Mêt y Mona/I Ble'r Aeth y Llong?

← Trwy'r Bwlch

Mêt y Mona gan Robert Lloyd Jones

Newyddion Drwg a Da →

PENNOD XVIII
I BLE'R AETH Y LLONG?

ERBYN bore trannoeth, roedd y storm fawr drosodd, a chychwynnodd nifer .o'r brodorion yn gynnar i chwilio am y ddau ffoadur. Wedi iddynt fynd, cafodd Bob a Wil gyfle i ymddiddan â Miss Sharpe, ac i fynd dros ddigwyddiadau cynhyrfus y prynhawn cynt. Clywsant ganddi hefyd yn fwy manwl yr hyn a ddywedasai'r pennaeth wrthi. "Daethom yma i'r dim ddoe," meddai, roeddynt wedi eu condemnio i farw cyn i ni gyrraedd, a'r paratoadau'n mynd ymlaen nes i ni eu rhwystro." Ac nid ydych yn meddwl bod gobaith yr arbedir hwynt?" gofynnodd Bob.

"Nac ydwyf," ebr hithau. "Mae eu trosedd yn un mawr yng nghyfrif Shimu,—yspeilio'r bwthyn a saethu dyn."

"Ond a ydych yn meddwl y delir hwynt?" gofynnodd Bob.

"Os ydynt ar yr ynys, fe'u delir yn sicr," oedd yr ateb. "Ond yr hyn sy'n pwyso fwyaf ar fy meddwl i," ychwanegodd, "ydyw, sut y bu arnynt ar fwrdd y llong yn y storm neithiwr?"

Roedd Bob wedi meddwl llawer am hynny hefyd yn ystod y nos, ond ni ddymunai grybwyll y mater wrthi hi'n gyntaf. Beth, tybed, oedd wedi digwydd i'r tri a adewsid ar ôl?

"Tybed fod y Capten wedi gallu mynd i ffwrdd gydag un o'r cychod neithiwr?" gofynnodd Wil, i droi'r ymddiddan yn ôl at y ffoaduriaid, gan na ddymunai wrando arnynt yn trafod y storm a'i pheryglon i'w gyfaill, Dic.

"Ond byddai'n amhosibl iddynt fynd i'r llong neithiwr yn y fath storm" ebr hi. "Fasa'n well i Wil a minnau fynd i lawr i edrych a ydyw'r cychod yna?" gofynnodd Bob.

"Wel, ie, dyna a fyddai orau," ebr Miss Sharpe, "ac os medrwch, ceisiwch edrych a ydyw'r llong yna."

"Reit," ebr Bob, ac ymaith ag ef gyda Wil, ac i lawr at y lanfa. Cawsant fod y cwch rhwyfo yno, fel y gadewsid ef.

"Ymhle y gadewaist ti'r cwch modur?" gofynnodd Bob.

"Draw yn y fan hyn," ebr Wil, a thorri llwybr iddo'i hun trwy'r drysni, a Bob yn ei ddilyn.

"Roeddech chi wedi ffeindio lle slei i'w guddio," ebr Bob; "nid oedd yn rhyfedd i ni fethu a chael hyd iddo."

Ac wedi mynd drwy'r drysni, cawsant fod y cwch modur yno hefyd, fel y gadewsid ef gan Wil, a'r ddau gydaid o drysorau yn y locker.

"Rydw i'n synnu na basan nhw wedi mynd i ffwrdd gyda rhain," ebr Wil.

"Achub eu bywydau o afael y brodorion oedd eu hamcan cyntaf, mae'n sicr," ebr Bob, "a chofia di, roeddyn nhw'n llawer iawn mwy awyddus i ddianc wedi gweld Miss Sharpe. Mae'n debyg yr amheuent na wnai hi lawer o lês i'w hachos. Ac wedyn, wyddost ti, fe ddaeth y storm ar eu gwarthaf."

"Mae'n debyg, os can' nhw gyfle, mai yma y dôn' nhw am y trysor," ebr Wil.

Mae'n ddigon tebyg, os can' nhw gyfle," ebr Bob, "ond mae arna i ofn mai siawns go wael fydd ganddyn nhw. Ond, tyrd, mi awn ni i drio cael golwg ar y llong. Mi ddylem allu ei gweld o ben y graig acw," gan bwyntio at graig fawr a godai ei phen i fyny i'r deheu oddiwrthynt. Ac i ffwrdd â hwy, gan dorri llwybr iddynt eu hunain trwy'r llwyni tewion. '

O ben y graig, gallent weled wyneb y môr am bellter mawr. Gwelent y reef yn amgylchu'r ynys, ac ambell fwlch ynddo,—fel y dywedwyd, gyferbyn a ffrwd yn rhedeg i'r môr. Ychydig o'r lagŵn oedd yn y golwg o'r lle y safent,—cuddid ef o'u gŵydd gan ochrau'r graig, a chan ambell fryncyn arall ar yr ynys.

Y peth cyntaf iddynt edrych amdano, wrth gwrs, oedd y llong,—dyna oedd eu neges. Nid ar unwaith y gallent benderfynu i sicrwydd ar y bwlch y buasai'r llong wrtho, ond, wedi ystyried, cytunasant ar y lle.

"Yn y fan'cw roedd hi," ebr Wil, a chydolygai Bob.

"Yn y fan'cw roedd hi," ebr Bob, a dwyster anghyffredin yn ei lais. "Ond, Wil annwyl, i ble mae hi wedi mynd?"

Ond yr oedd hyn yn ormod o gwestiwn i Wil. Edrychodd y ddau yn fud i wynebau ei gilydd. Heb roi mynegiad i'w syniadau, ofnai'r ddau fod y gwaethaf wedi digwydd i'r llestr a'r tri ar y bwrdd. Ychydig a feddylient fod y llong a'i chriw bach yn ddiogel yn y lagŵn,—yn bur agos atynt ond o'u golwg.

"Beth wyt ti'n feddwl sydd wedi digwydd iddynt,

"Bob?" gofynnodd Wil, mewn llais pryderus, ac fel pe bai'n ofni clywed yr ateb.

"Wel, Wil bach," ebr Bob yn drist, "doedd dim posib i long fach fel yna gyda thri o griw sefyll ar yr wyneb yn y storm neithiwr. Mi lusgodd ei hangor, wrth gwrs, ac wedyn, ni fedrai neb wneud dim."

"Ond i ble y buasai'n rhedeg?" gofynnodd Wil. 'Nid allan i'r môr?"

"Ar ei phen i'r reef," ebr Bob, a'i lais yn crynu gan deimlad, a gwneud osgo a'i law i ddangos yr hyn a ddigwyddasai yn ei farn ef.

Ond nid oedd Wil wedi hysbyddu ei ddawn i holi. "Ond sut na fasa rhywbeth o honi i'w weld ar y reef heddiw?" gofynnodd yn nesaf.

"Roeddwn i'n meddwl y basa hi yn sefyll ar y reef."

"Wn i ddim am hynny," ebr Bob. "Mae'n dibynnu sut y trawodd ar y creigiau. Mi allai redeg ar y reef, a chael ei dal yno nes i'r tonnau ei dryllio, ond fe allai hefyd gael twll yn ei gwaelod, a suddo yn y dwfr dwfn y tuallan i'r reef." Bu peth distawrwydd cyn i Wil ofyn ei gwestiwn nesaf.

"Fasa ddim yn bosib iddi hi gael ei chario trwy'r bwlch at lan yr ynys?" gofynnodd Wil, ar ôl troi'r mater drosodd a throsodd yn ei feddwl.

Ysgydwodd Bob ei ben.

"Mae'n anodd gen i gredu y digwyddai peth felly," meddai. "Pwy fedrai lywio llong trwy fwlch mor gul, yn enwedig mewn storm?"

"Mi fasa'n anodd, mae'n siwr," cytunodd Wil. Ond fasa peth felly'n amhosibl?"

"Mi fasa'r peth tebyca i wyrth welais i erioed," oedd ateb Bob. "Mi fasa'n anodd gwneud hynny ar dywydd teg heb sôn am storm. Na, Wil bach, waeth i mi ddweud y gwir yn blaen wrthyt ti. Rhaid i ni wynebu'r gwaethaf. Mae arna i ofn nad oes fawr o obaith am y llong na neb oedd ar ei bwrdd. Mae'n wir ddrwg gen i am Dic, druan, a Cooke. Ond fel yna y bydd hi'n aml, ar y môr, wyddost ti. Hen foi bach nobyl oedd Dic. Roeddwn i'n reit hoff o hono." Roedd y dagrau'n llenwi llygaid Wil wrth i Bob siarad, er na allai rywfodd roi i fyny obeithio am ei gyfaill. Ac yna daeth ystyriaeth arall i'w feddwl.

"Ond sut yr awn ni oddiyma, os yw'r llong wedi mynd?" gofynnodd.

Ysgydwodd Bob ei ben. "Wn i ddim," meddai. "Ond hwyrach y medr Miss Sharpe feddwl am ryw ffordd. Ond rhaid i ni fynd yn ôl i ddweud wrthi'r newydd drwg."

A chychwynnodd y ddau i lawr o ben y graig, ac yn ôl i'r pentref, yn rhy ddigalon i ddweud dim wrth ei gilydd. Ni ddangosodd Miss Sharpe gymaint o syndod ag a ddisgwylient wrth y newydd.

"Roeddwn i'n ofni," meddai, "fod y llong wedi ei gadael mewn lle drwg ar gyfer storm fawr fel a gawsom neithiwr, a dim ond tri ar y bwrdd."

Ac yna, ymgollodd mewn synfyfyrdod dwys.

Yn ddiweddarach ar y dydd, daeth y brodorion, o un i un, yn ôl, heb lwyddo i ddarganfod y ddau ffoadur, nac i weld dim o'u hôl.

Daeth eu haflwyddiant a chwmwl o anfodlonrwydd i wyneb Shimu, y pennaeth.