Ffrwythau Dethol/Y cerrig pydron

← Caru'n gwlad

Ffrwythau Dethol gan Ben Davies, Pant-teg golygwyd gan Tom Eirug Davies

Y Bay o' Biscay →

Y CERRIG PYDRON^[1]

YM mhellderau glâs y mynydd,
Bro'r gornchwiglen a'r ehedydd,
Lle nad oes na thai na chacau,
Lle nad oes na choed na blodau,
Hen fawnogydd, brwyn, a gwymon—
Dyna wlad y "cerrig pydron".

Fe ddaw'r gwynt i'r twyn i ganu,
A daw'r ffynnon yno i darddu,
Erys helynt byd a'i luoedd
Draw tuhwnt i'r pell fynyddoedd:—

Oesau o unigedd cyson
Sydd yng ngwlad y "cerrig pydron".

Yn y pantle, wele'r caban
Yn y cysgod wrtho'i hunan,—
Tô o frwyn a'u gwreiddiau'n felys,—
Mur o dyweirch peraroglus,—
Dyna lety'r gweithwyr tirion
Sydd yn codi'r "cerrig pydron".

Torri mawn fel torri menyn,
Torri'r ddaear gleiog wedyn,
Torri mil o ffrydiau arian
Sydd yn chwarae yn y graian:—
Megis beddau plant afradlon
Ydyw pyllau'r cerrig pydron".

Dan y ddaear gleiog yno
Gwelir creigiau wedi blino,
Cerrig calch yn troi yn dyner—
Dan gyffyrddiad maith y lleithder,
Tawel fedd canrifoedd mudion
Ydyw cloddfa'r "cerrig pydron"

Codir hwynt yn wlyb a thrymion,
Sychir hwynt dan deg awelon,
Cesglir hwynt yn dyrrau hynod,
Megis pentref o fythynnod;—
Cludir hwynt i'r dref—ac weithion,
Troi yn aur wna'r "cerrig pydron".

Yno gwelais ar ei liniau
Yr hen Sion Wilym yn ei garpiau;
Gwelais yno ferch y tyddyn
Deg ei gwên dan hirwallt melyn,
Cyffro newydd ddaeth i'm calon
Draw ym mro y "cerrig pydron".

Heddiw glâs yw'r hen dwmpathau,
Brwyn a mwswg leinw'r pyllau,—
Hen famgu yw merch y tyddyn,
(Nid yw'r gwallt yn awr mor felyn)—
A Sion Wilym yn y nefoedd
Er ys llawer o flynyddoedd.

Nodiadau

1. Hen ddiwydiant Pen yr Helig, ger Ffrydiau Twrch.