Gwaith Barddonol Glasynys Cyfrol I/Bugeileg delynegol

Gwaith Barddonol Glasynys Cyfrol I

gan Owen Wynne Jones (Glasynys)

golygwyd gan Owen Morgan Edwards

BUGEILEG DELYNEGOL

BUGEILES fwyn, ar docyn brwyn,
Wrth fin afonig groew,
Eisteddai'n syn, a'i chorgi gwyn
A welai yn y gloew
Dri oen a'r fun, yn llon ei llun—
Dechreuodd yntau gyfarth,
Ac wrth ei swn deffroes y cwn
A gysgent yn y buarth.

Cyfarthai 'rhain, fel pan fydd brain
Yn codi'r grawn o'r llafur;
A'r cwn yn haid, drwy'r sych a'r llaid,
Yn annos pob creadur;
Oddeutu'r llyn fe frefai myn
A methai'r geifr a dirnad
Pa beth oedd hyn; a'r corgi gwyn
Yn para yn ei ddwnad.

Yr afr o'i gwlad—y lithrig graig,
Daeth hithau at yr afon;
Fe syllai'n syn, ac yn y llyn
Canfyddai'r pethau tlysion;
Oen llywaeth blin oedd ar ei glin,
Un arall ar ei hysgwydd,
Ac un di-sen yn rhwbio'i ben
Ym mraich yr eneth ddedwydd.

Cyfarthai'r cwn, yn fawr eu swn,
A'r myn barhai i frefu;
A'r afr fel hyn ar lan y llyn,
Ddechreuodd arnynt grefu;
Dywedai "Tewch! ust! ust! gwrandewch
A glywch chwi neb yn siarad?"
O'r graig ddifraw a safai draw
Fe lefai rhywbeth—" Cariad.”

Distawai'r cwn, a suog swn
Yr afon flin aflonydd
Gynhwysai gân y gwenyn mân
Rhwng glân friallog lennydd;
Y mel yn sug ym mlodau'r grug
A chlochdar ieir y mynydd
A ddarfu'n llwyr, fel arlliw'r hwyr
Ar waelod ein maenolydd.

O'r diwedd bwch a'i gyrn yn swch
Fraenarai'r lan gyferbyn;
A'i ffyrnig nwyd gwnai'r llyn yn llwyd,
A rhaid i'r dwr oedd derbyn;
Fe gollwyd llun y fein-ael fun—
Aeth hi a'i hwyn i'w hafod;—
A'r cwn o'i hol wrth gamfa'r ddôl
Yn chwareu hefo'i chysgod.

Fugeiles fach, a'i gwyneb iach
Fel blodau pren afalau!
Y gwyn a'r coch sydd ar ei boch,
A rhuddaur ei chudynau;
Anadlai'n rhydd, fel awel dydd
Oddiar feillionog borfa;
A'i llygaid fel pabwyren lâs
A dyf ar lawer morfa.

Ymysg ei hwyn, a'i defaid mwyn,
Ei geifr a'r cwn a'r cyfan,
Bydd Enid lân yn bêr ei chân
Ar lethrau Gallt y Tryfan;
A Geraint draw gerllaw y llyn,
Yn llanc penfelyn llawen
Wrth weled llun ei anwyl un
Yng ngwyneb y feillionen.

Pan daena'r nos ei mantell dlos
Frith-eurog dros y nefoedd,
Bydd canwyll serch yn llygaid merch
Yn oleu yn ein cymoedd;
Wrth oleu hon y llanciau llon
A grwydrent i gymharu;
Eu hoffder yw, fel pawb yn fyw,
Cael ambell awr o garu.

Ac er i'r cwn, yn ddrwg eu swn,
Ymroi i gyfarth Enid,
Mae wyn fy serch o gylch y ferch
Yn addfwyn a chynhennid.
Forwynig Gwyrfai lawen lais,
Rho glust i'm cais i siarad;
O! Enid lân, mae nefol dân
Yn neusill bychan—CARIAD.

Nodiadau