Drysau Eraill/John y Ddôl

Drysau Eraill

gan Robert Hughes Jones

JOHN Y DDÔL.

PAN fathrwyd Belgium yn y llaid
Gan elyn brwnt, ffroenuchel,
Y cyntaf un oedd John Y Ddôl
I uno yn y rhyfel.
'D oedd neb i'w gael mor dyner fron.
Aeth lladd y plant i galon John.

Y weddw fam mewn bwthyn llwyd
Adawyd wrthi'i hunan.
A weithiau 'chydig iawn o fwyd
A welid ar ei phentan.
Dioddefai gyni heb nacâd
I John gael ymladd dros ei wlad.

Ei gwynfyd yn ei thrallod blin
Oedd trin ei hoff lythyrau;
Eu mynych ddarllen bob yn air
Drwy olrhain y llythrennau.
Pa beth yw'r guddfan wrth ei bron?
Ha, dyna le llythyrau John.

Anfonai'r llanc lythyrau lu
I leddfu ei phryderon.
A phwy all draethu loes y fam
Pan beidiodd John ag anfon ?
Drwy gydol nos bu gweddw'r
Ddôl Yn llefain am gael John yn ol.

Mi'i gwelais dranoeth wrth ei drws.
Dim gair oddiwrth fy machgen!
Daeth llythyr Saesneg; dyma fo;
'D yw hwn ddim gwerth i'w ddarllen.
Nid llythyr Saesneg wna fy nhro.
Rhaid im gael gair oddiwrtho fo.

Dangosais hwn i Lady'r Plas
Y bore wrth fynd heibio.
Edrychodd arno; troes ei chefn,
Ac ail edrychodd drwyddo.
'Maddeuwch im,' medd hi yn syn,
"'D wy'n gweled dim drwy'r gwydrau hyn."

Darllenais innau. Ow, y loes!
Ymladdwn gyda 'ngalar.
"A fearless soldier," ebe'r gŵr;
"He died to save another.
Your noble son, I'm proud to say,
Has played the man, and gone away."

Edrychais ar ei gruddiau llwyd,
A'i llygaid llym gan gyni.
'R oedd traethu'r gwir i gyd yn gamp.
A hyn ddywedais wrthi—
Nac wylwch mwy; molienwch Dduw;
'D oes dim o'i le; mae John yn FYW.

Nodiadau