Manion/Atro Arthur

Manion

gan Thomas Gwynn Jones

ATRO ARTHUR
I.

A'r gŵr mawr weithion mewn estron iaith
Wedi hir ferwi'r holl dorf â'i araith,
Canai hithau am Hen Wlad ei Thadau,
A maith y mynnai i'r heniaith barhau.

A gwladwr tal gerllaw a wrandawai,
Union oedd, a glaswenu a wnâi.

Yna, âi draw. Meddwn innau: "Druan,
Onid cu gennyt wrando eu cân?"

Synn oedd ei olwg. Glaswenodd eilwaith;
Meddai (a'r wên megis modd ar ei iaith):

"Diau gennyf mai da a ganant
A chywrain yw y chwarae a wnânt."

Meddwn: "Oni cheri wlad dy dadau?"
Crynodd ei ael. Meddai: "Cara'n ddi-au."

Ennyd ddistaw. Newidiodd ei ystum,
A'i olwg a droes ar yr heulog drum,
Yna a'r wên ddi-ofn ar ei wyneb,
Oddi yno aeth, fel pe na byddwn neb.

A gwelwn innau'r goleuni yno
I'w donnau o fel yn ei dynnu fo,
Ac ar draws y ddôl crwydrais i'w ddilyn
Tua'r gwawl aur oedd ym mhellter y glyn.

A chanai'r dorf am HenWlad ei Thadau,
A maith y mynnai i'r heniaith barhau.

II

Deuthum hyd ymyl y coed ac oedi
I wrando'n swrth ar ryw undon si.

Man gwedi'i gau rhwng man-goed a gwiail,
A llyn o ddŵr rhwng llwyni o ddail.

Gwladwr tal, oddi tanaf y safai,
Union oedd, a glaswenu a wnâi.

Gloywi'n yr haul y gwelwn ryw hwyliau,
Bu daw; yna sŵn fel bad yn nesâu.

Ac i mewn i'r bad yr aeth y gwladwr,
Hwyliodd i'w daith, a thawelodd y dŵr.

A chlywn gynghanedd brydferth a chwerthin
A nwyfus gainc gan wefusau gwin.

"Druan gwŷr! nid oes gradd o naddunt
A ddeil ar beth ond addoli'r bunt!"

1923.

Nodiadau