Gwilym a Benni Bach/Egluriadur Tafodiaith y De a'r Gogledd

← Ar ol llawer o ddydiau

Gwilym a Benni Bach gan William Llewelyn Williams

Hysbysebion →

EGLURIADUR.

Tafodiaith y De a'r Gogledd.

A

• Aer—awyr
  
• Ais—asen
  
• Ambeidus—enbyd
  
• Amboitu—oddeutu; ynghylch
  
• Ar bwys—gerllaw..
  
• Arei,—laurel; llwyn arel, laurel grove
  

B

• Bagal abowt—ar fforchog, astride
  
• Bant—ymaith, ffwrdd
  
• Benwan mas natur—allan o'i gof"
  
• Berth—gwrych
  
• Bib—bibell
  
• Bitw—bychan
  
• Bledren chwysigen,—pledren, bladder.
  
• Bore bach—yn gynar yn y boreu
  
• Briwyd—drylliwyd
  
• Brwnt—budr
  
• Bwys y ty—gwel "ar bwys"
  

C

• Cramboithe—crempogau, pancakes.
  
• Crwt—hogyn, crwtyn
  
• Cwato—cuddio
  
• Cywain gwair &c.—cario
  

CH

• Chyffra—gwel "na chyffra"
  

D

• Demshgyn, demsgyn—sathru tread
  
• Diraen—dilun, unkempt, rough
  
• Dost—gwael, ill
  
• Dyn, ag yw dyn,—un amhersonol, One does not like.
  

DD

• Ddior—atal, rwystro
  
• Ddyfrio—dwrdio, hel, scold
  
• Ddynon—ddynion
  
• Ddyseni—ddwsinau
  

F

• Feindo'i hits—edrych ati, look out
  
• Fioledan—crinllys, violets
  
• Fitshan—chware triwant
  
• Fredych—imps
  
• Frochgau—marchogaeth..
  
• Fwyar—mafon
  

FF

• Ffolant—valentine
  
• Ffrimpan padell ffrio, frying-pan
  
• Ffwrwm—mainc, form
  
• Ffysto—curo, cael y goreu ar, beats
  

G

• Gambwlet—gwn pren, pop-gun
  
• Gawl—cawl, potes, broth
  
• Gesair—cenllusg
  
• Glanach i ti—wift i ti
  
• Gitraments—taclau, accoutrements
  
• Gleren—gwybedyn, jy
  
• Glos—buarth, yard
  
• Glou—glau, buan, soon
  
• Glwyd—llidiart
  
• Gwaddod—tyrchod daear,
  
• Gwaddotwr—tyrchwr, mole-catcher
  
• Gwyro—trwsio; sanau i gwyro —stockings to mend
  
• Gynta—mi wranta i, mi gynta,—I daresay

NG

• Ngalasis—galasis, braces
  

H

• Hadel—attal.
  
• Halith—yrrith, gyrru
  
• Helpi—drwsio'r llidiardau
  
• Hewl—heol, ffordd
  
• Hits—gwel "feindo'i hits "
  
• Howyr hawyr
  
• Hydfan—hedeg
  
• Hyddug huddugl, soot.
  

J

• Jacoise stryd fachau, stryd
  
• fache, stilts
  

L

• Làn—fyny; i'r lan—i fyny
  
• Los—lodes, herlodes, hogen
  

LL

• Llatal—genadon serch
  
• Llefen—llefain, crio, wylo
  

M

• Maes—allan; drws maes, outer door
  
• Mamgu—nain..
  
• Mangu lath—mamgu ddall (7),
  
• mwgwd yr ieir, blindman's buff
  
• Mis mis i gymeryd, neu letya pregethwyr
  
• Mynte—medde
  

N

• Na chyffra i—'da i byth o'r fan yma, &c
  
• Nhrap,—trap
  
• Noundd—neuadd, ystafell,hall
  
• Nwnewl—ewyrth, uncle
  

O

• Our—aur
  

P

• Pert—tlws, prydferth
  
• Phobo biner phob un ei frat
  
• Piwr—pur, gonest
  
• Pownd pwll, pond
  
• Preimin—clwb troi, ploughing match
  

R

• Rhastal—rhesel gwair
  
• Rhewyn ffos fach
  

S

• Saco—gwthio
  
• Sciw—serin, settle
  
• Shifi—mefus, strawberries
  
• Stâr—grisiau, ysteiriau
  
• Sticil camfa, stile
  
• Stresol—prysur, stressful
  
• Syber—glanwaith, clean
  
• Syfien—mefusen, strawberry
  
• Taro—siwtio
  
• Taw—mai
  

T

• Tadcu—taid
  
• Taliedd; bow taliedd—neat or polite bow
  
• Twlayn—tlysyn; O'r twlsyn ag me'—O you little love
  
• Tyta—tada, tad
  

W

• Whado—curo, beat
  
• Whar—chwaer
  
• Whiban—chwibianu, whistle
  
• Wishgon—pentwr, pile
  

Y

• Ychryd—gryndod, shiver

ERRATA Tud. 34, lin. 2, agurando yn lle "gwrando'; tud. 34, llin. 3, drodd yn lle "adrodd"; tud. 71, ambaru yn lle "amharu."