi'n fore i fynd am daith trwy yr ŷd, trwy y cae gwenith, i fwynhau awel y bore, a huan y dydd, a llonyddwch y maes. Tebyg fod Iesu Grist yn teimlo fod awyr bore Sul yn fwy adfywiol nag awyr un bore arall; fod goleu y dydd yn fwy glân, a gwres y dydd yn fwy tyner; fod mwy. o dawelwch ar y llwybr, a mwy o fiwsig yn awel y cae fore dydd Sul nag un bore arall. Fod y llwyni yn fwy addolgar, a'r meysydd yn fwy cysegredig y dydd hwn nag un dydd arall, ac am wneud i'w ddisgyblion godi'n fore i gael dysgu hynny. Yr oedd Iesu Grist am i'w ddisgyblion fwynhau y dydd sanctaidd, ac yn eu cymryd allan yn fore i'r caeau er mwyn gwneud hynny. Gogoniant y Saboth yw y bore, a'r sawl sydd yn colli'r bore sydd yn colli'r gogoniant. Yr oedd yr hen bobl yn mynd i orffwys yn gynnar nos Sadwrn. er mwyn codi'n fore i fwynhau dydd Sul. Yr oedd Iesu Grist yr un fath, yr oedd yn gorffen yr wythnos mewn pryd, er mwyn cael dechre'r Saboth mewn pryd. Gresyn mawr yw gadael i dyrfa'r dyddiau cyffredin wasgu ar derfynau y dydd sanctaidd. Colled fawr yw gadael i'r wythnos galed lethu'r Saboth tyner. Pan yn colli bore'r Saboth, mae perygl i ni golli'r Gwaredwr; mae Ef yn codi'n fore. Pan yn colli Gwaredwr, yr ydym yn colli mwynhad dydd Mab y Dyn. Daeth Iesu Grist i'r byd i'n dysgu i fwynhau bywyd, a'i fwynhau yn helaethach. Trwy ddilyn yr Iesu mae i ni fwynhau dydd Sul, a thrwy fwynhau dydd Sul yn iawn, mae i ni fwynhau pob dydd o'n bywyd!

2. Yr ail beth welwn ni yma yw, DYDD O RYDDID.

"Ac yr oedd chwant bwyd ar ei ddisgyblion, a hwy a ddechreuasant dynnu tywys a bwyta."

Cyn cael mwynhad, rhaid cael rhyddid, a dyma y Gwaredwr yn caniatau. rhyddid i'w ddisgyblion dynnu tywys a'u rhwbio â'u dwylaw, a bwyta with fyned trwy y cae gwenith ar ddydd Sul. Dyma Athro a chalon agored yn caniatau mwynhad, a meddwl agored yn caniatau rhyddid i'w ddisgyblion." Yr ydym yn ofni fod gormod o gaethiwo, a meistroli, a deddfu, ac atal, a rhwystro rhyddid, yn addysg grefyddol y byd. Nid oes dim felly yn addysg nac yn hanes Iesu Grist. Yr hen oruchwyliaeth sydd yn dweyd na wna'r peth hyn, a phaid a gwneud y peth arall; perthyn i'r hen mae y deddfau nacaol. Gwna dda, arfer dy ryddid, gwna ddefnydd o bob mwynhad, yw llais cyfraith Crist,—tynnwch a bwytewch bob tywysen lân addfed a wna les i chwi.

Y mae cadw'r Saboth yn sanctaidd, a chaniatau rhyddid i ddyn, yn bwnc sydd yn hawlio ein sylw ni yn neilltuol, y dyddiau hyn. Os na fydd y Saboth yn sanctaidd, a'r dyn yn rhydd yr un pryd, y mae yna rywbeth o'i le. Nid wrth gaethiwo dyn mae cadw'r Saboth yn sanctaidd, ac nid wrth sathru'r Saboth mae cadw'r dyn yn rhydd.

Pa fodd mae gwneud hyn ynte? Drwy arfer y rhyddid â'r hwn y rhyddhaodd Crist ni—rhyddid i wneud da. Rhydd yw gwneuthur yn dda ar y Saboth, meddai'r Iesu, a pha ryddid bynnag sydd dros ben hyn, o'r drwg y mae. Os oes unrhyw ddyn, neu wlad, neu genedl, yn gofyn mwy na hyn, neu yn caniatau llai na hyn, nid yw y cyfryw wedi eu dysgu yn ysgol Crist. Yr oedd yr Iddewon wedi myned yn gul, ac yn ddeddfol, ac yn llythrennol, ac yn galed, a phan yw ysbryd Crist yn torri eu llythyren hwy, y maent yn dadleu ac yn erlid, ond mae'r Iesu yn gorfod dweyd fod rhyddid dyn yn fwy na therfynau y deml, ac fod y dydd a'r deml wedi eu gwneud er mwyn dyn.

Yn wir, y mae rhyddid Crist yn cael ei ddangos yn brydferth ac yn llawn dros ben yn rhyddid y cae gwenith, a'r bore teg, a'r awel iach, a'r chwant bwyd tost, a'r bwyta blasus yma. Y mae rhyddid pob dyn byw yn hón. Meddyliwch am Iesu a'i ddisgyblion, y dynion syml, gwledig hyn, yn byw fel natur—yn myned i'r cae gwenith i frecwest, yn lle caethiwo ar ryddid Saboth neb arall i baratoi ar eu cyfer. Yn medi, yn dyrnu, yn nithio, a malu, eu hunain, yn lle bod neb yn colli'r cwrdd wrth baratoi iddynt hwy! Rhyddid i bawbl Faint o'r rhai sydd yn gwaeddi am ddydd Sul rhydd yn ein gwlad ni sydd yn foddlon gwneud hyn? Nid ydynt erioed wedi bod am dro gyda'r Iesu yn dysgu rhyddid!—

3. Y peth nesaf welwn ni yma yw, SABOTH O ADDOLI.

"Ac wedi iddo ymadael oddiyno, Efe a aeth i'w synagog hwynt." Dyma'r hwn oedd wedi codi'n fore, wedi bod allan yn yr awyr agored, yn tynnu tywys, ac yn bwyta gwenith gwyn glân i frecwest, ac yn dadleu am ryddid â hen grefyddwyr cibddall torïaidd hunanol, dyma hwnna yn dweyd wrth ei ddisgyblion, "Y mae hi yn bryd mynd i'r cwrdd fechgyn annwyl," "Ac wedi iddo ymadael oddi yno, efe a aeth i'w synagog hwynt."

Dyna ysbryd hyfryd sydd yn cael ei ddangos yma! Yr oedd Iesu Grist ar ol dadleu a gwahaniaethu, a methu cydweld, yn mynd i'r cwrdd wedyn! 'Doedd Ef ddim yn digio, ac yn pwdu, ac yn aros gartref, ac yn pallu mynd i'r cwrdd, ond yn yr hanes y mae E'n dweyd, "Ete a aeth i'w synagog hwynt." Buasai llawer o honom ni yn pallu mynd i'r cwrdd am flwyddyn ar ol y gwahaniaethu a'r dadleu yn y bennod, ond aeth Iesu Grist o'r ddadl i'r synagog,dyna ysbryd ac esiampl gwerth ei ddilyn.

Yr oedd Iesu Grist yn gallu mwynhau bore dydd Sul allan yn yr haul, a'r awyr,

a'r gwenith, a'r caeau, ond nid ydym yn credu y gallasai fyw un dydd Sul heb fynd i'r cwrdd, os yn ddigon iach i fynd o'r tŷ. Y peth ddylai pob dyn wneud am fwynhad calon, a rhyddid bywyd, yw addoli,mynd i dŷ Dduw i ddiolch!

Pwy sydd wedi rhoi mwynhad a'r gallu i fwynhau i ni? Duw! Beth sydd wedi prynu rhyddid i ni? Egwyddorion crefydd Crist! A dylem ninnau ddilyn y Gwaredwr i addoli Duw yn y mwynhad o'r pethau hyn.

Yr oedd Iesu Grist yn gallu mwynhau popeth,—y briodas, a'r wledd, a'r croesaw, a'r eneinio, a'r mynydd, a'r maes, a'r môr, ond yr ydym yn teimlo'n sicr mai mwynhad mwyaf ei fywyd ar y ddaear oedd addoli. Uno gyda'i gymdogion i addoli Duw. Cymryd rhan gyda'r bobl yn y gwasanaeth. Gwneud rhywbeth yn y cwrdd dydd Sul,—dyma fwynhad pennaf ac uchaf y Dyn Crist Iesu;—" Efe a aeth i'w synagog hwynt."

4. Y peth nesaf welwn yma yw, SABOTH O WASANAETH.

Wedi'r mwynhad, a'r rhyddid, a'r addoli, mae'r gwasanaeth a'r help yn dilyn: "Ac wele yr oedd yno ddyn a chanddo law wedi gwywo, a'r Iesu a ddywedodd wrtho, Estyn allan dy law, ac efe a'i hestynnodd, a hi a wnaed yn iach fel y llall."

"A thorfeydd lawer a'i canlynasant, ac efe a'u hiachaodd hwynt oll."

Yna y dygpwyd ato un cythreulig, dall a mud, ac efe a'i hiachaodd ef, fel y llefarodd ac y gwelodd y dall a'r mud."

Yr oedd y dydd yn ddydd o wasanaeth, a chymorth, a help. Dyna oedd diben y myned trwy yr ŷd ar y dydd Saboth—bod o help. Yr oedd chwant bwyd ar ei ddisgyblion, yr oeddynt heb forefwyd, ac yr oedd eisiau bod yn gryf ar gyfer gwasanaeth.

Nid ydym yn credu am funud y buasai'r Iesu yn myned drwy y cae gwenith oni buasai chwant bwyd ar ei ddisgyblion, ac oni buasai'r chwant bwyd, ni buasai yn caniatau tynnu'r tywys a bwyta! Na, na, nid yw crefydd Crist yn caniatau sarnu ac afradu!

Yr oedd Iesu Grist wedi bod yn dadleu â hen grefyddwyr deddfol, segur, yn paratoi y ffordd i wneud da. Yr oedd Iesu'n gweld y llaw wedi gwywo, cyn caniatau i'r un llaw gael ei hestyn at un dywysen. Yr oedd Ef yn gweld y torfeydd ag eisiau iechyd yr un pryd ag yr oedd yn gweld y disgyblion ag eisiau bwyd. Yr oedd E'n gweld y cythreulig, dall, a mud, pan yn dadleu â'r Phariseaid deillion ynghylch cadw'r Saboth. Yr oedd E'n gweld y genhedlaeth anghrediniol a fuasai'n ceisio arwydd cyn diwedd y dydd yn y Phariseaid oedd yn rhy angharedig i gynnyg tamaid o fwyd iddo Ef a'i ddisgyblion yn y bore, ond yn ddigon haelfrydig i'w barnu a'u condemnio am dynnu tywys a bwyta.

Nid mwynhad llygredig oedd mwynhad y bore Sul. Nid rhyddid i wneud drwg oedd rhyddid y disgyblion. Nid mynd i'r synagog i fod yn segur, ond mynd yno i addoli Duw, ac i gynorthwyo dyn wnai Arglwydd y Saboth, a'r Un oedd fwy na'r deml.

Y mae cwestiwn y Saboth, a chadw'r Saboth, a'r ffordd i dreulio dydd. Sul, yn bwnc pwysig yn ein gwlad ni y dyddiau hyn. Y mae un dosbarth yn gofyn am fwynhad, ac yn hawlio rhyddid. Y mae yna ddosbarth arall yn ceisio addoli a helpu; y mae lle i'r ddau yn y Saboth Cristionogol—dydd Mab y Dyn.

Y mae'r mwynhad uchaf i fod ynglyn â'r Saboth Cristionogol. Mwynhad y tynnu'r tywys addfetaf o'r difyrrwch mwyaf pur, a'r dedwyddwch mwyaf sylweddol i dorri angen holl ofynion bywyd cysurus.

Os yw'r eglwys yn myned i geisio lladd ein mwynhad, y mae hi wedi syrthio i'r un camsyniad a'r Phariseaid yn amser Crist, ac os yw dyn yn gofyn am fwy na mwynhad pur, y mae yn gwneud cam â'i enaid ei hun. Os yw crefydd yn ceisio atal rhyddid neb, nid crefydd Crist mohoni. os yw dyn yn gofyn am ryddid i wneud rhywbeth nad yw dda, y mae rhyddid y dyn hwnnw wedi mynd yn gaethiwed pechod iddo!

Dywedwn wrth y rhai sydd am fwynhad, am ddilyn y Gwaredwr ar hyd Ilwybrau prydferth caeau gwenith paratoadau Duw ar ein cyfer, a gochelyd drain a mieri anialwch ein camsyniadau. Dywedwn wrth y rhai sydd am ryddid, am godi'n fore i ddilyn yr Iesu yn yr awel, a'r awyr, a'r haul, a chofio hyd terfyn rhyddid Crist—"Rhyddid i wneuthur da."

Nid yw terfynau rhyddid yn cyrraedd ymhellach na hyn,—"rhyddid i wneuthur da." 'Does dim rhyddid i wneuthur drwg yn llywodraeth Duw yn un man, yn yr wythnos nac ar y Saboth, dydd gwaith na dydd gŵyl, ond rhyddid i wneuthur da ymhob lle bob amser, a gwaith crefydd yw cyhoeddi hyn.

Yr ydym yn ofni weithiau fod ein syniad am fwynhad yn ffolineb, a'n syniad am ryddid yn ynfydrwydd. Yr ydym yn ofni weithiau wrth weled cymaint o olwynion ar ein heolydd, a chymaint o yrru ar y rheilffyrdd ar ddydd Sul, fod y Saboth ar y wheel, yn mynd i adael y wlad! Y mae yna wledydd. nad oes dim cadw dydd Sul yno, 'does yno ddim mwynhad bywyd chwaith. Mae yna wledydd wedi colli eu dydd sanctaidd, maent wedi colli eu rhyddid hefyd. Maent wedi colli eu Saboth, ac wedi colli eu haddoliad i Dduw. Maent wedi colli eu haddoliad i Dduw, ac wedi colli eu gwasanaeth a'u cymorth a'u help i ddyn. Beth pe na ddelai'r dydd Sul siriol, croesawus, i'n gweld ni bob wythnos? Beth pe nas delai'r dydd sanctaidd i'n gweld ni bob saith? Dyna lle byddai blwyddyn o gaethiwed hir! Beth pe na ddelai'r seithfed dydd i'n gweld ni'r seithfed tro? Byddai Jericho caethiwed yn chwerthin am ein pennau!

Y cwestiwn i ni yn y wlad hon ynte, ar hyn o bryd, yw, beth yw terfynau mwynhad? Ble mae ffiniau rhyddid? Beth yw mesur tiriogaethau sancteiddrwydd? A pha bryd y mae y pethau hyn yn sathru ar derfynau ei gilydd. Y cwestiwn i bob dyn teg i'w ofyn yw, a yw cortynnau pebyll crefydd yn rhy dyn, a'i ynte cortynnau pebyll mwynhad sy'n rhy lac? A yw'n syniadau crefyddol ni yn rhy gul, a'i ynte'n syniadau am ryddid sydd yn rhy benrydd? Yr ydym ar adegau yn gorfod teimlo oddiwrth y ddau, fod y dyn ar y stryd yn gofyn gormod, a'r dyn yn y capel yn caniatau hy fach. Un yn cadw ei hunan allan yn rhy bell, a'r llall yn caead ei hunan i fewn yn rhy lwyr; ac yr ydym yn teimlo'n sicr fod eisiau i'r ddau fyned yn ol at Grist, yr Hwn sydd yn fwy na'r deml, ac yn Arglwydd ar y Saboth hefyd; yr Hwn sydd yn caniatau pob rhyddid sydd raid i ddyn wrtho i fod yn ddedwydd, pob rhyddid diogel, pob rhyddid iach, pob rhyddid pur, pob rhyddid er lles dyn, a bywyd cenedl, a llwyddiant gwlad," Rhyddid i wneuthur da."

Yr oedd Iesu Grist yn defnyddio y rhyddid hwn ymhob man, er nad oedd y Phariseaid yn credu dim ynddo. Yr oedd Ef yn ei ddefnyddio yn y maes, ac ar y ffordd, ac yn y synagog, ac wedi mynd o'r synagog—gwneud da ymhob man o hyd; daeth a rhyddid i wneud da gydag ef o wlad y goleuni. Yr oedd Iesu Grist yn dadleu ar y ffordd â'r rhai oedd am ladd pob mwynhad, ac am gaethiwo pob rhyddid, ac yn dweyd wrthynt, "oni ddarllenasoch?" Darllenwch, i chwi gael gwybod rhywbeth. Dyna sefyllfa druenus yw dynion crefyddol heb fod yn darllen. Yr oedd Iesu Grist yn arwain ei ddisgyblion drwy y maes gwenith, ac yn dweyd, tynnwch a bwytewch os oes chwant bwyd arnoch, ond gofalwch ar eich bywyd beidio torri un dywysen o felltith, nac afradu gwenithen heb eisiau. Yr oedd Iesu Grist yn myned i'r synagog, a'r peth cyntaf welodd yno oedd dyn a chanddo law wedi gwywo—dyn wedi colli nerth ei law; dyn yn ffaelu gwneud dim; dyn yn y synagog a chanddo law wedi gwywo! Mae llawer o'r rhain yn y synagog o hyd—dynion â'u dwylaw wedi gwywo! Dynion â'u dwylaw wedi gwywo gormod i gydio mewn llyfr emynau i helpu yn y mawl! Rhesi o fechgyn ieuainc â'u dwylaw yn eu llogelli yn y cwrdd! Dynion â'u dwylaw wedi gwywo gormod i dynnu chwech o'r boced i'w roi yn y casgliad i helpu tipyn ar y gwaith! Cyflwr truenus yw dyn â'i law wedi gwywo! "Estyn allan dy law," meddai'r

Mae dy law di wedi gwywo am na byddet yn ei hestyn allan! Mae dy law di wedi mynd yn ddiffrwyth am na byddet ti'n ceisio gwneud rhywbeth,—estyn allan dy law! "Ac efe a'i hestynnodd." Dyna rywbeth 'nawr, meddai'r meddyg mawr, mae gobaith am danat ti bellach—" A hi a wnaed yn iach fel y llall."

Mae dynion yn mynd i'r cwrdd â'u dwylaw wedi gwywo i wneuthur daioni, ac mae'n rhaid cael y Crist i'r cwrdd cyn eu gwella. "Wedi mynd allan hwy a ddygasant ato un cythreulig dall a mud, ac efe a'i hiachaodd ef." Mae dynion â'u dwylaw wedi gwywo yn y cwrdd, a rhai cythreulig dall a mud heb fod yno, rhai dall i bob daioni, a rhai mud i bob gwasanaeth o help; ac yr oedd Iesu Grist yn gwneud defnydd o'r dydd sanctaidd i wella'r ddau. Ein hunig gysur ninnau pan yn teimlo fod dynion â'u dwylaw wedi gwywo yn llanw'n haddoldai, yw, fod yr Hwn sydd fwy na'r deml yn fyw o hyd. Ein cysur pan yn gweled rhai cythreulig dall a mud yn halogi'r Saboth yw gwybod fod Arglwydd y Saboth yn fyw o hyd, ac na chaiff y naill deyrnasu yn y cwrdd, na'r llall reoli y tu allan tra bo ysbryd Crist yn fyw, ac yn gwneud y dydd yn ddydd o fwynhad, a rhyddid, ac addoli, a gwasanaeth.

Teyrnased yr ysbryd hwn yn ein plith hyd byth.

Awst, 1900.