Gwaith William Ambrose (Emrys)/Cynhwysiad

Gwaith William Ambrose (Emrys)

gan William Ambrose (Emrys)

golygwyd gan Owen Morgan Edwards

"Yr alarch hawddgar hwyliai.
A difyr hyd y dwir ai."

CYNHWYSIAD.

AWDL Y GREADIGAETH
[Cyhoeddwyd gan Evan Jones yn Aberystwyth yn 1819.
Anfonwyd hi i Eisteddfod Aberffraw yn
1819; ni chafodd y gader, ond cafodd
edmygedd Eben Fardd.]

MARWNAD MICHAEL ROBERTS
[Cyhoeddwyd yn y Drysorfa, yn 1855.]

"FY MAB"
[Sef David Rees, mab Gwilym Hiraethog.]

Y GWEFRHYSBYSAI
CATHARINE
[Un o" Adgofion fy Ngweinidogaeth" yw hanes.
Catharine. Ymddanghosodd yn y Dysgedydd yn
1858. Dengys mor eang oedd adnabyddiaeth
Emrys o'r natur ddynol, ac mor gref oedd
ei ffydd yng ngallu gras Duw i godi,
i addysgu, ac i goethi, ac i achub.]

BEDD Y CRISTION
JOHN
WILLIAM MARC
Y MASNACHYDD GONEST
EDWARD HANDEL STEPHEN
Y BYWYD-FAD
Y BLODEUYN OLAF
[Cyhoeddwyd yn y Dysgedydd, yn 1853.]

HARRI
[Darlun symlach, o'r un Adgofion.
Ymddanghosodd yn yr un flwyddyn
Rhydd gipolwg ar brif waith bywyd Emrys.
Ail beth oedd y llenydda,—yr eisteddfod
a'r golygu.]

PA BETH A WNAF?
DIHANGFA'R ADERYN BACH

Y CEDYRN
i. A gwympodd y cedyrn?
ii. Ieuan Gwynedd
iii. Morgan Howells
iv. D. Rhys Stephen
v. Ioan Tegid ..
vi. O fedd digyfeillach

[

[Marwnad yw hon am y pedwar gŵr grymus gwympodd yn 1852. Yr oedd dau ohonynt o Feirion, a dau o Forgannwg. Ond perthynent i bedwar enwad gwahanol. Anibynwyr, Methodistiaid, Bedyddwyr, ac Eglwyswyr. Testun Eisteddfod Aberystwyth oedd. Caledfryn oedd y beirniad, a thraddododd feirmadaeth gofiwyd yn hir. Gwel ei Waith, yn y gyfres hon. Wedi hynny rhoddwyd Caledfryn yntau i huno yn yr un fynwent ag Ieuan Gwynedd, sef yn y Groes Wen.]

Y DARLUNIAU.

EMRYS
(O wawl-arlun gan y diweddar J. Thomas.)

Y PAUN
"Gan ddangos ei dlos wisg dlysog."

YR ALARCH
"Addolai'i hardd ddelw'i hun,
A'i llun mewn dwr a'i llonnai."

Y RHAEADR
(Darlun gan S. Maurice Jones.)
"Gan ruo a neidio'n wyllt
O'r bryn i'r llyn digllonwyllt;
Adsain stwr y dyfuddwr du
Barodd ateb o'r ddeutu."

Y CAWRFIL
"Gan estyn y dwnyn du
At ei borthiant i'w barthu."

Y MARCH
"A'i gyflym draed grymus-yn cloddio'r llawr;
Esgymai'i erfawr lais cynhyrfus."

TAWELWCH Y WAWR
(Darlun gan S. Maurice Jones.)

NYTH YR EOS
"Mwynber yn nyfnder y nos-mal dwsmel
Yn llys yr awel oedd llais yr eos."

BOD AWEN
Cartref y bardd ym Mhorthmadog.
(Darlun gan S. Maurice Jones.)
Emrys.

CARTREF CYMREIG

CAPEL BACH Y CEUNANT
(Darlun gan S. Maurice Jones.)
"At y tân eto tynnaf, rhag anwyd."

COED YR HAF.
(Gwawl-arlnn gan I. ab O. Edwards).

BEDD EMRYS..
Wyneba tud. 49
(Darlun gan S. Maurice Jones.)

"Fel hyn, o do i do,
Yr awn i'r bodd i gyd."

Nodiadau