Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 1/Byrwydd
| ← Canaan | Hanes Eglwysi Annibynol Cymru Cyf 1 gan Thomas Rees a John Thomas, Lerpwl |
Sarnau → |
BYRWYDD.
Pregethid yn Brynhwdog, a lleoedd eraill o gylch yma, er's mwy na deng mlynedd ar hugain yn ol; ond yn 1850, codwyd yma ysgoldy, a galwyd ef Byrwydd. Costiodd yn agos i 80p. Casglwyd rhan o'r arian gan y cyfeillion yn y lle, a thalwyd y gweddill gan Mr. Thomas, o gynyrch y casgliadau yn America. Yn nglyn a gweinidogaeth Penarth y mae y lle hwn yn parhau, ac er mai i wasanaethu fel ysgoldy y bwriedid ef ar y cyntaf, etto, er's blynyddoedd bellach y mae y cyfeillion yn y lle wedi ymffurfio yn gangen eglwys, a gweinyddir holl ordinhadau y tŷ yma. Mae yr iaith Seisnig yn ennill tir yma, fel y mae yn rhaid cael y rhan fwyaf o'r gwasanaeth yn yr iaith hono; ac y mae yr elfen Seisnigaidd yn ymwthio i'r eglwysi eraill o fewn cylch yr un weinidogaeth.
Yr ydym yn ddyledus am lawer o'r ffeithiau cysylltiedig a hanes Penarth a Llanfair, a'r canghenau a darddodd o honynt, i ysgrifeniadau anghyoeddedig y diweddar Mr. D. Morgan, ac i adroddiad Mr. R. D. Thomas yn nghyfarfod Jubili Penarth; ac i lythyrau a dderbyniasom oddiwrth Mr. David Davies, gynt o Dynyfawnog.