Erthyglau, Pregethau a Chaniadau/Ysbryd bywyd

Erthyglau, Pregethau a Chaniadau

gan John John Roberts (Iolo Caernarfon)

YSBRYD BYWYD.

I.
Fel bu yn Anian gyffroadau mawrion,
Y rhai newidient hanes bydoedd gloewon,
Bu hefyd yn llywodraeth foesol Duw—
Mor lawn o nerth, doethineb, cariad byw,—
Drychineb ar drychineb—uthr, ofnadwy,
Rhai pell, boreuol, uchel. anchwiliadwy,
Rhai diweddarach—llawn mor anirnadwy.
Daeth pechod iddi—i greadigaeth sanctaidd,
A throes wynfaoedd yn ddiffaethwch ffiaidd.
Ymsuddodd myrddiwn o blanedau gwridog
I gaddug tew gerllaw eu Haul mawreddog,
Pan ymddiraddiodd engyl gwynfydedig,
Dan wên eu Crewr, yn gythreuliaid eiddig.
Dan effaith gwenwyn grymus llygredigaeth,
Ymdrawsylweddodd cariad yn elyniaeth,
A moliant pur yn gabledd ac yn alaeth,
Fel pe dirywiai cathlau per yr eos.
Yn ysgrechfeydd dallhuan yn y cyfnos.

Drygioni ymdywalltodd ar y ddaear,
A thaenodd felldith dros ei swynion hygar;
Ymdreiddiodd yn gynddaredd drwy ei phobloedd,
A hyrddiodd hi ymhell oddiwrth y nefoedd.
Efe achosodd orthrwm a thrallodion;
Efe a greodd uffern i ysbrydion;
A chyrff yr oesoedd yr i feddau dyfnion.
II.
Heblaw y diafol, mae Un arall yma—
Yn llygad i ddynoliaeth ar ei gyrfa,—
Yr Ysbryd ymsymudai ar y dyfroedd
Boreuol, gan dawelu eu tymhestloedd,

Yr Hwn newidiodd ofnadwyaeth tryblith
Yn Eden lawn o dlysni ac o fendith.
Efe yn ddyfal hauai hâd gwirionedd
A bywyd sanctaidd, cariad, a thangnefedd,
Yn nhywod Amser ac yn llaid cenhedloedd,
Yn nrain teyrnasoedd ac yn nhân rhyfeloedd.
Meithrinai flagur bendigedig rhinwedd
Yn nwyon uffern ac yn haint anwiredd,—
Yng ngwyll Paganiaeth ac yng ngwawl Athroniaeth,—
Yng nghroch gorwyntoedd deifiol erledigaeth,—
Ac ym mhydewau dyfnion llygredigaeth.
Cyfrannai rin i galon grin dynoliaeth,
A galwai ser i wybren brudd Hanesiaeth.

Yn raddol ymsiriolai corsydd bywyd;
Yr oesoedd deithient yng nghyfeiriad gwynfyd;
Cenhedloedd ddeuent yn gynhesach beunydd,
A gwledydd gydymnesent at eu gilydd.
Mae seirff a llewod yn ymgilio weithian,
A derfydd pob anialwch uthr yn fuan;
Daw dynion yn rhesymol ac ysprydol,
A daw y ddaear eilwaith yn wynfaol.

III.
Ymagor ar ein planed drallodedig,
O dan a thrwy ddylanwad bendigedig
Yr Ysbryd Glân, mae cyfnod gwynfydedig.
Caiff Duw mewn cwm a dinas ei foliannu,
A Seion gan bob llwyth ei hanrhydeddu;
Bydd ymherawdwyr iddi'n noddwyr cryfion,
A breninesau yn famaethod mwynion;
Hi sugna laeth cenhedloedd dirifedi,
A chyfoeth cyfandiroedd ddygir iddi.
Diwylliad gymer le anwariaeth greulon,
A Rheswm wna o wyniau weision tirion;
Brawdgarwch drwytha fywyd y cenhedloedd,
A phurdeb draidd drwy hanes y teyrnasoedd;
Y nefoedd wlawiant ar y byd gyfiawnder,
A chariad dardd o'r ddaear mewn cyflawnder.

Dan oruchwyliaeth bêr yr Ysbryd grasol,
Diddymir melldith pechod dyn yn hollol;
Adferir Anian i'w gogoniant gwreiddiol,—
Gostyngir ei mynyddoedd geirwon, llymion;
Ei chorsydd lleidiog wneir yn faesydd gwenith,
A rhosydd grugog fydd yn erddi bendith.
Ymgyll corwyntoedd mewn awelon balmaidd,
A daw y môr drachefn yn baradwysaidd;
Troir oerni Amser yn gynhesrwydd llachar,
A thlysni tirf ymdaena dros y ddaear.
Mor hawdd eu trin ag ychain gwâr fydd llewod;
Bydd eirth yn llariaidd megys lloi a mynod;
Arweinia bachgen yr o fleiddiaid graenus,
A phlant chwareuant â gwiberod nwyfus.

Caethiwed a helbulon dynol ryw
I gyd ymgollant yn niddanwch Duw;
Ni bydd cystuddiau, brad na newyn, gormes
Nac ofn rhyfeloedd, mwyach yn eu hanes;
Bwytânt o ffrwythau y gwinllanoedd blannant,
A thrigant yn y tai a adeiladant;
Cyfrifant eu blynyddoedd didymhestloedd
Fel derw, a'u hiliogaeth wrth y cannoedd.
Diddymir y gwahaniaeth anfesurol
Sydd weithian rhwng amserol a thragwyddol;
Y byd, yn ail i drefedigaeth nefol,
Drwy rinwedd Croes a bywyd anherfynol
Yr Iesu, drwy ei Ysbryd hollbresennol,
Mewn hedd a golud a dedwyddwch orffwys
Drachefn, dan wenau dwyfol, yn baradwys;
A thrwyddo eilwaith, dynion ac angylion.
A gydymrodiant megys hen gyfeillion.

Nodiadau