Ffrwythau Dethol/Y Crist sydd wrth y drws

← Cyfarfod yn Galilea

Ffrwythau Dethol gan Ben Davies, Pant-teg golygwyd gan Tom Eirug Davies

Caneuon yr hwyr →

Y CRIST SYDD WRTH Y DRWS.

"Wele yr wyf yn sefyll wrth y drws, ac yn curo; os clyw neb fy llais i, ac agoryd y drws, mi a ddeuaf i mewn ato ef, ac a swperaf gydag ef, ac yntau gyda minnau. DAT. iii 20.

ADNOD mewn llythyr,—llythyr at eglwys. Llythyr da at eglwys sâl. Y gwaethaf megis yn galw am y gorau i'w hymgeleddu. Gorau Duw yn dyfod allan i ennill y gwaethaf. Un peth mawr yn y llythyr yw'r syniad sydd yn adnod y testun, sef CRIST WRTH Y DRWS. (a) Crist wrth ddrws yr eglwys. Gellid edrych ar y geiriau oddiar safbwynt hwnnw. Eglwys yn gwrthod Crist. Eglwys glaiar ei hansawdd, heb ddim sêl dros wirionedd, heb argyhoeddiad o fath yn y byd, ac o ganlyniad, yn byw mewn hunanfoddhad ac esmwythyd. Eglwys gyfoethog a chysurus ei hamgylchiadau, ac heb fod yn gweled bod arni eisiau dim, a dyna'r eglwys sydd mewn mwyaf o eisiau. Eglwys yng nghanol llawnder bydol yn gwrthod Crist. Y mae yn derbyn pregethu, canu, emynau, tonau, cymdeithasau, clybiau, ond ysywaeth, yn gwrthod Crist.

(b) Crist wrth ddrws y person unigol. Sonnir am y person unigol yma 'neb' 'ef'. Perthynas bersonol yw ein perthynas â Christ. Calon yn gwrthod Crist. Hon yn derbyn llawer o bethau yn yr eglwys ffurfiol hunanfoddhaus —derbyn swydd, clod, diwylliant, diddordeb, ond yn gwrthod Crist. Aelod crefyddol yn gwrthod Crist. Ond cymerwn ein safbwynt yn bennaf yn awr gyda'r Crist a wrthodir.

Y CRIST SYDD WRTH Y DRWS.

I. Y CRIST GOGONEDDEDIG YW. Crist llyfr y Datguddiad, sydd wedi myned drwy brofiadau bywyd ar y ddaear, ac wedi ennill ei fuddugoliaeth. Y mae wedi byw a marw ac atgyfodi ac esgyn, "yr hwn wyf fyw, ac a fum farw, ac wele byw ydwyf yn oes oesoedd". Y Crist a aeth i'r Groes, a thu hwnt i'r Groes i'w orsedd. Ac "eistedd gyda'r Tad ar ei orseddfaingc ef". Y Crist buddugoliaethus, sydd wedi gorchfygu "fel y gorchfygais innau". Crist y Brenin—offeiriad, sydd wedi ei wisgo yn ei wisg "laes hyd ei draed", a'r "ddwyfronneg aur" ar ei fynwes, ac ar ei ben goronau lawer.

Crist cyfoethog. Yr wyf yn dy gynghori i brynu gennyf fi aur, a dillad gwynion." Aur y nefoedd yw hwn, a dillad y nefoedd hefyd. Sancteiddrwydd a chariad yw aur y nef. Purdeb yw'r wisg wen. Cyfoeth ysbrydol yw cyfoeth Crist, a chyfoeth Duw. Dyna hefyd y cyfoeth pennaf i ddyn. Cariad, sancteiddrwydd, purdeb. Daioni yw'r golud gwiw. Perthyn iddo Ef y daioni cyflawn, sy'n cyfuno llymder â chariad. "Yr wyf yn argyhoeddi y sawl wyf yn eu caru.

Crist mawr. Crist yn un â Duw: dechreuad creadigaeth Duw". Anadliad cyntaf Duw. Y mynegiad hynaf, cyntaf o'r ymwybyddiaeth ddwyfol. Cyfrwng Duw i greu. Yr Anfeidrol Air. Crist Ioan yn Grist mawr—dwyfol. Rhaid cael Crist mawr. Mae Iesu'r Efengylau yn Iesu mawr iawn. Cofiwn hyn yng nghanol anhawster y gwyrthiau, a llawer ymadrodd dyrys. Mae Iesu yn un mawr iawn, ac yn enwedig wrth sefyll ar gyfer ei ryfedd Groes. "O Iesu mawr! Pwy ond Tydi".

Yma mae Iesu'r Efengylau wedi ei ogoneddu yn Grist yr Orsedd, a'r Person hwnnw yn teimlo diddordeb yn y ddaear, ac ynom ni—teimlo diddordeb mewn eglwys a phob aelod ohoni. Daw o'r Orsedd at y drws.

"Wedi ennill teyrnas newydd.
'D yw ei gariad ddim yn llai.".

Gallasai, mewn ystyr, oddiar ei Orsedd, ysgwyd llwch y ddaear i ffwrdd oddiar odrau ei wisg, ac anghofio'r ddaear greulon am byth, ond ofnaf mai pylu disglaerdeb ei Orsedd a wnaethai drwy hynny, fel y mae o hyd yn dyfod â goleuni at ddyn i'r ddaear. Aeth o'r Groes i'r Orsedd, a daw o'r Orsedd yn ôl at y drws.

II. CRIST AGOS. "Wrth y drws." Y mae'r ddeheulaw' a'r Orsedd yn lled bell oddiwrthym. Awgrymant ryw uchder anfesurol, a phan yn meddwl amdanynt, gosodwn hwy yn y pellter. Ond pan yn meddwl am Grist ymhell, cofiwn ei fod yn agos. Y Crist cyfoethog yn agos, a'r Crist mawr yn agos. Pell yw cyfoeth a phell yw mawredd oddiwrthym fel rheol, ond wele yma'r cyfoeth drutaf, a'r mawredd pennaf yn agos, agos, "wrth y drws". Y mae ei athrawiaethau yn agos, a'i orchmynion; â diwinyddiaeth ac athroniaeth ymhell iawn; â mesuroneg a seryddiaeth ymhell tuhwnt i'n dirnadaeth, bobl gyffredin, ond mor agos yw—"Cerwch eich gelynion; gwnewch dda i'r sawl a'ch casânt, a gweddïwch dros y rhai a wnêl niwed i chwi"; "Câr yr Arglwydd dy Dduw â'th holl galon, a'th gymydog fel ti dy hun;" Gwyn eu byd y rhai addfwyn a'r "pur o galon"; Dos i'th ystafell a chau dy ddrws"; "Gweddïwch chwi fel hyn, Ein Tad yr Hwn wyt yn y Nefoedd". Cymerer y geiriau hyn yn eu symledd, ac wele agos iawn ydynt. Taflwn hwynt i'r pellter yn fynych wrth eu diwinydda.

Ond mwy na'r geiriau, y mae Ef ei Hun yn agos. Ef yn ei Ysbryd yn gweithio arnom, yn pwyso arnom fel yr awyr ar ein cyrff, yn gwasgu arnom fel y goleuni. Daw ei ysbryd at bawb. Gadawodd fywyd yn y corff er mwyn bod yn agos at bawb o ran ei ysbryd. Myfi a ddeuaf atoch chwi." Ceir y syniad o agosrwydd ysbryd Duw yn yr Hen Destament. "I ba le yr af oddiwrth dy ysbryd"; Amgylchynaist fi yn ôl ac ymlaen, a gosodaist dy law arnaf. Wele'r Crist dyrchafedig wedi dod 'nôl â'i law ar y ddôr—'wrth' y drws—yn ymyl, ac "yn curo"—ei law ar y ddôr. Nid delfryd pell yw Crist yn unig, ond presenoldeb agos. Ysbryd byw agos. Y mae wrth ddrws gwleidiadaeth, senedd, cyngor,—pob ffurf ar gymdeithas, ac yn enwedig wrth ddrws eglwys, cartref, a chalon dyn. Y mae yn gwasgu ar fywyd ymhobman. Mae'r Crist gogoneddus yn agos o hyd at y ddaear a'i gwrthododd, a beunydd yn cynnig ei Hun i'r byd a'i croeshoeliodd.

III. CRIST ALLAN. "Wrth y drws": Crist agos; ond allan y mae. Gallasai fod ymhell, cafodd ddigon o amser i gilio draw, ond erys yn agos. I'w drugaredd ef diolch am hynny, ac nid i'r neb sydd yn byw yn y tŷ. Mor bell ag y mae a fynno'r rhai sydd yn y tŷ â'r pwnc, gallasai fod wedi myned ymhell iawn. Ond allan y mae, ac wedi ei gau allan.

Y mae Crist allan ymhobman, yn yr ystyr ei fod yn fwy na'r cwbl, a thuhwnt i'w gread maith ymhobman. Ef biau gorsedd y cyfanfyd sy'n uwch na'r cwbl oll. Ond yma, y mae wedi ei gau allan. Ein perigl yw ei gau Ef tuallan i'n bywyd. Cau ei orchmynion, a'i cgwyddorion, a'i waith tuallan i'n bywyd. Gwyddom eu bod yna, yn rhan o gorff cymdeithas ac o feddwl y byd, ond nid ydynt yn cyfrif gennym. Caeir hwynt tuallan i'n bywyd ymarferol, ein myfyrdod a'n gwaith. Caeir Ef ei Hun allan. Ef ei Hun o ran ei ysbryd, fel y mae am weithio ar ein hysbryd ni. Ef, y Gwaredwr. Ef, y Gallu pennaf i buro a santeiddio calon—caeir Ef allan. Yr un o bawb ag a ddylai fod i mewn yn cael ei gau allan.

Neges fawr drws' yw cau allan a gollwng i mewn. Camp fawr yw cadw drws yn iawn, yn enwedig drws calon, a chau allan y pethau ddylai fod allan, a derbyn i mewn y pethau a ddylai fod i mewn. Crefft gain yw dysgu cau ac agor y drws. Gorchest—gamp fawr byw yw dewis yn briodol, a "gwybod y pethau sydd â gwahaniacth rhyngddynt ". Yn naturiol, gyda drws y tŷ, caeir allan y gaeaf a'r tywyllwch a'r oerfel, y gwynt a'r glaw, a'r lladron, eithr agorir i dderbyn i mewn yr haul a'r golau, yr awel iach, y gwanwyn a'r haf, y cyfaill a'r plant. Yn foesol, dylem gau allan oferedd a drygioni, cwmni llygredig a lladron rhinweddau, ac agor i dderbyn i mewn bob rhinwedd a daioni, awelon iach a haul y byd ysbrydol, ein ffrindiau a'n cyfeillion o'r nef.

Eithr yma, y mae Crist allan! Y golau nefol—yr Haul Dwyfol, y Ffrind a'r Cyfaill gorau, y Brawd anwylaf. Rhaid fod y lle yn wâg hebddo. Nid yw'r tŷ yn ddiogel a hwn allan. Nid yw'r teulu'n gyfan, canys y mae Ef yn perthyn i bob teulu. Peidier mynd i gysgu a'r Crist allan. Erys y tad i'r plant i gyd i ddyfod i'r tŷ fin hwyr, cyn bolltio'r drws. Peidiwn ninnau bolltio'r drws, a Hwn allan.

Un o'n peryglon yw canu i'r Crist pell a gwrthod y Crist agos. Rhoddi iddo orsedd yn y Nef, ond gwrthod gorsedd iddo ar y ddaear. Ei goroni yn y Nef, a'i groeshoelio ar y ddaear. Y mae yntau am y ddaear: Gwneler Dy ewyllys ar y ddaear." Ar hon y plannodd ei Groes, a chollodd ei waed erddi. Dengys Bernard Shaw yn ei ddrama St. Joan yr eglwys yn anrhydeddu Joan o Arc drwy wneud Santes ohoni ymhen pedwar can' mlynedd ar ôl ei llosgi. Yna, cais hithau am atgyfodi a dyfod yn ôl, eithr cilia pawb i'w llochesau rhag y fath beth a hynny. Bodlon ydynt i'w hanrhydeddu yn y Nef, eithr nid i'w derbyn ar y ddaear. Felly ninnau yn aml, bodlon ydym i anrhydeddu'r Crist pell, ond nid i dderbyn y Crist sydd wrth y drws. Math ar weniaith yw ein mawl a'n cân—ac nid yw yntau yn gofyn ein gweniaith, eithr yn gofyn am ei dderbyn. Am hyn—.

IV. CRIST SIOMEDIG YDYW. Dyma arwedd ar ofid Crist, yw cael ei adael allan o fywyd y byd y bu farw drosto. Y mae'r fath beth yn bod a siomiant Gwaredwr, a gellir siomi Duw. Yr oedd Iesu yn siomedig ar Nazareth, ac yn siomedig ar Jerusalem. Pa sawl gwaith y mynaswn gasglu dy blant ynghyd? Y mae yn siomedig heddiw ar bentrefi a threfi Cymru, a'r byd.

Iesu, beth yw'th feddwl Di.
Am y ddaear,.
Ge'st Ti 'th siomi ynddi hi,
Geidwad hawddgar!".

Siom oedd y Groes i'r Proffwyd ifanc â gychwynnodd mor obeithgar o Nasareth; ond dioddefodd hi ar neges ei gariad—dioddefodd hi, er mwyn dal ei afael yn y byd. Yn hytrach na gollwng ei afael a bod yn anffyddlon i'w gariad " dioddefodd y Groes, gan ddiystyrru gwaradwydd". Ac y mae ei Gariad o hyd yn ddigon cryf i ddal pob siom. Dyma sydd yn ei wneud yn Waredwr, sef bod ei gariad yn ddigon cryf i'w gadw yn ffyddlon drwy bob siom. Am hynny—.

V. CRIST AM DDYFOD I MEWN YDYW. Er wedi ei siomi, erys yn ffyddlon. Y mae yn sefyll 'wrth y 'drws '! Nid yw yn rhoddi i fyny; nid yw yn troi draw. Ei enw yn nechrau'r llythyr yw "y ffyddlon". Cawn yma amryw bethau yn profi ei fod am ddyfod i mewn:

(a) "Sefyll" wrth y drws. Y mae yna ddydd a nos.

(b) "Curo", a ffyddlondeb cariad ymhob curiad. Curo drwy amgylchiadau bywyd—drwy'r gair a gweinidogaeth yr Efengyl, drwy ein cydwybod yn gyson.

(c) ''Galw". Os clyw neb fy "llais". Mae sŵn y byd yn aml yn boddi'r llais, eithr fe'i clywir ar ambell awr dawel, yn galw—galw—a chan mai yr un Gŵr yw Ef â'r Bugail Da, y mae yn ein galw wrth ein henwau.

(d) Disgwyl. 'Aros', 'sefyll': gwylio'r arwyddion am weled y Drws yn agor. Aros gan ein disgwyl i'w gyfarfod, ac agor Iddo. "Ac agoryd y drws." Ein gwaith ni yw agor. Rhaid myned i'w gyfarfod hyd at y trothwy fodd bynnag. Onid awn allan i'r heol, rhaid myned at y trothwy. Nyni sydd i agor. Cymhariaeth ddwyreiniol sydd yma, ac i ddrysau'r dwyrain nid oedd modd eu hagor o'r tuallan; nid oedd glicied iddynt; rhaid oedd agor o'r tu mewn. O'r tu mewn mae agor drws calon. Yr Ewyllys yw'r Drws, a nyni sydd i benderfynu pwy sydd i ddyfod i'r tŷ. Rhaid i Dduw fod allan onid wyf yn ewyllysio ei gael, ac yn ei groesawu.

"Ac agoryd y drws." Pa fodd y mae i ni ei dderbyn Ef.

(a) Rhaid derbyn ei orchmynion i'w gwneuthur.

(b) Rhaid derbyn ei egwyddorion yn egwyddorion gweithgar, llywodraethol, yn fy mywyd.

(c) Rhaid derbyn ei ysbryd Ef ei Hun. Ei ysbryd byw heddiw. Daw ataf yn awr i'm hennill, i'm puro, a'm sancteiddio.

(d) Rhaid dyfod i undeb gweddïgar ag Ef. Fel y mae apêl Crist am gael ei dderbyn, yn apêl am ddefnyddio cariad, purdeb, gweddi, a chymdeithas ysbrydol. Drwy orau ein natur y daw Ef i mewn. Nid drwy ddrws y nwydau a'r chwantau, ond drwy ddrws gweddi a chariad.

Pan yn paratoi'r sylwadau hyn, euthum i weled darlun Holman Hunt o Oleuni'r Byd", yn Eglwys Gadeiriol Sant Paul. Adroddir amryw storïau am y darlun hwn. Eisteddais o'i flaen, a gwelais mai'r Crist gogoneddedig sydd yno, yn ei wisg laes hyd ei draed; ffurf coron ddrain sydd ar ei ben, ond bod y drain wedi troi yn berlau. Y mae ei law ar y ddôr, a'r lantern yn y llaw arall, a'i llewych yn llifo i fyny at ei wyneb. Sylwais ei bod yn nos, ond bod sêr yn ymddangos rhwng y cymylau; tyfai llysiau hirion o'r tu allan i'r ddôr, yn arwydd nad oedd dim tramwyfa wedi bod yno ers cryn amser. Nid oedd olion mynych gerdded at y drws. Glaswellt oedd yno, ac nid llwybr. Safai Ef a'i sandalau yn y glaswellt, yn disgwyl. Gallaswn dybio bod y darlun yn dysgu, nad yw'r drws drwy ba un y daw'r Crist i mewn ddim yn cael ei ddefnyddio yn aml gennym. Drwy ddrws ochr ysbrydol ein natur daw Ef i mewn—drws cariad, gweddi, ymgysegriad, ewyllys da. Yr ydym ninnau yn byw cymaint i nwydau a chwantau, a mater a byd. Ni ddaw Ef i mewn i'n calon dros y llwybrau lleidiog hyn.