Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy/Creadigaeth dyn

Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy

gan Owen Gruffydd, Llanystumdwy

CREADIGAETH DYN, EI GWYMP, A'I YMWARED.
Tôn,—"Gadael Tir" y ffordd hwyaf.

HOLL deulu 'r gall dylwyth, cyd godwch rhag adwyth,
Rhowch osteg yn ystwyth, mae 'n esmwyth y nod;
I wrando 'n ddi wradwydd, drwy sbas ac yspysrwydd,
Fawrhydi Duw, Arglwydd da eurglod.

Pen brenin brenhinoedd a greodd y Nefoedd,
Holl diroedd a moroedd a'u lluoedd yn llon;
A chwbl sydd ynddyn yn cadw ei orchymyn,
Heb fod yn wan tanyn, ond dynion.

Fe greodd Duw 'n groew, gogoniant i'w enw,
Do, ddyn ar ei ddelw, da sylw di-sâl,
A hwnnw fe henwa Duw nefol yn Adda,
A'i briod oedd Efa ddi-ofal.

Fe roddwyd i Adda, mae 'n gofus, ag Efa,
Eu lluniaeth o'r llawna ar brenna da 'u brig,
A chymryd a fynnen, nid oedd os dymunen,
Ond un yng ngardd Eden warddedig.

Am hynny mae 'n hynod, pan dorred yr amod,
Heb ochel am bechod doi ddyrnod trwm ddwys,
Pan orfu 'n ddi atal i'r ddeuddyn anwadal
Am afal pêr adal Paradwys."

Oddiyno eu danfonwyd, dan odfa tyn adfyd,
Ond gerwin fe 'u gyrrid i'r blinfyd oer bla,
I balu 'n helbulus ddaearen wedd ddyrys,
Dan chwysu 'n llafurus am fara.

Ag eilwaith, mwy gwaeledd oedd golli'n ddi gallwedd,
Ras Duw a'i drugaredd, wiw lawnwedd, a'i lun,
A mynd yn dragwyddol yn weision anfoesol
I Satan hen hudol anhydyn.

'Roedd Adda, ar ol iddo o'i gampus ddawn gwympo,
Dan felldith Duw yno, o'i suddo 'n ei swydd,
A phawb o'i hiliogaeth, tan berygl marwolaeth,
A mawr gospedigaeth yn digwydd.

Pe b'asai'r hen Adda yn cadw'r amoda,
O'i hepil ni basa neb isel eu bri,
Na chlefyd na gofal, na dirmyg na dial,
Yn Uffern boeth anial byth inni.

Hil Adda'n gwilyddus a bechodd yn awchus,
Nes boddi'n wybyddus, hyll farus, holl fyd,
Ond Noa oedd ddi niwed, a aeth ar ei wythfed,
I'r llestr cu ymwared cymerid.

Ac yno 'n ddirmygus, ei hepil anhapus,
Aeth allan o wyllys daionus eu Duw,
Gan gynnyg ar gyhoedd ddyrchafu hyd y nefoedd,
Lle 'r ydoedd gwir raddoedd goreu-Dduw.

Nhw lunien uchel-fur, twr Babilon bybyr,
Dwy leng oedd ei fesur pan fisiodd eu gwaith,
Lle drysodd Duw grasol leferydd arferol
Y bobol resynol wasanaeth.

Fe welai 'n dda eilwaith, Dduw cyfion, roi cyfraith,
Er dysgu gwybodaeth ddi-weniaith i ddyn,
Heb neb ond gresyndod mewn gallu ac ufudd-dod,
I gadw ei arch amod orchymyn.

Ond pawb yn eu gallu traws oedd yn troseddu,
A'u hwyllys heb ballu oedd bechu'n ddi baid,
Nes haeddu eu trwm suddo hyd uffern cyn deffro,
A'u ffrio bawb yno, bob enaid.

Yn hyn o gyfyngdra y cyfion Dduw cofia
Ei rwydd drugaredda, danfona 'n y fan
Ei anwyl Fab inni, i'n troi o'n trueni,
A dofi drygioni drwg anian.

Fe sigai 'n Physygwr, wych odiaeth Iachawdwr,
Ben Satan, hen sitiwr, oedd dwyllwr pob dyn,
Ac fyth yn ddichell-ddrwg i'n hymlid yn amlwg,
Mewn dichell mawr gilwg mae'r gelyn.

Yr Iesu pur rasol, o'i fodd yn ufuddol,
A ddoi o'i lŷs nefol, er haeddol wir hedd,
I gymryd ein hanian, lle 'i ganwyd, oen gwiwlan,
O'r forwyn ddi-ogan dda agwedd.

Mab Duw bendigedig, goddefodd yn ddiddig,
Gan ddynion gwenwynig, cythreulig caeth rol,
Ei watwor o'i ddeutu'n enwedig, a'i wadu,
Heb gredu gair Iesu gwir rasol.

Yn wyneb diogan oen purwyn y poeran,
A gwiail eu curan, a'u llithian â llw,
Y llofrudd a gadwyd, a Thwysog y Bywyd
Yn llidiog a fwriwyd i farw.

Crist Iesu a groeshoelien, ag yno nhw a'u gwanen,
Ei ystlys ni rusien, a dorren â dur,
A'i waed a ddylifai, hoff radol yn ffrydiau,
Er golchiad pechodau pechadur.

A chwedi ei arteithio yn greulon a'i hoelio,
Fe drengai dan wyro 'n dynerus ei ben,
Oddi yno, Dduw anwyl, gan nesed y noswyl,
Fe'i rhoed i'r ddu arwyl ddaearen.

O'i fedd y cyfoda, i'r nefoedd dyrchafa,
Ac yno mae 'n eista ar osteg ei Dad,
Yn Frenin tragwyddol, yn Broffwyd perffeithiol,
A duwiol hoff eiriol Offeiriad.

O serch a gwir gariad, ar wael bechaduriad,
Goddefai'r caethiwad a roddad i'w ran,
Ond iawn oedd i ninnau, o eigion calonnau,
Ei garu Dduw yntau 'n ddi wantan?

Fel dyma 'r. Meseias, gwiw ddoethaidd gyweithas,
A'n tynnodd o'r ffwrnas, rŷ ffyrnig ei llid,
I'w enw diolchwn, hyd angau gostyngwn,
Ar liniau cyd-blygwn o'i blegid.

Ond eto er datod pob cadwyn anghydfod,
Nid oes mo 'r gollyngdod am bechod lle bo,
Heb wir edifaru a chwbl wrthnebu,
Rhyfygu onid hynny fynd tano.

Gan fod y peth felly, ni ddylem ofalu
Am dduwiol fucheddu, rhag llygru 'n gwellhad,
A rhedeg yr yrfa a roed ini yma,
Drwy 'mynedd hyd ddyddia 'n diweddiad.

Cyd huliwn yn helaeth am danom arfogaeth
Yr Iesu, drwy obaith hoff odiaeth a ffydd,
Gochelwn chwant amlwg y galon a'r golwg,
A charwn heb gilwg ein gilydd.

Duw Dwysog, Dad Iesu, a roddodd inni 'r gallu,
Drwy ras i'w wasnaethu, a'i garu 'n ddi-gêl,
Ag iddo 'n cyrhaeddyd, er mwyn ei anwylyd,
I'r bywyd gwir iechyd goruchel.

Nodiadau