Gweithiau Eben Fardd/Eifionnydd
| ← Ymweliad a Llangybi | Gweithiau Eben Fardd gan Ebenezer Thomas (Eben Fardd) golygwyd gan Owen Morgan Edwards |
Marwnad John Elias → |
EIFIONNYDD.
EIFIONNYDD, Eifionydd, fy anwyl Eifionnydd,
Eifionnydd, Eifionnydd ar gynnydd yw'r gân;
Er gwyched yw bronnydd goludog y gwledydd,
Yng nghoedydd Eifionnydd mae fanian.
Hen finion Eifionydd a luniant lawenydd
O galon bwygilydd, o fynydd i for;
Mi gara i magwyrydd, a'i llynau dŵr Ilonydd,
Ei choedydd a'i dolydd hyd elor.
Mae bendith mabandod fel gwlith oddiuchod
Yn disgyn yn gawod ar geudod dy gŵys;
Hen, iraidd, gynarol, fro awen forenol,
Dewisol briodol baradwys.
Draw, copa Carn Bentyrch, dan wyntoedd yrentrych,
Rydd achles i'w llennyrch, a chynnyrch ei choed;
Cysgododd yn ffyddlon oludog waelodion
Hen Eifion a'i meibion o'u maboed.
Llangybi, llwyn gwiber pob llondeb a llawnder,
Islaw ar ei chyfer, heb chwerwder a chwardd;
Bro llawn o berlleni, a gwyrddion ei gerddi,
Heb ynddi i 'mhoeni ddim anhardd.
Islaw tew gaeadfrig y Gadair a'r goedwig,
Tardd ffynnon ſoneddig, nodedig, a da;
Daw iechyd diochain, er culed eu celain,
I'r truain ar ddamwain ddaw yma.
Rhandiroedd Llanarmon a welir yn wiwlon,
Mor siriol a Saron, yn minion y môr;
Di anair ei dynion, naturiol, nid taerion,
Ond haelion, drwy gyrion eu goror.
Hyd Chwilog dychwelir, man glwysdeg mewn glasdir,
Ddyfradwy hardd frodir, a gerir yn gu;
Ac yma'n ddigamwedd, Sion Wyn sy'n ei annedd,
Tangnefedd diwaeledd i'w deulu.
Sion Wyn o Eifionnydd, fy anwyl Eifionnydd,
Sion Wyn o Eifionnydd sy'n gelfydd ei gân;
Gwir Awen a grewyd, a Miwsig gymhwyswyd,
Gyd-blethwyd, hwy unwyd a'i anian.
O Chwilog iach olau, bro anwyl a'i bryniau,
Yn llon at Llanllynau a glannau y gwlith,
Rhown dremiad diatreg a chenir ychwaneg,
Ychwaneg i fwyndeg fro'r fendith,
Gwlad her Llanystumdwy, olndog, fawladwy,
Erioed cymeradwy, clodadwy, clyd yw;
Ireiddiawi fro addien, pau rywiog pêr awen,
Nid amgen gardd Eden,—gwerdd ydyw.
Gwel glogwyn pinaglawg hen Griccieth gastellawg,
Uwch annwfu trochioniawg, ardderchog ei ddull,
Uwch agwrdd grych eigion a'i lidiawg waelodion,
Mor dirion i feirddion ei fawr-ddull.
Hyd Dreflys a'r Ynys fy nhuedd a nhywys,
Tremadawg ymddengys yn drefnus ar draeth,
Goleidiawg waelodion, le treiglai y wendon,
Yn feillion tra hylon, tir helaeth.
Ar fynwes Eifionnydd, fy anwyl Eifionnydd,
Y magwyd ein Dafydd,[1] dieilfydd ei ddawn;
Mae'r Bardd Du[2] 'n ymlonni oherwydd ei eni
Rhwng llwyni a deri 'r fro diriawn.
Fy anwyl Eihonnydd, bwriadai yn brydydd
Ei Phedr[3] sy mor gelfydd ei gywydd a'i gân.
Ac Eliss[4] o'i goledd, rhad awen o'r diwedd
Droi 'n sylwedd o unwedd a'i anian.
Planhigyn o ganol Eifionydd wiw faenol,
Yw Morys[5] awenol, farddonol ei ddawn;
Paradwys y prydydd yw f anwyl Eifionnydd,
Bro lonydd llawenydd, le uniawn.
Clau wrandaw!-clyw'r wendon yn siaw yn gyson
Hyd lenydd gwyrddleision bro Eifion bêr hardd,
Wrth weld ei wrth-gysgod ar Gantrefy Gwaelod,
Myfyrdod sy'n gorfod y gwirfardd.