Erthyglau, Pregethau a Chaniadau/Awn Rhagom at Berffeithrwydd

← Yr Efengyl

Erthyglau, Pregethau a Chaniadau gan John John Roberts (Iolo Caernarfon)

Dymuniad →

AWN RHAGOM AT BERFFEITHRWYDD.

"Byddwch chwi gan hyny yn berffaith, fel y mae eich Tad yr hwn sydd yn y nefoedd yn berffaith."—MATTHEW v. 48

GELLIR darllen yr adnod hon ychydig yn wahanol—fel mynegiad: Chwi a fyddwch gan hyny yn berffaith, &c.' Cynhwysa y darlleniad hwn hefyd annogaeth, oblegyd y mae wrth ddangos y ffordd i ni gyrraedd amcan a choron bywyd, ar unwaith yn ein cymhell i rodio ar hyd-ddi. Y nod ydyw perffeithrwydd. Cyfeiria yr ymadrodd, "gan hyny," i ryw raddau, efallai, at ddysgeidiaeth a thôn y bennod i gyd, ond yn fwyaf arbennig at y bedwaredd adnod a deugain: drwy garu ein gelynion, bendithio ein melldithwyr, &c., ni a ddeuwn "yn berffaith, fel y mae ein Tad yr hwn sydd yn y nefoedd yn berffaith. Canys y mae efe yn peri i'w haul godi ar y drwg a'r da, ac yn gwlawio ar y cyfiawn a'r anghyfiawn." Ymddengys, yn mhellach, nad oes unrhyw le canol rhwng perffeithrwydd a gwarth—rhwng copa a godreu y mynydd. Y mae yn rhaid i ni fod yn berffaith neu fod yn ddim—yn ddim amgenach na phublicanod drygionus a phaganiaid halog—edig: 46, 47. Gweddus ydyw i ni fel Protestaniaid gofio, nad oes yr un safle ddyogel, na chyflwr anrhydeddus, rhwng nef ac uffern. Rhaid ein bod wrth fodd Duw neu wrth fodd y diafol.

Nis gall y safon fydd gan unrhyw ddyn, boed uchel neu isel, lai na dylanwadu arno. Y mae yn bwysig iddi fod yn ddigon uchel, ac efallai y byddai yn well iddi fod, ymhob cylch, yn rhy uchel nag yn rhy isel. Teimlir fod yr adnod hon yn gosod un uchel iawn—mor uchel a Duw: "Fel y mae eich Tad nefol yn berffaith." Oherwydd hynny y mae llawer yn dychryn rhagddi, ac yn cilio oddiwrthi, gan ofyn pa beth a allwn ni, ag ydym mor dywyll a llygredig, wneyd tuagat fod yn berffaith. A thueddir rhai i ohirio yr ymdrech i fyw y geiriau, hyd nes y cânt eu hunain mewn gwlad lle na bydd eu byw yn gofyn o gwbl am ymdrech. Oblegyd hynny, carwn allu dangos eu rhesymoldeb a chymodi meddyliau credinwyr â hwynt. I. Gellir sylwi fod annogaeth Crist yn y testyn yn gyson â dysgeidiaeth gyffredinol y Bibl, ac â holl oruchwyliaethau y Brenin Mawr. Am berffeithrwydd y mae Efe yn ymofyn yn barhaus, ac y mae yn gofyn am dano oddiwrth bawb ymhob man.

(1) Felly y gwnai mewn Creadigaeth. Galwai i fod fydoedd a ser perffaith, a gosododd y cyfan yn y fath gydberthynas garuaidd a hyfryd, fel y maent yn troi dan ganu o hynny hyd yn awr. Lluniai greaduriaid perffaith—rhai syml a chyffredin i ddechreu, y mae yn wir, per—ffaith er hynny ar gyfer yr amgylchiadau yr oeddynt hwy ynddynt. Dygai o ddydd i ddydd rai mwy ac ardderchocach i fod—nid oherwydd ei fod Ef yn dysgu creu yn well, ond oherwydd fod y greadigaeth yn dyfod yn addas i dderbyn rhai uwch. Ac yn y diwedd, galwodd i fod greadur mor fawr ac urddasol, fel yr oedd Ef ei hun yn gallu ymfoddloni ac ymhyfrydu ynddo.

(2) Felly y gwna drwy amser i gyd yn ei Ragluniaeth. Ar ol y trychineb mawr boreuol, drwy yr hwn y gwnaed hanes dyn mor wahanol i arfaeth Duw, ni adawwyd y ddaear o dan reolaeth y diafol. Yn hytrach, y mae Ysbryd yr Arglwydd yn ymweithio yn barhaus drwy ei thryblith, gan ei dwyn yn raddol i drefn. Ynddo a thrwyddo Ef y mae gwirioneddau bywiol ac egwyddorion uniawn, gyda dylanwadau grymus a galluoedd pureiddiol, yn ymdreiddio yn ddystaw drwy oesoedd a chenedloedd. Trwy ei weith—rediadau Ef, hyrwyddir buddugoliaethau daioni, a gyrir ffurf ar ol ffurf o ddrygioni i ddinystr. Troir cynghorion pob Ahitophel, un ar ol y llall, yn ffolineb. Gorfodir byddin ar ol byddin o gyfeiliornadau ac o ysgelerderau, i farchogaeth i eigion ryw fôr dystrywiol. O fesur ychydig ac ychydig, ymgryfha y goleuni ac ymddiflana y tywyllwch. Cawn fod yr anialwch yn cilio, a bod y llewod a'r seirff yn pellhau. Y mae paradwys yn dychwelyd yn araf dêg yn ei hol. Rhaid i wyneb y ddaear ddyfod, yn gynt neu hwyrach, yn debyg i wyneb y nefoedd: Esaiah xi.

(3) Nis gall yr Iachawdwriaeth feddu dyben is. Ar ol i ddyn ymddirywio, ei adfer ef ydyw prif amcan ei Greawdwr. Goddefai lawer o ddrygioni ar hyd y canrifoedd; dygai ymlaen yr un pryd, drwy bob goruchwyliaeth o ras, berffeithiad ei bobl. Dysgai yr Hen Destament y syniad o berffeithrwydd: Gen. xvii. 1; 2 Sam. xxii. 21-27; Salm xv. 2, xxxvii. 37, lxxxiv. 11, cxix. 1; Diar. xi. 5 a 20; Esaiah xxxviii. 3, &c. Gofynai y trefniant Iuddewig am dano; yr oedd yn rhaid i bob offeiriad fod yn ddïanaf, ac i bob aberth fod yn berffeithgwbl; a chynhyrchid ef mewn oesoedd boreuol drwy ddatguddiad prin a "defodau cnawdol." Cafodd yr Arglwydd yn Enoch a Noah, yn Job a Dafydd, a llawer ereill, ddynion wrth fodd ei galon. Galarai saint yr Hen Oruchwyliaeth oherwydd eu pechadurusrwydd, a phroffesent berffeithrwydd ar unwaith. Gwel Ex. xxx. 32-38; Levit. xix. 2, xxi. 16-24, xxii. 17-26; Jos. xxiv. 14; Job xxvii. 5; xxxi. 6; Salm vii. 8, xxvi., &c. Yn gyson â hyn, er ei bod yn cydymddwyn â gwendidau ac yn goddef pechodau, nis gall yr Efengyl ddysgu na gofyn am ddim llai na pherffeithrwydd. Os cynhyrchid mewn goleuni gwanaidd, gyda threfniadau cysgodol, drwy "waed teirw a geifr," gymeriadau ardderchog, mwy o lawer y gellir dysgwyl hynny o dan amgylchiadau hollol ddymunol, gyda threfniadau cwbl fanteisiol, gyda Bibl cyflawn a thrwy waed Crist. Gwedi cael yn y Gwaredwr Ddyn perffaith, dygir ei ymgnawdoliad ymlaen yn yr eglwys drwy y canrifoedd hyn mewn saint perffaith, y rhai a wisgant am danynt yr Arglwydd Iesu Grist. Dysgir hyn drwy y Testament Newydd (1 Cor. ii. 6; 2 Cor. xiii. 11; Eph. v. 1; Phil. iii. 15; Col. i. 28; Heb. v. 14); a thrwy y gras a ddatguddir ynddo gall pechaduriaid crediniol ddyfod yn hollol wrth fodd eu Tad nefol. Ymwrolwn, gan hynny, i ymdrechu cyrraedd y sefyllfa oreu sydd yn ddichonadwy i ni. A gweddus ydyw i ni ystyried, nas gall yr Arglwydd ymhyfrydu ynom hyd nes y deuwn, fel Efe ei hunan, yn berffaith—gydag un gwahaniaeth, mai tyfiant graddol ydyw perffeithrwydd ynom ni, tra y mae ynddo Ef yn briodoledd hanfodol a thragwyddol.

(4) Dichon, er hynny, mai y cymhelliad cryfaf i beri i ni ymdrechu byw yr adnod hon ydyw, cofio pwy llefarodd hi. Iesu Grist, yr hwn a adwaenai ddyn yn well, ac a wyddai fwy am wendidau, temtasiynau, ac anhawsderau pechadur, na phawb ereill ynghyd, a wnaeth hynny. Efe ag oedd yn llawnach o dynerwch a chydymdeimlad na neb arall, a orchymynodd i ni fod yn berffaith. Rhaid, gan hynny, fod yr hyn a ddysgai Ef yn rhesymol. Oblegyd, yn ychwanegol at drigo mewn goleuni, yr oedd Ef ei hun yn oleuni pur—mor bur fel na charwn i ei alw yn feddyliwr nac yn athrylith. Ac eto goddefir i mi ddywedyd ei fod yn meddwl—yn meddwl yn fwy byw a dwfn, ac, ar yr un pryd, yn fwy cyson a chywir, nag y gwnaeth neb erioed. Ni fu neb yn meddwl mor newydd ac mor wreiddiol ag ef, na neb erioed ychwaith pellach o feddwl yn wyllt, neu yn freuddwydiol, neu yn rhamantus nag Ef. Y mae ei holl ddysgeidiaeth Ef yn parhau yn amserol ac yn ymarferol, yn ddoeth ac yn ddichonadwy. Nis gallai Ef anadlu dychymygion barddonol, na gosod i fyny safonau annghyrhaeddadwy. Felly, er na fedrwn ni yn bresennol ddeall pa fodd y gallwn gyrraedd perffeithrwydd, credwn fod hynny yn bossibl, oblegyd fod Iesu Grist yn ein hannog i hynny, ac oblegyd y gall Ef ein cynnorthwyo i fod yn bob peth y mae yn ein cymhell i fod. Trwy dderbyn o hono Ef fywyd a goleuni, nerth a gras, gallwn ddyfod yn fuan yn berffaith mewn uniondeb a gwasanaeth, a dyfod yn raddol yn berffaith mewn gwynfyd a gogoniant, yn hollol wrth ein bodd ni ein hunain ac wrth ei fodd Ef am byth.

II. Tuagat weled rhesymoldeb yr adnod hon, buddiol fyddai i ni, yn mhellach, gofio mai annogaeth i dduwiolion, ac nid i annuwiolion, ydyw. A golyga hynny wahaniaeth mawr. Gan eu bod yn gyfranogion o Grist, y mae y saint mewn cyflwr dyogel ac mewn meddiant o egwyddorion uniawn, ac oblegyd hynny gallant, drwy y moddion ordeiniedig, gyrraedd sefyllfa uwch a rhagorach. Dysgir yn eglur eu bod—

(1) Yn gyfiawn. Nid ydyw y gyfraith yn eu gofyn, ac nis gall eu condemnio byth. Y maent yn ddeiliaid hollol anrhydeddus o lywodraeth y Jehofah. Ni feddylir wrth hyn eu bod yn ddibechod, oblegyd dengys y Bibl drwyddo fod drygioni ynddynt. Ymollyngant hefyd i gyflawni pechodau, ac edifarhant yn chwerw oherwydd eu llygredigaethau. Y maent yn byw yn barhaus ar faddeuant, ac mewn anghen beunyddiol am fwy o sancteiddrwydd. Yr un pryd, er eu bod yn dywyll a daearol, a bod ynddynt lawer o ddiffygion, nid oes yr un gradd o euogrwydd yn gorwedd ar eu personau, ac nis gall damnedigaeth eu goddiweddyd byth (Rhuf. viii. 1). Tramgwyddant yr Arglwydd fel Tad yn fynych; ond y maent yn yr lawn yn dragwyddol gymeradwy yn ei olwg fel Barnwr. Deuant i'r cyflwr hwn ar unwaith, ac arosant ynddo am byth. Meddant gyfiawnder nad allant ei golli, a chyfiawnder nad allant gynnyddu ynddo. Nid ydyw yr angel yn gyfiawnach yn yr ystyr hon nag ydyw y credadyn; y mae efe, yn wir, mor gyfiawn a Duw ei hun: 2 Cor. v. 21. Mwynha, o ganlyniad, bob rhyddid a braint, a gall obeithio am arweiniad ac amddiffyniad ei Frenin. Oddiar y safle uchel a pharchus hon yr annogir ef i geisio myned yn uwch, ac i ymestyn at berffeithrwydd. Gan ei fod yn anrhydeddus oddiallan, ymdreched fod yn sanctaidd oddi-fewn. Yn gymaint a bod ganddo y fath gymeriad, gall agor trafodaeth â holl lywodraeth y Jehofah, cyfranogi o bob dylanwad da, a chymdeithasu â phob creadur dyrchafedig ynddi; ac oni byddai yn naturiol dysgwyl i ddyn meddiannol ar y manteision hyn, a chyda thueddiadau grasol ynddo, gynnyddu ymhob rhinwedd, ac ymdebygu yn fwy o hyd i Dad ei ysbryd? Y mae y ffordd yn agored iddo at Dduw, ac nis gallwn feddwl am ddim mwy rhesymol nag iddo drwy ei gymundeb ag Ef—ffynhonnell pob goleuni a bywyd, fyned rhagddo ymhob daioni, ac ymgodi yn barhaus tuagat berffeithrwydd. Y mae hynny yn ddyledswydd feunyddiol arno. Gan ei fod yn gymeradwy yng ngolwg y Nef, ceisied fod yn gymeradwy yng ngolwg y ddaear. Caiff bob cynnorthwy at hynny: Rhuf. viii. 31, 32.

(2) Dysgir yr un mor eglur fod y saint yn fyw: Ephes. ii. 4, 5; Col. ii. 13; ac ni fyddai yn rhyfedd i fywyd iach dyfu a chryfhau. Eu dyledswydd hwy, o ganlyniad, ydyw ymgeleddu, porthi, ac amddiffyn, yn hytrach na galw bywyd i fod. Gallant wneyd y peth cyntaf; ni ddisgwylir iddynt gyflawni yr olaf. Duw a ddichon greu llysieuyn—gallwn ni ei feithrin, ac felly yn yr achos hwn. Dangosir lle gras dwyfol a dyledswydd ddynol yn glir yn 2 Petr i.; dyma y naill: 3, 4; dyma y llall: 5-7. Rhydd yr Efengyl drwyddi le i Greawdwr a chreadur, i ffydd a gweithredoedd. Nis gallwn ni lunio heidden; gallwn, o dan fendith ei Chrewr, luosogi un ar ol ei chael. Efe ydyw ffynhonnell bywyd mesen; gallwn ni ei chynnorthwyo i ddyfod yn dderwen. Yn debyg gyda chrefydd, yr Arglwydd sydd yn ei phlanu yn yr enaid, ac Efe sydd yn achosi ei chynnydd; ond gall dyn, fel y medr ddyrysu neu rwyddhau dadblygiad llysieuyn, arafu neu hyrwyddo tyfiant ac ymledaeniad gras a sancteiddrwydd yn ei galon. Cynhwysa bywyd rwymedigaeth i dyfu; a dyledswydd arbennig enaid goleuedig a phur ydyw ymgyrraedd am fwy o oleuni ac o burdeb. Dylai y credadyn ymestyn yn barhaus at berffeithrwydd; ac er nad all ei oddiweddyd yn fuan, ni ddylai byth roddi yr ymdrech i fyny.

Gallwn ddysgu rywfaint am y ffordd i lwyddo yn hyn oddiwrth ddull bywyd arall, y llysieuol, o ymddadblygu a ffrwytho. I bren y mae dau beth yn angenrheidiol: rhaid fod ei wraidd yn y pridd, a bod ei gangennau yn yr awyr. Dyna i gyd. Nid ydyw yn ymgynhyrfu nac yn ymboeni, gan ymdrechu ymnewid ar unwaith o blanhigyn i goeden,—cymaint a wna yw sugno yn gyson a dystaw rinweddau y ddaear a bendithion y nefoedd iddo ei hun, a thyfu. O'r ddau, y nwyon ydyw y pwysicaf iddo; ychydig iawn a gaiff oddi-isod; gwelir llawer pren yn blaguro heb ond y nesaf peth i ddim o bridd o gwmpas ei wraidd, rhaid cael awyr briodol a digon o honi. Yn gyffelyb mewn ystyr ysbrydol, ar y ddaear y mae yn ddichonadwy achub a phuro pechaduriaid; ond drwy i'r Nef ddisgyn iddynt ac ymffurfio ynddynt, y gwneir hynny. Rhaid i ni feddu hanfodiad a chysylltiadau bydol, a goreu po fwyaf cysurus a fyddant; ond nid ydynt yn bwysig iawn; am hynny na fydded i ni ymofidio mwy na mwy, os nad ydynt yn hyfryd neu yn fanteisiol dros ben. Y mae y pethau mwyaf genym—y mae yr Ysbryd Glân a Christ a Duw genym bob amser; a thrwy ymwasgu atynt hwy a chyfranogi o honynt, deuwn yn iach ac yn gryfion. Trwy aros yn y Gwaredwr, fel y gangen yn y winwydden (Ioan xv. 1-10), y gallwn ni ddwyn ffrwyth cymeradwy. Trwy ymroddi i fyfyrdodau sanctaidd ac ymarferiadau crefyddol, nyni a sugnwn i ni ein hunain fywyd dwyfol a nerth ysbrydol, gorchfygwn chwantau a hudoliaethau, ac ymgodwn i uchelderau gwynfydedig yn nghymdeithas ein Tad. Bydded i ni yn aml adael pydewau lleidiog masnach a gwaith, a phleser daearol, ac esgyn i lethrau mynydd Sïon. Y fath newid awyr bendigedig a gawn drwy hynny! Anadlwn yno awelon y Nef a pheraroglau Paradwys, a chyrhaeddwn bob perffeithrwydd sydd yn ddichonadwy i greadur.

Oddiwrth y sylwadau blaenorol, gwelir fod rhyw fathau a rhyw raddau o berffeithrwydd, yn barod, yn eiddo i bob credadyn. Nid ydyw yn ddibechod, canys "Os dywedwn nad oes ynom bechod, yr ydym yn ein twyllo ein hunain." Er hynny, y mae ganddo gyfiawnder perffaith, ac y mae ynddo fywyd ag sydd, er yn wanaidd, yn berffaith o ran ei natur. Yn gyson â hyn, ac yn ychwanegol at hyn, medd bethau ereill (3) egwyddor, ewyllys, dymuniad, ac amcan perffaith. Ymgyfeiria tueddiadau dyfnaf y duwiol, er ei fod yn ei dywyllwch yn ymddyrysu weithiau drwy gyfeil. iornadau a hudoliaethau, at yr hyn sydd yn iawn a phur, ac ymgyrhaeddant am ffydd gryfach ac am sancteiddrwydd uwch. Er fod ynddo lu o wendidau a diffygion, y mae ei ewyllys ar y cyfan yng nghyfraith yr Arglwydd, ac y mae yn fwy awyddus am allu rhyngu bodd ac ymdebygu i Grist nag am ddim arall. Dysgir hyn yn eglur drwy brofiad a hanes Paul: Rhuf. vii., Phil. iii. I-15, &c. Gwelir y sant, ar brydiau, yn bwhwman rhwng purdeb a llygredigaeth, yn rhedeg ar ol llawer ynfydrwydd, ac yn cwympo i lawer pechod; ond nid ydyw yn ymhyfrydu ynddynt. Yn hytrach, y mae yn eu cashau ac yn ymladd yn eu herbyn; ac mewn trefn i gynnyddu a chryfhau, a buddugoliaethu arnynt, y mae yn chwennych didwyll laeth y gair. Ar ol cael ei guro yn nhrigfa y dreigiau, ymlusga tua ffynhonnau yr iachawdwriaeth, i yfed o honynt, ac i ymdrochi ynddynt. Ar ol cael ei faeddu gan ysbeilwyr creulawn, ymlwybra o dan gleisiau ac archollion tua chynteddau yr Arglwydd; a chlywir ef cyn hir yn ei foliannu. Cawn ef yn ymofyn am wirionedd a chyfiawnder, ac yn gwneyd hynny er mwyn gwau o honynt gymeriad ardderchocach iddo ef ei hun. Par ei reddfau pur iddo geisio byw ei argyhoeddiadau, a gweithio ei gred yn fuchedd; a gwna hynny oddiar y cymhelliad uchaf—oddiar awydd i wasanaethu Crist yn well. Oddiar gariad ato Ef y mae o hyd yn ymdrechu troi adnodau yn ymddygiadau sanctaidd, ac egwyddorion dwyfol yn weithredoedd bendigedig; ac os nad ydyw bob amser yn llwyddo, ni ddylem ryfeddu llawer, oblegyd nid ydyw hynny o gwbl yn beth hawdd. Gorchwyl cywrain a chaled ydyw gwisgo mewn geiriau, neu ddarluniau, unrhyw syniadau yn briodol; a gŵyr pawb mai peth anhawdd iawn ydyw darparu corff teilwng i unrhyw ysbryd glân. Ceisia y credadyn gyflawni gwaith llawer anhawddach—troi bywyd nefol yn hanesiaeth ddaearol, a gras o Dduw yn ogoniant i Dduw. Ac os ydyw yn aml yn methu, y mae y dymuniad am allu gwneyd yn berffaith, ac y mae yn cynnyddu ac yn cryfhau; a chaiff yn raddol ei sylweddoli yn hollol. Nid ydyw y dyn sydd yn awyddus i fyned yn gyfoethog, yn ymdrechu bathu aur ac arian, na galw tai neu longau ar amrantiad i fod, na chreu mynyddoedd na dyffrynoedd newyddion. Ac ofer ydyw i ninnau, bechaduriaid, ag ydym yn feddiannol, drwy yr Efengyl, ar egwyddorion sanctaidd, ddisgwyl gallu dinystrio tywyllwch, llid, a llygredigaeth ein natur, ac ymffurfio yn oleuni, yn gariad, ac yn burdeb, mewn diwrnod na blwyddyn. Fel y mae y marsiandwr yn arfer diwydrwydd a doethineb, yn anturio yn ofalus, yn gweithredu yn ol rhesymeg amgylchiadau ei oes, ac yn manteisio ar lawnder a phrinder gwahanol wledydd, rhaid i blant yr Arglwydd ddefnyddio yn briodol y cyfleusterau sydd yn eu gafael, cyn y gallant wneuthur cyfiawnder â thueddiadau grasol a greddfau ysbrydol eu calonnau. Os bydd iddynt wylied yn ddyfal a gweddio yn daer, darllen llawer ar yr Ysgrythyrau a myfyrio yn ddwys ynddynt, a dylyn yn ffyddiog ac yn ffyddlawn ordinhadau yr Efengyl, bydd i'r moddion hyn ag sydd mor lawn o fywyd a goleuni, o gariad a sancteiddrwydd, drosglwyddo i'w heneidiau eu cynhwysiad bendigedig eu hunain, a dwyn oddiamgylch drwy hynny ryw drawssylweddiad gogon—eddus ynddynt. Deuant yn raddol drwy hynny yn berffaith o fewn ac yn berffaith o faes—wrth eu bodd eu hunain ac wrth fodd Duw; a chânt eu hunain cyn hir mewn byd perffaith. 1 Ioan iii. 6 a 9; Heb. xii. 22 -24, &c.

III. Daw rhesymoldeb yr adnod hon yn eglurach wrth i ni ystyried fod y Testament Newydd yn son am dri math o berffeithrwydd: perffeithrwydd natur neu gyfansoddiad, perffeithrwydd tyfiant neu ddadblygiad, a pherffeithrwydd mewn gwaith, neu gymhwyster mewn creadur i ateb dyben ei fod. Gwelwn y cyntaf mewn oen neu ebol bach, yr ail mewn march porthiannus, pedair neu bump oed; a'r trydydd mewn march wedi cael ei ddysgyblu yn briodol nes y mae yn cludo ei farchog yn ol ei ewyllys, ac yn tynu ei lwyth yn llwyddiannus i ben yr allt. Ceir tri gair gwahanol am y tri math hyn. Defnyddir (1) y gair am y rhywogaeth flaenaf yn lled fynych yn nghyfieithiad y Deg-a-thriugain; ond tair gwaith y cyfarfyddwn ef yn y Testament Newydd—yn Act. iii. 16; 1 Thess. v. 23, ac yn yr adnod ganlynol: "Ond caffed amynedd ei pherffaith waith; fel y byddoch berffaith a chyfan." Dyma y gair—cyfan, ac eglurir ei ystyr yn niwedd yr adnod—"heb ddiffygion mewn dim." Felly, wrth ddysgu fod unrhyw greadur yn gyfan, meddylir ei fod o ran ei gorff yn lluniaidd, heb ry fychan na gormod o aelodau, fod holl organau ei natur ynddo, a bod pob un yn gwneyd ei gwaith. Yr un arwyddocad sydd iddo pan gymhwysir ef at enaid neu gymeriad; daw y duwiol i feddiant o'r perffeithrwydd hwn ar unwaith—wrth ddyfod yn dduwiol. Y mae o'r dechreuad yn greadur ysbrydol mor gymhesur, fel nad ellir ychwanegu ato na thynu oddi wrtho, Nis gellir ei wella yn y golygiad hwn. Saif y perffeithrwydd hwn yn gyferbyniol i anaf; ac y mae baban yn feddianol arno; o drugaredd, eithriad fawr mewn gwlad yw plentyn anafus. Yn gyffelyb gyda golwg ar blant Duw, y maent i gyd yn rhai dianaf. Gall y credadyn fod yn ieuanc iawn, yn fychan iawn, ac yn wan iawn; ond nis gall fod yn afluniaidd ac anmherffaith. Y mae wedi cael ei eni drachefn, oddiuchod, o Dduw, ac wedi cael ei adgenhedlu i obaith bywiol; a rhaid ei fod yn gyfan, ac yn rhydd oddiwrth bob diffyg. Dygir yr enaid i'r sefyllfa hon ar unwaith, ac erys ynddi am byth. Fel mai nid yn raddol y genir pechadur, nid yn araf chwaith yr ailenir y duwiol; bydd pob un o honynt wedi cael ei eni yr eiliad y cymer hynny le, mor wirioneddol ag y bydd yn mhen mil o flynyddoedd ar ol hynny. Cynhwysa y baban ysbrydol holl aelodau y dyn ysbrydol; medd o'r cychwyn bob gras, dawn, egwyddor, &c., a fydd yn y sant yn y Nef: 2 Petr i. 3, 4; 1 Ioan iv. 7, &c. Felly, ni olygir wrth ein hannog i ymgyrhaedd am berffeithrwydd, ddim mwy na chymhell plentyn i geisio dyfod yn ddyn; a phrin y gellir meddwl am unrhyw beth mwy rhesymol a naturiol na hynny. Onid oes ynddo duedd reddfol i ymagor a thyfu? Nis gall orchymyn ei hun ar amrantiad yn ddyn,—gall ymarfer â moddion a ddygant hynny oddiamgylch yn raddol. Gweddus ydyw i bob Cristion gofio y gall feithrin ei fywyd newydd, ac y gall hefyd ei wenwyno. Er nad all ladd ei hun, gall gadw ei hun yn wan yn hir. Os myn iddo ei hun awyr iach, ymgeledd briodol, ac ymborth addas, o ordinhadau yr Efengyl, gan wrthsefyll drwy ras bob peth a ddichon ei niweidio, bydd yn sicr o ymagor o dan wenau ei Dad i ogoniant perffaith ac i wynfyd tragwyddol.

O! am nerth i dreulio'm dyddiau
Yng nghynteddoedd ty fy Nhad;
Byw yng nghanol y goleuni,
T'w'llwch obry dan fy nhraed;
Byw heb fachlud haul un amser,
Byw heb gwmwl, byw heb boen,
Byw ar gariad anorchfygol,
Pur, y croeshoeliedig Oen.

(2) Oddiar y safle fanteisiol hon, gallwn gyrraedd un ragorach; cynnorthwya un math o berffeithrwydd ni i ennill un uwch; i hynny y cymhellir ni gan y Gwaredwr yn yr adnod hon. Cyfarfyddwn y gair am yr ail rywogaeth o berffeithrwydd yn aml mewn athroniaeth foreuol a hen lenyddiaeth eglwysig; cyfeiria yn y cysylltiad cyntaf at athrawon mewn cyferbyniad i ddysgyblion, ac yn y diweddaf at aelodau cyflawn mewn cyferbyniad i rai ar brawf. Ac un o brif ddyledswyddau y saint ydyw ymgymhwyso drwy yr Efengyl i fod yn athrawon; nid oes un rheswm dros iddynt barhau mewn anghen am gael eu dysgu, "beth ydyw egwyddorion dechreuad ymadroddion Duw." Dylent wrth ymarfer â llaeth" ddyfod yn alluog i gymeryd "bwyd cryf," a thrwy hynny yn alluog i gyf—lawni gweithredoedd teilwng—er lles eu rhyw ac er gogoniant eu Harglwydd. Defnyddir y gair yn fynych yn y Testament Newydd; 1 Cor. ii. 6; Eph. iv. 13; Phil. iii. 12 a 15; Col. i. 28, &c. Ystyr "rhai perffaith" weithiau ynddo ef yw dynion ysbrydol, sanctaidd, ëang eu dirnadaeth ac uchel eu profiad, mewn cyferbyniad i rai anianol, gweiniaid, tywyll, cnawdol; ac annogaeth i ni ymestyn am y sefyllfa gyntaf ydyw y testyn. Cawn feddwl Crist yn y geiriau canlynol, "Am hynny, gan roddi heibio yr ymadrodd sydd yn dechreu rhai yng Nghrist, awn rhagom at berffeithrwydd; heb osod i lawr drachefn sail i edifeirwch oddiwrth weithredoedd meirwon; ac i ffydd tuagat Dduw, i athrawiaeth bedyddiadau, ac ar—ddodiad dwylaw, ac adgyfodiad y meirw, a'r farn dragwyddol." (Gwel Heb. v. 12—14, a vi. 1, 2.) Golyga brydiau ereill "dadau" yn gyferbyniol i "wŷr ieuaingc a "rhai bychain" (1 loan ii. 12-14). Cymhellir ni i ymestyn am fwy o ddoethineb a chadernid. Nid oes un rheswm dros i blant Duw, er iddynt fod yn rhai ieuainc, fod yn blentynaidd, yn ddaearol, ac yn fydol, yn amddifad o amynedd, ac yn brin o burdeb. Dyma y rhai perffaith—rhai cynnefin "â gair cyfiawnder," "rhai o herwydd cynnefindra y mae ganddynt synwyr wedi ymarfer i ddosbarthu drwg a da." Prif syniad y gair yn ddïau ydyw—aeddfedrwydd; perffeithrwydd dyn wedi cyrraedd i oed a maint, i nerth a harddwch, yw yr ail. Tybia y blaenaf fod pob gras ac egwyddor sanctaidd a fydd yn y credadyn yn y Nef, ynddo yn eu had o'r dechreuad; golyga y llall fod ei rinweddau wedi ymagor, a chyrraedd mesur helaeth o rymusder a dylanwad—fod y baban wedi dyfod yn ddyn. Fel y cyfryw dylai amlygu nodweddion gwr: (1) ffydd gref a dianwadal, fywiog a thawel; (2) mesur gweddus o ddoethineb a barn; (3) sancteiddrwydd yn cynhyrchu uniondeb, parch i wirionedd, ffyddlondeb, eiddigedd yn erbyn pob math o ddrygioni; (4) cariad yn marweiddio yn ei galon genfigen, llid, a malais, ac yn meithrin ynddi amynedd a gostyngeiddrwydd, ac yn tori allan mewn addfwynder a chymwynasgarwch, mewn ymgysegriad a hunanymwadiad; (5) nerth—gallu i gyflawni gweithredoedd rhagorol dros ac i gario dylanwad bendithiol ar ei gyd-ddynion,—cadernid i ymgynnal o dan gyfrifoldeb, i ddal ymosodiadau, ac i wrthsefyll temtasiynau,—gwroldeb i ymladd â gelynion ei enaid, ac i orchfygu y cyfan drwy Dduw; (6) ysbrydolrwydd meddwl, cymundeb â Christ, llawenydd yn yr Ysbryd Glân, profiad o dangnefedd Duw, a mwynhad o obaith gogoniant y Nef. Byddai cynnydd yn y pethau hyn yn gynnydd mewn perffeithrwydd. Mor werthfawr fyddai dynion meddianol ar y fath gymeriad! Byddent mewn gwirionedd yn oleuni y byd ac yn halen y ddaear. Pe lluosogent yn gyflym, caem ein hunain yn ebrwydd yng nghanol sancteiddrwydd y Mil Blynyddoedd. "Byddwch chwi gan hyny yn berffaith." Gorchwyl caled yw hyn; ond y mae yn ddichonadwy; ac y mae yn ol mesur ein ffydd, yn hawdd. Bydd i ni gynnyddu ymhob rhinwedd yn ol ein gallu i dderbyn o Grist. Bydded i ni, o ganlyniad, ymroddi i wyliadwriaeth ac ymdrech, "Hyd oni ymgyfarfyddom oll yn undeb ffydd, a gwybodaeth Mab Duw, yn wr perffaith, at fesur oedran cyflawnder Crist: fel na byddom mwyach yn blantos yn bwhwman, ac yn ein cylch—arwain â phob awel dysgeidiaeth, trwy hocced dynion, trwy gyfrwystra i gynllwyn i dwyllo."

(3) Cyrhaedda y saint un math arall o berffeithrwydd: drwy iddynt fel plant Duw dderbyn ymgeledd ac ymarferiad priodol, deuant yn feibion Duw, a thrwy iddynt fel y cyfryw wneuthur defnydd addas o ordinhadau yr Efengyl, deuant yn weithwyr i a thros Dduw, ac yn gyd-weithwyr ag Ef yn iachawdwriaeth eu cyd—ddynion. Un waith y cyfarfyddwn y gair am y trydydd math yn y Testament Newydd: 2 Tim. iii. 17; a chyrhaeddwn y perffeithrwydd hwn drwy yr Ysgrythyr. Trwyddi hi, yn wir, y dygir y plentyn ysbrydol i fod yr ailenir ef (1 Petr i. 23), a thrwyddi hi y mae yn cynnyddu yn ddyn ysbrydol (1 Tim. iv. 15), a thrwyddi hi y cymhwysir ef yn mhellach i ateb dyben ei greadigaeth ac amcan ei achubiaeth. Dysgir ni fod pob Ysgrythyr yn ysbrydoledig gan Dduw, ac felly yn "fuddiol i athrawiaethu, i argyhoeddi (yn feddyliol ac yn ymarferol), i geryddu (i gywiro a chyfarwyddo), i hyfforddi mewn cyfiawnder; fel y byddo dyn Duw yn berffaith, wedi ei berffeithio (wedi ei gyflawn ddarparu, neu ei ddysgyblu yn hollol, thoroughly furnished, or well equipped for) i bob gweithred dda," yn hytrach i bob gwaith da. Y mae y Bibl, "trwy y ffydd sydd yng Nghrist Iesu," yn abl i wneuthur pechadur "yn ddoeth," nid yn wybodus yn unig, ond yn ddoeth, ac felly i newid a gwella ei enaid, i ddwyn ymlaen ynddo ddysgyblaeth rasol ac ysbrydol, ac felly i'w wneuthur "yn ddoeth i iachawdwriaeth." Yn ychwanegol at fod yn rheol anffaeledig o ffydd a buchedd, y mae yr Ysgrythyrau yn trosglwyddo i bob calon grediniol oleuni achubol a dylanwad pureiddiol. O fod yn eiriau allanol, daw eu hadnodau yn fywyd mewnol ac yn rym nefol, yn gariad cynhes ac yn addoliad byw; ac ymffurfiant yn raddol yn ymarweddiad prydferth ac yn waith rhinweddol. Dyma risiau yr esgyniad gogoneddus hwn: athrawiaethau a gwirioneddau dwyfol i ddechreu, yna egwyddorion grasol a theimladau crefyddol, ac wedi hynny ymddygiadau sanctaidd a gweithredoedd bendithiol. Y sefyllfa olaf hon a olygir wrth y trydydd perffeithrwydd a ddatguddir yn y Testament Newydd. Nid ydyw y credadyn yn faban dianaf mwyach, nac yn ddyn iach, cryf, lluniaidd, cyflawn o oedran a synwyr yn unig; y mae erbyn hyn yn weithiwr perffaith—yn sylweddoli dysgwyliadau ei ymgeleddwyr, ac yn llanw ei holl gylchoedd. Nid oes ynddo bellach nemawr o ewyllys nac o allu i wneuthur drwg; nis gall feddwi na thwyllo, na dial nac athrodi, nac ymlygru llawer gyda chnawd na byd. Ond amlyga duedd a gallu rhyfeddol i wneuthur daioni—daioni o bob rhyw a math, pob rhywogaeth o waith da ac o weithredoedd prydferth; amlyga fwy o lawer o hyn nag a fuasai yn gyfreithlawni ni ddysgwyl oddiwrth ei gynneddfau naturiol, nac oddiwrth ei ddygiad i fyny, nac oddiwrth ei amgylchiadau, na dim. Ac y mae yn treulio ei flynyddoedd yn y mwynhad o gymeradwyaeth ei gydwybod ei hun, o barch dynion rhinweddol, ac o wenau ei Dad.

At hyn, drwy ymgyflwyniad beunyddiol i Air ac ordinhadau Duw, y gweddai i ni ymestyn. Dylem o hyd ymgyrhaedd am ffydd fwy dïanwadal, am gariad cryfach, profiad uwch, a gwasanaeth mwy effeithiol. Calonogir ni yn ein hymdrech am danynt gan eiriau fel y rhai can—lynol: "Gweithiwch allan eich iachawdwriaeth eich hunain trwy ofn a dychryn, canys Duw yw yr hwn sydd yn gweithio ynoch ewyllysio a gweithredu o'i ewyllys da ef" (Phil. xii. 13), oblegyd i weithio allan, ac nid i lunio iachawdwriaeth i ni ein hunain yr annogir ni ynddynt. Gorchwyl digalon iawn fuasai ceisio gwau cyfiawnder i ni ein hunain, a golchi ein heneidiau sydd yn halogedig drwyddynt. Cymaint sydd yn eisiau ydyw, estyn ein dwylaw fel y nofiedydd i nofio yn môr, neu chwareu ein hadenydd fel eryrod yn awyr yr iachawdwriaeth. Gan fod Duw yn gweithio ynom, bydded i ni weithio allan; gallwn drwy ei ras Ef gyflawni ein dyledswyddau ein hunain, a derbyniwn drwy hyny fendithion newyddion. Rhaid i ni gredu y ddwy adnod; pe gweithredem ar y flaenaf yn unig, enillem foesoldeb, parch ein cyd-ddynion, a safle weddol anrhydeddus ar y ddaear; ond ni chyfranogem o sancteiddrwydd; nid ymddiriedai angylion ynom, ac ni chyrhaeddem y Nef o gwbl. Trwy i Dduw weithio ynom, y gallwn ni weithio allan; a dïau fod y gosodiad cyferbyniol yn wir—mai drwy i ni weithio allan yr hyn sydd ynom, y gallwn ni dderbyn mwy i mewn. Pe gweithredem ar yr adnod olaf yn unig, troem ras ein Harglwydd i drythyllwch, a sugnem farwolaeth i ni ein hunain o ffynnon bywyd ei hun. Trwy gredu y ddwy y gallwn fyw a chyflawni gwasanaeth teilwng dros bechaduriaid ac er gogoniant eu Hiachawdwr. A hyfryd fyddai gwrandaw tua therfyn y daith, ar ddynion ac angylion yn cyd-dystiolaethu ein bod wedi ymdrechu ymdrech dêg, a chlywed Duw yn cyhoeddi uwch ein penau, "Da, was da a ffyddlawn; buost ffyddlawn ar ychydig, mi a'th osodaf ar lawer; dos i mewn i lawenydd dy arglwydd."

Byddwch chwi, gan hynny, yn berffaith—fel dynion; rhywbeth mawr a fyddai cyrraedd y sefyllfa oreu, fwyaf effeithiol, a mwyaf anrhydeddus a bendigedig, sydd yn agored i ddynion; ond annogir ni i ymestyn am safle uwch—"fel y mae eich Tad yr hwn sydd yn y nefoedd yn berffaith." Ac ystyr hyn, yn ol fy meddwl i, ydyw, Bydded pob un o honom yn gystal dyn ag ydyw Duw o Dduw. Carai y duwiol fod felly; ac nid yw yn awyddus i fod yn ddim mwy. Hoffai llawer pechadur fod yn hollalluog ac yn hollwybodol, ac ni rwgnachai fod yn hollbresennol; ond nid ydyw y credadyn yn chwennych hynny. Teimla ef yn aml mai cyfrifoldeb mawr yw bod yn ddyn chwaithach yn Dduw. Dymuna ymdebygu iddo ymhob peth y gall creadur ymdebygu i'w Greawdwr; awydd cryfaf ei galon ydyw rhodio yn ol ei ewyllys a gogoneddu Crist. Nid ydyw yn ymofidio oherwydd nad yw yn alluog i oleuo sêr ac i greu mynyddoedd; chwennychai allu ymlenwi o oleuni a bywyd, o gariad a sancteiddrwydd, ac, yn y diwedd, o wynfyd a gogoniant.