Drain a Blodau/Cenfigen

Drain a Blodau

gan Arthur Morgan

CENFIGEN.

Ti, genfigen, merch galanas
Llwyd a salw yw dy lun,
Byth ni dd'wed dy siarad diflas
Cefais ddigon i'm fy hun;
Chwennych eiddo dy gymmydog,
Chwennych bod o uchel ffawd,
Myn'd â'th berchen wnei yn bwyllog
Lawr i fedd y dyn tylawd.

Ar dy dir llygredig diffaeth
Byth ni thŷf blodeuglwm gras,
Ac mae'th awyr yn rhy fyglyd
I egwyddor fyw yn fras;
Blŷs dy drachwant sy'n diffoddi
Pob gwreichionen cariad pur,
Serch yn gruddfan dan ei boenau
Yn nyfnderoedd llid dy gur.

Marwor tanllyd pwll di-waelod
Yn pardduo'r enaid gwyn,
Ac nid oes i ti dderbyniad
Gyda'r Gŵr fu ar y bryn;

Hoff yw genyt droi'n glustfyddar
Ar ddoethineb elfen gâs,
Tlotach wyt nag ysbryd cysgod
'N tramwy llwch anialdir crâs.

Draenen lem yn ffugio'r rhosyn
Dan ddylanwad ysbryd drwg,
Pigo cynnen mewn cymdeithas
Yw dy waith, a thynu gŵg;
Bod yn arglwydd ydyw eisiau
Dy berchenog yn mhob man,
V'r hunanol eisieu 'ngweled
Ydyw iaith ei fenydd gwan.

Cydymdeimlad wedi rhewi,
Barn a rheswm dan dy draed,
Heddwch draw ar randir anghof
Wedi'i gladdu yn ei waed;
Anghyfiawnder fyn deyrnasu,
Brâd fyn guddio dan dy fron,
Môr dialedd yw dy fynwes,
A chynddaredd ar ei don.

Pa sawl beddrod anamserol
Dorwyd o dy achos di,
Faint o waed y cyfiawn yfaist
Er mwyn porthi'th ddamniol gri;
Pa sawl un a deimlodd bwysau
'I hunan ar y grogbren syn,
Pan oedd llinyn oer marwolaeth
Am y gwddf yn crogi'n dyn.

Pwy groeshoeliaist ar Galfaria,
Elli di ro'i atteb 'n awr,
Hawdd y gelli ro'i, attebiad-
Iesu Grist, y Ceidwad mawr;
Bu dy ddwylaw du'r pryd hwnw
'N gwisgo'i ben â'r goron ddrain,
Ac i'r fynwes ddwyfol gyraist
Hyd y carn y bicell fain.

Boed dy drigfan gyda'th dlodi
Yn ngwaelodion annwn fedd,
Paid a cheisio byth argraphu
Dy gysgodau ar fy ngwedd;
Balchder hunanoldeb rhagfarn,
Enllib malais uchel bôst,
Dyma nhw dy hen berth'nasau
Wnaeth i lawer wylo'n dôst.

Nodiadau