Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy/Galarnad John Owens

Gwaith Owen Gruffydd o Lanystumdwy

gan Owen Gruffydd, Llanystumdwy

GALARNAD JOHN OWENS.
Tôn,—"CONSYMSIWN."

OCH alar di ocheliad, daer fanwl am derfyniad
Oen gwrol yn ei gariad dan law ei Geidwad aeth;
John Owens, rosyn tirion, baen enwog, impyn union,
O feddwl am ei foddion mae'n aml galon gaeth.
O ran ei dyner fwynder fo, sain arail drwy synwyr dro,
Oer iawn gri o'i roi 'n y gro, am dano cwyno cawn
Oes cur i ni nas ceir yn ol ei dirion daith ar darren dôl,
Oedd fwyn gariadus radus rôl naturiol ddwysol ddawn.
Tra fanwl trwy Eifionnydd fawr niwed a fu'r newydd,
Ddaiaru ei dirion ddeurydd, hil gwinwydd, hylaw ged.
Gwir fynych ceir ei fonedd o hil arglwyddi haeledd,
Ag enwog beniaeth Gwynedd, dda rinwedd, groewedd gred,
Ond ofer yw, nid difyr waith, cofio ei burwedd fonedd faith,
Wedi ei roi, wiw dair iaith, fwyn araith yn ei fedd,
Ei radol gorff a roed tan gwys estronol feddrod pennod pwys
Yn llawr Rhydychen diben dwys mae'n gorffwys, wiwlwys wedd.

Pen hedyn pur anrhydedd o beniaeth gwreiddyn bonedd,
Mawr enwog am wir rinwedd, oen mwynedd yn ein mysg,
Glain doniol galon dyner, mwyn eurfawl am iawn arfer,
Cyfundeb pob cu fwynder, a dyfnder doethder dysg;
Di rochus oedd ar gyhoedd, gwn, am hydraidd hwyl ymadrodd hwn,
Heb air afrywiog taeog twn, neu gwestiwn a wnae gâs,
Gwir hynaws oedd ei hoenus wedd, mewn cywir hynt yn caru hedd,
A diwair fu hyd awr ei fedd, ei rinwedd a'i fawr ras.

John Owens wyneb siriol, un henw a'i dad dedwyddol,
Yn ifanc aeth i nefol dragwyddol lwyddol lu,
Mewn golwg y mae galar, mawr gwyno roi mor gynnar
Eglurwch araith glaiar i lawr y ddaiar ddu;
Di-anair oedd ei dyner wên a phur ddi-blyg i'r llŷg a'r llên,
A mwyn wrth ifanc ag wrth hen a fydde ei lawen lais,
O herwydd hyn am haelwyn hydd drwy alar du gresynu sydd,
O gyfan barch i'w gofio bydd llwyr awydd llawer ais.
Ei rinwedd a'i wedd raenus ddi-annoeth oedd ddaionus,
Wych radol, a chariadus, iawn barchus yn y byd;

Cwyn sadrwydd yw cynsidro mor hawddgar oedd ddigyffro,
Oer gafod i rai gofio am dano ei dyner bryd;
I'w di-bruddhau Duw Abraham amserol fodd a sirio ei fam,
Tra feddal yw trwy feddwl am ei ddinam ddownus wedd,
Sian Owens sydd yn brudd ei bron, trwm yw dyrnod hynod hon,
Ar ôl ei ddichwen lawen lon, cain foddion, cyn ei fedd.
Cwyn anial cawn yn unig un brawd a chwaer buredig,
Am anwyl frawd caredig, iawn ddiddig yn ei ddydd,
Yn Nhrefan mae oen rhywiog ddiballiant araith bwyllog
Fryd union am frawd enwog, di-wredog yw ei rudd,—
Y Meistr Owen Owens yw, bid hir i'n bro y byddo byw
I garu ei wraig ag aer o'i ryw drwy rinwedd Duw a'i râd,
Ag Elsbeth Hughes mae'n hysbys iawn, am briddo ei brawd yn cwyno cawn,
Ynghyd a'i phriod ddwysglod ddawn, Duw iddi'n llawn wellhad.
Pob ewythr sydd mewn prudd-der, pob modryb, pob cefnither,
Pob car, pob cares dyner, oes dwned yn eu mysg;
Ag felly pob cyfeillion, wych degwch, a chymdogion;
A doethaidd bur gymdeithion ysgolion ddyfnion ddysg

Yn cwyno sydd, nid cynnes iaith, o alar chwyrn, na welir chwaith
Anwyla dyn yn ol o'i daith a'i siwrne faith i'w fedd;
Er bod y corff is pennod pwys, mawr anfad glo, mae'r enaid glwys
Ynghôr llawenydd deunydd dwys Paradwys hyddwys hedd.
Rhown isod oedran Iesu, gu orchwyl, yn ei gyrchu
O ffynnon dysg i fyny yn un o deulu Duw,
Mil saithgant sydd i'w cyfri ag unarddeg o flwyddi,
Un dolur byth i'w boeni, na chledi, mwy ni chlyw,
Yr unfed dydd ar bymtheg du, a thrwm i rai, o Fai a fu
Roi pridd ar fynwes gynnes gu a garai lu'n ei wlad,
Er hyn cysurwn fod ei swydd yn dilyn doniau rhadau rhwydd
Yr Oen a'i lu wir union lwydd, ddull hylwydd, dda wellhad.

Am hynny mewn amynedd ymrown a rhown anrhydedd,
Dda hwylus, i Dduw haeledd, ordeiniwr diwedd dyn,
Pen awdwr, milwr moliant, ni wyra neb mo'i warant,
lawn foddion, yn ei feddiant mawr i mae'r ffun;
Deffrown yn gyfion, na phruddhawn, mynegu sydd, mae'n agos iawn
Y siwrne i ninne, ag yno i cawn drwy uniawn gyflawn glôd

Ymlawenhau mewn nefol wledd, gar bron ein Prynnwr, rhoddwr hedd,
A'n holl gyfeillion wiwlon wedd, yn gyd gyflawnedd fod.

Nodiadau