Erthyglau, Pregethau a Chaniadau/Glyn Cysgod Angau

← Bywyd Fy Ysbryd I

Erthyglau, Pregethau a Chaniadau gan John John Roberts (Iolo Caernarfon)

Manylrwydd Y Farn →

GLYN CYSGOD ANGAU.

I.
GLYN CYSGOD ANGAU! Glyn y glynoedd ydyw,—pwy ddewisodd
Ei fath erioed yn destun cerdd neu anthem—ac a lwyddodd !
Tir anghof pell a dieithr: pwy a ŵyr ei ddaearyddiaeth,
A phwy a ddichon ganu byd di—wres, di—wawl marwolaeth!
Pwy ddeall holl hanesiacth erch llywodraeth dywyll Angau!—
Ni ddwg y ser dystiolaeth, ac aflafar yw y creigiau:
Ymgau am dano mae distawrwydd dwfn, arswydlawn, llethol,
Cyffelyb i ddistawrwydd uthr diddymdra annherfynol!

Mewn hyd a lled ymagor mac yn anferth: i ddynoliaeth
Ei ëangderau anchwiliadwy sydd yn ofnadwyaeth.
Islaw dyfnderoedd oerion, lleithion—llawn o fraw ac artaith,
Y mae dyfnderoedd pellach, ocrach—llawnach o anobaith.
O dan geunentydd unig, prudd, a llawn o wae a galaeth,
Mac ogofeydd dihaul, brawychus—llawnach o farwolaeth.
Mor lydan ac mor erchyll yw, fel gwely byd llosgedig!
Mewn bwthyn bregus crynaf heddyw ar ei fin gweledig:
Mor bell a dieithr imi yw yr ymyl arall iddo!
Ail yw i gwm rhwng dau gyfandir; Och! y mae yn ffurfio.
Agendor uthr rhwng bydoedd. Amser yma sydd a dynion
Anwadal; tragwyddoldeb sy tu arall—ac ysbrydion.
Y ddaear gyfnewidiol yw fy myd, lle mae llawenydd
A galar dwys, a drwg a da, yn ymgymysgu beunydd.
Mae popeth draw yn berffaith —dyn yn angel neu yn ddiafol,—
Y fro i gyd yn nefoedd, neu yn uffern annherfynol.

Ei I llaith, pruddhaol, sydd yn gaddug annhreiddiadwy:
Gwasgara dros y ddaear dawch gwenwynig ac ofnadwy;
Ymled dros wawr hyfrydwch pur yn gwmwl tew o afar,
A dydd o obaith heulog dry yn nos o ing a galar.
Ei enw dyn o lygaid myrddiwn ffrwd o ddagrau poethion;
A gorwedd mae ei syniad, megis hunllef drom, ar galon
Dynoliaeth drwy yr oesoedd. Hofran mae cysgodion gwgus
Ei gysgod ef uwch ben marwolion, gan eu gwneyd yn ofnus;
Tywyllant imi holl wybrenau disglaer Amser; cuddiant
Brydferthion ir ein byd; awelon balmaidd bywyd oerant.
Uchelgais glân, fel angel derch, barlysant fyth yn wyfyn;
Adenydd gobaith leithant, gan ci wneuthur yn aderyn
Dacarol; tröant ein profiadau pêr yn ocheneidiau;
Pruddhant ein koll freuddwydion têr; cymylant ein gweddïau!

Fath deyrn ofnadwy ydyw Angau! Caiff ufudd-dod hollol.
Dynoliaeth beunydd ger ei fron a gryn; cenedlaeth nerthol

Ar ol cenedlaeth firain rêd i ymddarostwng iddo;
Ac nid oes un gwrthryfel byth yn ymgyfodi dano.
Yr arwyr gwrdd greasant ar y ddaear chwyldröadau,
Y tywysogion glew yr oedd eu geiriau yn daranau,
Breninoedd balch ysgydwent wrth ymsymud gyfandiroedd—
Gwŷr bu cu henwau gynt yn gwasgar dychryn drwy genedloedd:
Pa le y maent yn awr—cu bri, cu bost, eu hofnadwyaeth?
Ciliasant ymaith megis mellt, neu wibser dilywodraeth!
Mor ddiddym dan gysgodion gorsedd ddu Marwolaeth ydynt;
Eu llwch ymgymysg yn y Glyn à llwch hen gaethion iddynt!

Y llynclyn erch! er gwaethaf tawch ac ingoedd ei ororau,
Myn f'enaid geisio'i ganu—A! ei ubain drwy riddfanau
Yn hytrach,gan ymdrechu felly baratoi encídiau
Daearol ac anianol at dramwyo ei ddyfnderau.

II
GLYN CYSGOD ANGAU! Beth yw ei athroniaeth—
Beth am ei achos yw y wir athrawiaeth?
Beth ydyw prif egwyddor ei fodolaeth?
Pa fodd y deffry beunydd mewn dynoliaeth
Fath ddychrynfeydd llesmeiriol? Pa le mae
Yr affwys uthr ag sydd mor lawn o wae,—
Tu allan ai tu fewn i mi? Ai rhyw
Ddiffaethwch athrist ar ein daear wyw,
Ai syniad erch yn nghalon dynolryw,
Ai amser ynte tragwyddoldeb, yw?
Pwy ledodd ei ororau anchwiliadwy,—
A gloddiodd fath anoddyfn uthr, ofnadwy,—
Dewychodd nos ddi—sér ei ogofeydd, —
A lanwodd ag euogrwydd a phangfeydd
Ei gymoedd engur? Duw—y Duw tosturiol!
Allasai Ef greu'r fath anialwch marwol!
Cyd—dystio mewn cynghanedd mae pob nef
A byd mai Awdwr gwynfyd ydyw Ef.
Nid oedd y fath feddylddrych yn ei arfaeth,
Na thawch mor oer drwy gylch ei greadigaeth.
Pan alwai mewn daioni gyfandiroedd
A moroedd, ser a bydoedd wrth y miloedd,
I fod a threfn, o ganol nos diddymdra,
Nid ymddangosai hwn yn mysg y dyrfa;
Ac yn ngoleuni creadigaeth newydd,
Buasai yn wrthuni erchyll—cilfydd
I bechod yn y Nef.
A, cywilyddiwch,
Ymholion ofer, ymaith! adnabyddwch
Eich hunain; canys tardd eich holl dywyllwch,
Yn gystal ag euogrwydd dwfn dynoliaeth,
Oddiar yr unrhyw achos à marwolaeth.

Drygioni greodd lynclyn Cysgod Angau—
Pangfeydd ei nos, holl arswyd ei ddyfnderau—
Y cyfan yw: buasai daear sanctaidd
I gyd yn wynfa, lawn o fywyd iraidd.
Yr affwys brudd ag sydd yn fyd o ddylaith,
Fu, fel bu uffern erch, yn newydd unwaith.
Gwrthryfel engyl, mewn goleuni dwyfol,
A gloddiodd aig trueni annherfynol:"
Glyn Cysgod Angau gafodd ei fodolaeth
Yn ysgelerder pechod y ddynoliaeth.
Gan rym daeargryn, fel yr un foreuol
Ysgarodd Asia, yn Behring auafol,
Oddiwrth Amerig, neu yr un agorodd,
Rhwng Affrig swrth ac Ewrob, adwy unodd
Y Môr Canolog, sydd yn fyd o hanesyddiaeth,
Ag aig yr Atlas fu yn dal y nefoedd helaeth,
Yr ymagorodd annwn erch marwolaeth.
Daeargryn foesol rwygodd nef a daear,
Ag oeddynt unwaith yn daleithiau llachar
O un lywodraeth, heb un Glyn arswydus,
Nac un Iorddonen lydan, ddofn, gynhyrfus,
Yn ysgar rhyngddynt,—ffurfient un cyfandir,
Fel cydgyferfydd Gogledd a Deheudir
Amerig yn nghynhesrwydd y Cyhydedd,—
Cyfandir llawn o fywyd a thangnefedd,
O'dan belydron Haul y byd ysbrydol,—
Oddiwrth eu gilydd bellder annherfynol!

Ein dacar ddaethai, heb ei hanwireddau,
Yn llawnach o oleuni ac o flodau—
O beraroglau, tlysni, a llawenydd
Anniflanadwy, wrth ei thramwy beunydd.
O radd i radd troasai'n Beulah dirion,
Ddi—nos, ddi—auaf, lle y cawsai dynion
Ymborthi byth ar acron per a macthlon,
Yn swn peroriaeth adar ac angylion.
Buasai'r ffordd oddiyma i dragwyddoldeb
I gyd yn oleu: amser a meidroldeb
A ddaethent yn sancteiddiach, mwy ysbrydol,
Mwy disglaer yn barhaus, a mwy proffwydol
Am fywyd perffaith mewn dedwyddwch nefol.
Ymlaen llithrasai cenedlaethau serchus
O un olygfa dlos, cymdeithas felus,
A phrofiad hyfryd, i rai mwy arddunol,
Mwy pur, angylaidd rhai mwy perlesmeiriol,
Yn ddiarwybod idd y byd tragwyddol—
Yn araf—esmwyth i ogoniant dwyfol.

Pe na phrofasai dyn o Bren Gwybodaeth,
Nid adwaenasai bechod na marwolaeth;

Ar ffrwythau peraidd Pren y Bywyd cawsai
Ymborthi nes o fywyd ymlanwasai.
Yn lle heneiddio wrth heneiddio, daethai
Yn gryfach ac ieuengach fyth; teimlasai
Ei fod yn myned yn greadur newydd,
Anfarwol, llawn o nwyfiant a llawenydd.
Dan dywyniadau gwyneb teg ei Arglwydd.
Tröasai diniweidrwydd yn sancteiddrwydd,
A naturioldeb ynddo yn berffeithrwydd.
Ei gorff drwy drawssylweddiad graddol, hyfryd,
A ddaethai, fel ei enaid, oll yn ysbryd.
Ei enaid gynyddasai mewn doethineb,
Mewn cariad, gobaith, gwynfyd, a dwyfoldeb;
A chael ei hun, wrth hedeg yn feunyddiol
Drwy eangderau prydferth. annherfynol.
Tragywyddoldeb, heb ddiffygio bythoedd,
Buasai ef yn gerub yn y nefoedd!

A! mor wahanol ydyw oes dynoliaeth
Lygredig! Fel y mae mewn daear ddiffacth,
Yn ubain fyth ar lan lorddonen dywyll,
Wrth feddwl croesi drwy ei thonau erchyll!
Rhwng dyn y dyn sancteiddiaf sydd—a gwynfyd,
Ymled agendor lydan, ddofn, ddychrynllyd:
Ei ffydd wrth edrych dros ei herch ymylon.
Yn aml ddirywia'n arswyd yn ei galon:
Ymdraidd ei chaddug drwy ei ddyddiau heulog,
A thrŷ hwynt iddo yn nosweithiau gwlawog.
I blith angylion ei brofiadau nefol,
Ymwthia'r cof am angeu megis diafol.
Rhydd surion ddail marwolaeth radd o flas
Anhyfryd ar ddanteithion goreu gras.

III.
Hyd ymylon Glyn Marwolaeth, bro adwythig, athrist, lom,
Lle cyferfydd bydoedd, crwydraf heddyw gyda chalon drom.
Dagrau heilltion hen genedloedd, gydag ofnau oesoedd maith,
Ydynt wedi ymdewychu yma'n gaddug oer a llaith.
Ocheneidiau trancedigion, galarnadau tost y byw,
Moliant ffydd wrth droi yn olwg, ubain chwerw rhagrith gwyw,
Griddfan dwfn anobaith, gyda diolchgarwch purdeb gwyn,
Sydd yn ymddwyshau yn furmur dieithr drwy y bröydd hyn.

Dynolryw oddiwrth amgylchoedd Dyffryn Marw geisiant ffoi;
Treuliant hoedl a moddion allan wrth amcanu ei ysgoi:
Cânt eu hunain drwy yr oesoedd, wrth ymdrechu ymbellhau,
Tuag ato, fel afonydd at yr eigion, yn neshau.
Ato ef ynghwsg ac effro ymgyfeiria taid ac ŵyr;
Gwreng a bonedd gwrddant megis brodyr yn ei gaddug llwyr;

Gwir athronwyr claer eu hurddau, ac anwariaid llwm, di—nôd,
Gorthrymedig a gorthrymwr yfai chwys a gwaed ei fod,
Saint lluddedig ac erlidwyr, gweision ac arglwyddi derch,
Gydymlwybrant haf a gauaf tuag at ei affwys erch.

A, drueiniaid! Wrth ymdrechu ymddyrchafu yn barhaus,
Llithrant byth yn wysg eu cefnau hyd lechweddau'r Glyn trofaus.
Disgyn wnant wrth esgyn bryniau golud iddo yn ddilawch,^[1]
Ac wrth ddringo tyrau disglaer clod, ymsuddant yn ei dawch;
Llanc a lysg ei hun drwy lafur, megis canwyll glaer, i ffwrdd,
Wel ei frawd, ar aden mellten, yn yr affwys yn ei gwrdd.
Gwr dan bwysau canrif iddo'n llithro'n dawel yma gaf,
Fel yr huan yn machludo mewn gogoniant yn yr haf:
Tymhestl o gynlluniau hyfion wedi troi'n fethiantau prudd,
Gluda arall heb ei reswm idd ei nos yn nawn ei ddydd.
Bugail wrth areilio defaid gwar yn chwäon per y nef,
Gwympa dros y graig fwaog i bangfeydd ei annwn ef:
Caiff y morwr yn yr eigion, cigion dyfnach,—sudda drwy
Holl dymhestloedd geirwon Amser i dymhestloedd llawer mwy.

Bum yn tybied— yn gobeithio fod y glanau erchyll hyn,
Yn fwy tywyll ac arswydlawn na cheunentydd pell y Glyn—
Fod fy syniad i am dano ef yn waeth nag ef ei hun;
Os nad ydyw, mor ofnadwy ydyw nos marwolaeth dyn!
Annuwiolion yn gwallgofi yma sydd gan ddychrynfeydd;
Acw maent yn ymddirdynu rhwng cywilydd a phangfeydd!
Hen oferwyr poeth eu safnau, wedi colli gwledd a gwin,
A chybyddion heb cu harian, gydymrwygant ar ei fin;
Twyllwyr mewn cynddaredd gablant Dduw am iddo Ef eu creu;
Carai beilchion wrth ddarganfod gwarth eu noethder ymddileu;
Myn cymdeithas ysgwyd ymaith, megis sarff wenwynig, un;
Arall blin, drwy lygredigaeth, ar ei cinioes, ladd ei hun:
Cyd—dywalltant eu heneidiau allan mewn griddfanau tost,
Wrth fyfyrio ar y bywyd fu mor hir yn sail eu bost!
Wrth i amser gefnu arnynt, ac i ddaear ymbellhau,
Profant ing rhy ddwfn i eiriau allu byth ei eglurhau!

Ereill, llawnion o dangnefedd Duw, a gânt ei finion ef,
Er mor erchyll ynt i lawer, yn gyffiniau pur y Nef.
Gwenant ar ei ofnadwyaeth; molant ynddo Geidwad dyn;
Canant alarnadau i Angeu wrth ei orsedd ef ei hun!
Po bereiddiaf eu clodforedd, chwerwaf oll yw cri y byw,
A pho wynaf yw eu gwisgoedd, duaf yw rhai dynolryw;
Canys awyr bur o ardal gilia gydag enaid un;
Nos y ddaear sydd yn drymach wedi marw ambell ddyn.

Felly tua Glyn Marwolaeth, er eu hamrywiaethau maith—
Mewn cymeriad, chwaeth, a phrofiad; mewn sefyllfa, oed, a gwaith,

Drwy yr oesoedd, dros y ddaear, yn ddibaid ac yn ddigoll,
Fel y tynfaen at y gogledd, mae cyfeiriad dynion oll.
Deuant iddo o ddaeargelloedd, ac oddiar orseddau drud,—
Rhai o ddydd palasau marmor, rhai o nos carcharau mud.
Meddyg dry oddiwrth orweddle gwr yn marw—i farw'i hun;
Angeu selia wefus cenad Iesu yn ei bulpud cun.
Trenga tad mewn eira ganol nos, mewn cwm pellenig, cudd;
Pelydr tanbaid ladd ei blentyn yn y ddinas ganol dydd.
Gyr cymdeithas mewn dialedd melus un i niwl y Glyn;
Hebrwng arall yn ei dagrau heilltion at ei ymyl fyn.
Cristion pur a disglaer, megis seren, ddisgyn iddo ef—
Digon disglaer i oleuo'i gaddug hyd ymylau'r Nef;
Godinebwr sudda ynddo megis cwmwl llawn o fellt,
Gan drymhau ei nos ofnadwy—gan gyffroi ei ochrau cellt!
Yma ocheneidiau natur am anwyliaid teg eu pryd,
Galar gras am gymeriadau greent nef yn llaid y byd,
Griddfan irad annuwiolion wrth neshau i wyddfod Duw,
Moliant saint wrth droi yn engyl, gyd ddisgynant ar fy nghlyw.

IV.
A! wedi bod yn edrych arno oddiar
Fynyddoedd heulog iechyd wedi bod
Yn ceisio dangos achos uthr ei fod,
Ar ol ymlwybro ennyd fèr yn nhawch
A murmur ei ymylon erch—yn awr
Ymsuddaf—yn, neu allan odd y corff,
Nis gwn pa un yn hollol—yn y Glyn—
Glyn Cysgod Angau! Dyma ef ei hun;
A mwy arswydlawn nag y dichon iaith
Fynegi byth, na dyn ddychymyg, yw.
Pa beth, fy awen, weithian elli di!
Golomen lwfr, mor hurt ac egwan wyt!
Heb Dduw o fewn yr oror hon—heb ddim!
Yn llawn o niwl gwenwynig yma, mwg
Drewedig yw ei awyr acw i gyd.
O draw erglywaf gymoedd uthr a llawn
O wae, yn galw drwy riddfanau ar
Fynwentydd tywyll, llawn o ddynion sydd,
Gan ddagrau poethion edifeirwch hwyr
A chwys anobaith, yn barhaus yn wlyb;
Y rhai, wrth ateb, ar ddyfnderoedd mwy
Ofnadwy alwant. Mellt dieithrol drwy
Ei gaddug gyniweiriant ambell waith,"
Gan ddangos, am amrantiad, olygfeydd
Gynyrchent lesmair mewn calonau dur.
Ymddatod mae dynoliaeth ar bob llaw;
Ac ysbryd ar ol ysbryd åd, drwy boen,
Y babell yn yr hon dechreuodd fod.

Mor ddïeithr ydyw profiad enaid sydd
Yn cael ei hun yn noeth — mwy chwerw yw!
Oblegid cân, wrth gefnu ar ei gorff,
Am byth, yn iach i obaith! Acw ffoi
Mae haid annuwiol, lawn o ddychrynfeydd,
I waered hyd lithrigfa serth o flaen
Angylion llid yr lor, i fyd o ing.
Drygioni calon welaf draw yn troi
Yn haen o barddu ar wynebau llu;
Ac ereill dynant, wrth wynebu ar
Drueni llwyr y byd ysbrydol, wallt
Eu penau ymaith mewn cynddaredd mud;
A miloedd sydd wrth gael eu cnoi gan bryf
Anfarwol, am ddifodiad yn dyheu!

Trwy gaddug tewach, oerach, ac yn swn
Griddfanau dyfnach, iddo ef yn is—
Drwy ffosydd hadl o wenwyn ac o fustl,
A dyryslwyni llawn o bryfaid mall,
Gan basio llawer ywen brudd, ac ar
Bob cangen iddynt nyth aderyn corff;
A chypreswydden, ac ysbrydion hen
Bechodau'n crawcian drwy gigfranod erch
O honynt ar y trancedigion byth,
Ac is disgynaf. Dan glogwyni—rhai
O frwmstan tanllyd, rhai o fythol rew,—
Yn awr, lle clywaf gydwybodau fyrdd,
Ar ol ymollwng dan waradwydd tost
I syrthni mud am fwy na haner oes,
Yn ymddeffroi—yn ymddeffroi yn eirth,
A rhuant yn arswydus.—caf fy hun;
Lle gwelat, mewn rhyw wawl anwadal, hen
Adnodau gras, ddirmygwyd, wedi troi
Yn seirff ofnadwy, yn ymblethu am
Aelodau llu o druenusion sydd
Yn ofni marw ac yn methu byw.

Mewn mwy o syndod aruthr nag o ofn,
Yn is o hyd disgynaf yn y Glyn;
Ac ymgrynhoi, wrth imi ddisgyn, mae
Ei holl riddfanau yn myddarol drwst
Yr afon erch sydd yn ei waelod ef.
Fath swn dieithrol. dwfn, a phruddaidd yw !
Cyfuna nodau edifeirwch, Illid,
Anobaith, ing, mewn un—un daran groch
A bythbarhaol. Cri Marwolaeth wir:
Ai iaith trueni tragwyddoldeb mawr,
Ai llais digofaint Hollalluog yw !
Och, dacw hi! Fath weilgi engur yw!

Gan bechod mae yn ddu; mor lydan fe
Na welaf drosti; dofn fel uffern yw;
Ymgwyd ei thonau fel mynyddau'r byd;
A thry ar brydiau i gyd yn för o dan
Berwedig, du-goch! Ynddi llawer mil
O ddynion welaf yn nghrafangau dieifl
A gormod imi ydyw syllu ar
Fath ofnadwyaeth!
Gan ymgilio draw,
A rhoddi, dan ryw graig fwäog, saib
I natur sydd ar fin llesmerio, caf
Fy hun yn mro marwolaeth yn cryfhau
Yn raddol; gan ymlwybro yn fy mlaen,
Ymhell oddiwrth yr afon, ac yn nghwrth
Ei llif, yn awr drwy gymoedd dyfnion, llawn
O bob amrywiaeth o drueni sydd,--
Drachefn, i fyny hyd fynyddoedd brith
O ogofeydd, lle mae drygioni fu
Yn fel, yn troi yn wermod ac yn wae!
Ymsymud yn ofalus yna wnaf
Hyd grugiau anferth, rhyddion-myrdd uwchlaw,
Ac ymddangosant ar ymollwng bob
Amrantiad arnaf; myrdd islaw, y rhai
Wrth lithro arnynt, droisant lawer mil
O ddynion yn gythreuliaid! Mae fy llwybr
Drwy hafnau culion ambell waith-mor gul
Fel mae yn rhaid ymwthio drwyddynt hwy;
Mor ddwfn-islaw sylfaeni eitha'r byd;
Mor oer a phell-anfeidrol bell oddiwrth
Bob haul a nef, ond digon agos oll
I lid Jehofa ddisgyn beunydd ar
Eu teithwyr gwir, yn ddafnau byw o dân!
Wrth fyned rhagof, teimlaf fod y Glyn
Yn ymdirioni; daw gan ymwastâu
O hyd yn llai ofnadwy; mae ei dawch
Yn ymdeneuo; gwelaf lewyrch ser
Pellenig weithiau. Dyfod fyth yn llai
Echryslawn mae ei seiniau; nodau ing
Yn raddol gollir yn ngoslefau gras,
A murmur trist a dry yn foliant pêr.
Yn ddiarwybod wele fi ar fin
Yr afon eilwaith: ai yr un yw hi!.
Mor fechan ydyw! Gan gulhau bob cam,
Afonig yma ydyw; acw mae
Yn ffrwd dryloew. Ar fy nê', ymlêd
Gwastadedd ëang, llawn o dlysni tirf,
Fel Dyffryn Maelor yn ngoleuni'r lloer.
Sawl mil ymdeithiant drwyddo yn barhaus-
O lawer gwlad i un ddi-fedd, ddi-nos!

Y cyfan, er amrywiaeth oedran, iaith.
Galluoedd, hanes, drwy eu cariad pur,
Yn un am byth yn Iesu!
Gwelaf rai
Yn disgyn yn grynedig iddo dros
Fynyddoedd duon Amser: ymgryfhant.
Wrth weled fod eu Harglwydd wedi troi
Yr affwys erchyll yn Baradwys bêr.
Wrth yred gwin ei chwaon balmaidd ef,
Ag sydd mor lawn o fywyd perffaith Crist,
Cadernid dwyfol draidd drwy fod y llesg.
A daw yr otnog yn wroldeb pur.
Y Glyn fan yma sydd ar fin y Nef;
Ac wrth anadlu ynddo cyll y saint
Eu beichiau—cnawd, ahechyd, blinder, poen;
A deuant yn ysbrydion grymus, myg.
Trueiniaid ofnent Angeu trwy eu hoes,
Gant ynddo gerub—cerub llawn o serch!
Wrth farw, yfant anfarwoldeb oll
A chollant henaint yn ieuenctid Duw!
O honynt, fel ellyllon nos o flaen
Y wawr, ymgilia pechod, ofn, a gwae;
Ac ymddisgleirio fel angylion maent.
Ar rinion tragwyddoldeb llawn o hedd,
Daw saint cuddiedig yn seraffiaid têr.
Hed carcharorion mewn eangder, fel
Eryrod nefol, beunydd uwch fy mhen;
A rhyddid dwyfol ger eu bron ymlèd.
Gwynebau fuont, gan wylofain hallt,
Yn hir yn fudron ar y ddaear, sydd
Yn ymddisgleirio fel gwynebpryd Crist.
Cardotwyr truain ac ysgubion byd,
Ymrodiant gan foliannu drwy y ffrwd,
Yn mreichiau engyl, i orseddau'r Nef.
Plant dirmygedig gorthrwm yma sydd
Yn dechreu teimlo pwys gogoniant Duw;
Ac anfeidroldeb, llawn o fywyd pur
A gwynfyd perffaith, ger eu bron ymled.

Glyn Cysgod Angeu weithian, am ryw hyd,
Adawaf, gan fyfyrio ar y ffaith—
Y bydd i bawb, yn ol a fyddant hwy!

Nodiadau

1. Yn ddiamddiffyn.