Diliau Meirion Cyf II/Y Llysfam Ddrwg, gan Gutyn Ebrill

Diliau Meirion Cyf II

gan Morris Davies (Meurig Ebrill)

Y Bardd yn ei wely, yn Nolffanog, Talyllyn →

Y LLYSFAM DDRWG.
Gan GUTYN EBRILL.
(Teimlad geneth ymdilifad.)
Ton:—Yr Amser gynt.

Fy nghyd ieuenctyd d'owch yn rhes,
I wrando 'm hanes I,
A'r hyn a wna fy "Llysfam" ddrwg,
Un lawn o ŵg yw hi.

Yr oeddwn gynt yn eneth lon
A'm pwys ar fron fy mam,
Mawr ydoedd ei gofalon hi
Rhag byth i mi gael cam.

Yn morau f'oes hoff chware' wnawn,
Ni chawn un adeg chwith,
Cawn "ddoli" fach a blodau fyrdd
Wrth rodio ffyrdd y gwlith.

Gofalai mam am danaf fi
O gyrau 'r lli ' a'r llaid,
Hi'm dysgai i fynd o gam i gam
I edrych am fy nhaid.

Hi wnaeth fy 'fforddio lawer tro
Do, do yn llyfyr Duw,
Yr hwn sy etto ar ei hol
Yn rheol imi 'fyw.

Ond, galar yw adgofio hon,
Y fron sy 'n mynd yn friw;
Er maint a wylaf ar bob cam
Fy anwyl fam nid yw;

Pan af yn ol i dy fy nhad
Daw brad i'm calon brudd,
Wrth gofio am y dyddiau gynt
A’r helynt heddyw sydd.

Ni sonir mwy am enw mam,
Na fydd ryw nam yn ôl,
Ni roddant iddi nodwedd gwell
Na "dynes hell a ffôl."

Edliwia imi ffyrdd fy mam
A'i cham arferion chwith,
Nes bydd fy nagrau dwys ar led
Mòr amled ag yw ' r gwlith.

Symudwyd pobpeth 'fewn y tŷ,
A’m llysfam sy ar sedd,
Goruwch y fan lle magwyd fi
Fe dorodd hi fy hedd.

Hi daflodd fy nheganau oll,
Ar goll aeth llawer tlws,
Fy ngemau heirdd a'm "cadair" dlos
A fwriodd dros у drws.

A llun fy mam oedd ar y mur,
Ow ! gur, hi aeth ag ef
I'w ddarnio a'i hau mewn erchyll hynt
I bedwar gwynt y nef !!

Os d’wedai ddim i'w herbyn hi
Ceryddir fi yn fawr,
A chefais ergyd draws fy mhen
Mewn sèn, do lawer awr.

Dioddefais eisiau ambell dro,
O, do, am lawer dydd,
Ni roddai gysur im' na lles
I wella'm mynwes brudd.

Feddyliwn nad oes teimlad merch,
Na serch o fewn i fron
Y ddynes a all gario gwg,
A bod mòr ddrwg a hon.

Ni welaf annedd is y nen
I roddi 'mhen a 'mhwys,
Ond yn y fynwent wrth y llan
Lle'm rhoddir dan y gŵys.

Caf orwedd yno gyda 'mam
O! mam! mae'th enw mwyn
Yn pylu y picellau dur,
Anghofiai'r cur a'r cwyn.

Cawn aros yno'n hir mewn hedd,
Heb gledd na miniog loes,
Na gofid o un cwr o'r byd,
Fel bu ar hyd ein hoes.

O tyned Iôn o’m "Llysfam Ddrwg"
Y gwg a phob rhyw gam,
Fel caffo hi fendithion rhad,
A meddu teimlad MAM.

Nodiadau