Rhodd Mam i'w Phlentyn (testun cyfansawdd)

←

Rhodd Mam i'w Phlentyn (testun cyfansawdd) gan John Parry, Caer

Dosparth I →

I'w darllen pennod wrth bennod gweler Rhodd Mam i'w Phlentyn

RHODD MAM
I'W PHLENTYN
YN CYNNWYS
Y CATECISM CYNTAF
I
BLANT BYCHAIN;
WEDI
Ei sylfaenu ar yr Ysgrythyrau.
ARGRAFFIAD NEWYDD

—————————————

GAN J. PARRY

—————————————

CAERLLEON:
ARGRAFFWYD AC AR WERTH GAN
J. PARRY.

Y
CATECISM CYNTAF, &c.

DOSPARTH I.

Gof. Pwy a'ch gwnaeth chwi ?

ATTEB. Duw.

G. Beth yw Duw?

A. Yspryd.

G. Pa sawl Duw sydd?

A. Un.

G. A ydyw Duw yn dragywyddol?

A. Ydyw ; heb ddechreu na diwedd.

G. Ymha le y mae Duw?

A. Yn y nefoedd.

G. A ydyw efe yn un lle arall?

A. Ydyw; yn mhob man.

G. A ydyw Duw yn gwybod pob peth?

A. Ydyw .

G. A all Duw wneud y peth a fyno?

A. Gall.

G. A ydyw Duw yn gyfiawn?

A. Ydyw ; yn gyfiawn a sanctaidd.

G. A ydyw Duw yn ddigyfnewid?

A. Ydyw, yr un fath bob amser.

G. Ai Duw biau bob peth?

A. Ie, yn y nefoedd a'r ddaear.

G. A ydyw Duw yn dda?

A. Ydyw; da yw Duw i bawb.

DOSPARTH II

G. Ai Duw greodd bob peth?

A. Ie.

G. Beth ydyw creu?

A. Gwneud peth o ddim.

G. Ai o ddim y gwnaeth Duw bob peth?

A. Ie

G. A all neb arall wneud peth o ddim?

A. Na all

G. O ba beth y gwnaeth Duw y ddaear?

A. O ddim .

G. O ba beth y gwnaeth efe ddyn?

A. O bridd y ddaear.

G. Mewn pa faint o amser y gwnaeth efe bob peth?

A. Mewn chwe diwrnod.

G. Pa beth a wnaeth Duw y seithfed dydd?

A. Gorphwys arno a'i sancteiddio ef.

G. A ddylem ninnau wneuthur yr un modd?

A. Dylem.

DOSPARTH III

G. Pwy oedd y dyn cyntaf?

A. Adda.

G. Pwy oedd y wraig syntaf?

A. Efa.

G. Pa sawl rhan sydd mewn dyn?

A. Dwy ran.

G. Pa rai ydynt?

A, Corph ac epaid.

G. O ba beth y gwnaeth efe gorph dyn?

A. O bridd y ddaear.

G. Beth ydyw enaid dyn?

A. Yspryd i fyw byth.

G. A oes eneidiau gan blant?

A. Oes gan bawb.

G. Y'mha le y dodwyd Adda ac Efa wedi eu creu?

A. Y'ngardd Eden.

G. Ai yno y maent etto?

A. Nage.

G. Pwy a'u gyrodd oddiyno?

A. Duw.

G. Am ba beth y gyrodd Duw hwynt oddiyno?

A. Am bechu i'w erbyn.

G. Beth ydyw pechod?

A. Anghyfraith.

G. Pwy roes gyfraith i ddyn?

A, Duw.

G. Beth yw'r drwg mwyaf?

A. Pechod.

G. Pwy bechodd gyntaf?

A. Adda ac Efa.

G. Pwy bechodd wed'yn?

A. Pawb.

DOBPARTH IV

G. Pa sawl math o blant y sydd?

A. Dau fath.

G. Pa rai ydyw'r ddau fath?

A. Plant da, a plant drwg.

G. Pa fath blant sy yn cymneryd enw Duw yn ofer?

A. Plant drwg

G. Pwy sy ya anafudd i'w tad a'u mam?

A. Plant drwg.

G. Pwy sy yn dyweud celwydd, ac yn tyngu?

A. Plant drwg.

G. Pwy sydd yu chwareu ar y Sabboth?

A. Plant drwg.

G. A raid i bawb farw?

A. Rhaid.

G. I ba le yr a plant drwg ar ol marw?

A. I uffern.

G. Pa fath le ydyw ufern?

A. Llyn yn llosgi o dan a brwmastan

G. Pwy ddichon warede plant rhag myned yno.

A. Iesu Grist.

G. Pa fath ydyw plant da?

A. Rhai yn ofni Duw, ac yn cilio oddi wrth ddrwg.

G. Pwy sy'n hoff o'u llyfr?

A. Plant da.

G. Pwy sy'n ufudd i'w rhieni?

A. Plant da.

G. A ddylech chwi oll fod yn blant da?

A. Dylem.

G. I ba le yr a plant da wedi marw?

A. I'r nefoedd.

G. Pa fath le yw'r nefoedd?

A. Lle gogoneddus a hyfryd.

G. Pwy fydd gyd a ni yno?

A. Iesu Grist, yr angylion, a'r saint.

G. A fydd pechod yno?

A. Na fydd, na phechod na phoen byth.

DOSPARTH V

G. Pwy a anfonodd Duw i achub pechaduriaid?

A. Iesu Grist.

G. Pwy ydyw Iesu Grist?

A. Duw a dyn.

G. Pa berthynas ydyw Iesu Grist i Dduw?

A. Mae efe yn Fab Duw.

G. Pa berthynas ydyw efe i ni?

A. Brawd a chyfaill goreu.

G. Beth a wnaeth Iesu Grist yn y byd?

A. Byw a marw drosom.

G, Ymha le y ganed Iesu Grist?

A. Yn Bethlehem.

G. Pwy oedd ei fam ef?

A. Mair.

G. Ymha le y bu Iesu Grist farw?

A. Ar Galfaria.

G. A gladdwyd ef?

A. Do; mewe bedd.

G. Ai yn y hbedd y mae efe etto?

A. Nage; efe a gyfododd,

G. Ymha le y mae efe yn awr?

A. Yn y nefoedd.

G. Beth yw cyflog pechod?

A. Marwolaeth.

G. Ydyw Duw yn maddeu pechod!

A. Ydyw.

G. Er mwyn pwy y mae efe yn maddeu?

A. Er mwyn Iesu Grist.

G. A oes modd i ni fod yn happus heb gael maddeu ein pechod?

A. Nac oes.

G. Ymha le mae Duw ya maddeu pechod?

A. Yn y byd hwn.

DOSPARTH VI

G. I ba beth y'ch gwnaed chwi?

A. I wasanaethu Duw.

G. A ddylai plant wasanaethu Duw?

A. Dylai pawb.

G. Pwy sy'n rhoddi pob peth i ni?

A. Duw sy'n rhoddi pob peth i bawb

G. Oni ddylem ni ddiolch i Dduw am bob peth?

A. Dylem.

G. A ddylem ni weddio ar Dduw?

A. Dylem.

G. Am ba beth y dylem weddio arno?

A. Am faddeuant o'n pechodau.

6. A ddylem ni weddio am ddim arall?

A. Dylem weddio am ras i'n gwneud yn blant da, ac am bob peth fo arnom eisiau.

G. A ydyw yn hawdd gan Dduw i roi i ni y pethi a ofynom?

A. Ydyw i bawb, ac heb ddannod.

G. Yn enw pwy y dylem weddio?

A. Yn enw Iesu Grist.

G. Pwy sy'n gweddio?

A. Pob duwiol a weddia.

DOSPARTH VII

G. A fydd dydd barn?

A. Bydd.

G. Pa bryd y bydd dydd barn?

A. Yn niwedd y byd.

G. Pwy fydd y barnwr?

A. Iesu Grist.

G. Pwy gaiff eu barnu?

A. Pawb.

G. A gawn ni ein barnu?

A. Cawn.

G. Yn ol pa beth y bernir ni?

A. Yn ol ein gweithredoedd.

G. Wrth ba reol y bernir ni?

A. Wrth reol Gair Duw.

G. Y'mha le y mae gair Duw?

A. Yn y Bibl.

G. A ddylem ni ddysgu darllen y Bibl?

A. Dylem.

G. Beth ydyw edifeirwch?

A. Cyfnewidiad y meddwl.

G. Pa fath feddwl sy genym wrth natur?

A. Meddwl drwg.

G. Peth ydyw ffydd?

A. Credu.

G. Beth sydd i ni gredu fel yr achuber ni?

A. Credu yn Iesu Grist.

G A ddylem ni gredu yn Iesu Grist?

A. Dylem bawb.

DOSPARTH VIII

G. Pa sawl gorchymyn sydd yn y gyfraith?

A. Deg.

G. Beth yw'r gorchymyn cyntaf?

A. Na fydded i ti dduwiau ereill onid myfi.

G. Beth yw'r ail orchymyn?

A. Na wna i ti dy hun ddelw gerfedig, na lun dim i'w addoli.

G. Beth yw'r trydydd gorchymyn?

A. Na chymmer enw'r Arglwyddd dy Dduw yn ofer.

G. Beth yw'r pedwerydd gorchymyn?

A. Cofia gadw'n sanctaidd y dydd Sabboth

G. Beth yw'r pummed gorchymyn?

4. Anrhydedda dy dad a'th fam.

A. Beth yw'r chweched gorchymyn?

G. Na ladd.

G. Beth yw'r seithfed gorchymyn?

A. Na wna odineb.

G. Beth yw'r wythfed gorchymyn?

A. Na ladrata.

G. Beth yw'r nawfed gorchymyn?

A. Na ddwg gam dystiolaeth yn erbyn dy gymmydog.

G. Beth yw'r degfed gorchymyn?

A. Na chwennych ddim sy'n eiddo dy gymmydog

G. Beth ydyw ein dyledswydd tuag at Dduw?

A. Ei garu ac ymddiried ynddo.

G. Beth yw ein dyledswydd tuag at ein tad a'u mam?

A. Eu parchu ac ufuddhau iddynt.

G. Beth yw ein dyledswydd tuag at ein cymmydog?

A. Ei garu fel ni ein hunnain.

CATECISM O ENWAU

G. Pwy oedd Adda?

A. Y dyn cyntaf, a'n tad ni oll.

G. Pwy oedd Efa?

A. Mam pob dyn byw.

G. Pwy oedd y merthyr cyntaf?

A. Abel.

G. Pwy laddodd ei frawd?

A. Cain.

G. Pwy fu fyw hwyaf?

A. Methusalem.

G. Pwy gadwyd yn yr Arch pan foddwyd y byd?

A. Noa, a'i wraig, ei dri mab, Sem, Cam, Iapheth, a'u tair gwragedd.

G. Pwy oedd y dyn ffyddlonaf?

A. Abraham.

G. Pwy a ymdrechodd â Duw?

A. Iacob.

G. Beth fu ei enw ef wedi hyny?

A. Israel.

G. Pa sawl mab oedd i Iacob?

A. Deuddeg.

G. Pwy oedd y dyn llarieiddiaf?

A Moses.

G. Pwy oedd y cyn calon-galetaf?

A. Pharaoh.

G. Pwy oedd wr wrth fodd calon Duw?

A. Dafydd.

G. Pwy oedd y dyn doethaf?

A. Solomon

G. Pwy oedd y dyn goreu?

A. Iesu Grist.

G. Pwy werthodd Grist?

A. Iudas.

G. Am ba beth y gwerthodd efe ef?

A. Am arian.

G. Beth a ddaeth o hono ef ar ol hyny?

A. Efe a aeth ac a ymgrogodd.

G. Pwy wadodd Grist?

A. Pedr.

G. Beth ddaeth o hono ef ar ol hyny?

A. Efe a wylodd yn chwerw dost.

G, Pwy a farnodd Grist?

A. Pontius Pilat.

G. Pwy a groeshoeliodd Grist?

A. Yr Iuddewon.

G. Pwy oedd y dysgybl arwyl?

A. Ioan.

G. O bwy y bwriodd Crist allan gythreuliaid?

A. O Mair Magdalen.

G. Pwy a adawodd Grist o gariad at y byd?

A. Demas.

G. Pwy a ysgrifenodd yr ysgrythyrau?

A. Dynion sanctaidd Duw megys y cynhyrfwyd hwynt gan yr Ypryd Glan.

G. Pa sawl rhan ydyw'r Bibl?

A. Dwy ran.

G. Pa rai ydynt?

A. Yr Hen Destament, a'r Testament Newydd.

G. Pwy gasglodd lyfrau yr Hen Destament yn un llyfr?

A. Ezra yr offeiriad.

G. Pwy a orphenodd y Testament Newydd?

A. Ioan y difeinydd.

CG. Beth ydyw bedydd?

A. Golchi â dwfr yn enw'r Tad, a'r Mab, a'r Yspryd Glân.

G. Beth y mae hyny yn arwyddo?

A. Bod eisian ein golchi oddiwrth bechod.

G. Beth ydyw swpper yr Arglwydd?

A. Bwyta bara, ac yfed gwin, yn goffadwriaeth o farwolaeth Crist.

G. Beth y mae'r bara yn arwyddo?

A. Corph Crist.

G. Beth y mae'r gwin yn arwyddo?

A. Gwaed Crist.

G. Pwy ydyw'r angylion?

A. Yaprydion da.

G. Pwy ydyw y cythreuliaid?

A. Angylion drwg.

G. Pwy ydyw y diafol?

A. Penaeth y cythreuliaid.

G. Beth yw gorchwyl angylion da?

A. Addoli Duw, a gweini i'r saint

G. Beth yw gwaith y cythreuliaid?

A. Pechu, a themtio dynion.

G. Beth ddaw o honynt yn y diwedd?

A. Fe'u bwrir oll i uffern.

G. Pa bryd y daeth Crist i'r byd?

A. Yn ghyflawnder yr amser.

G. Pwy a'i bedyddiodd ef?

G. Beth oedd ei oed ef pan y'i bedyddiwyd?

A. Deng mlwydd ar hugain.

G. Pa sawl disgybl oedd ganddo?

A. Deuddeg.

G. Pa waith roes Iesu Grist iddynt?

A. Pregethu yr efengyl.

G. Beth ydyw yr efengyl?

4. Newydd da am ddyfodiad Iesu Grist i'r byd i gadw pechaduriaid.

G. Ai pechaduriaid ydym ni?

A. Ie.

G. A glywsom ni bregethu yr efengyl?

A. Do.

G. Beth ddylem ni wneud â'r efengyl?

A. Ei chredu a'i derbyn.

G. Beth yw effaith credu yr efengyl?

A. Llawenydd mawr, a chariad at Grist.

G. Beth yw ffrwyth cariad at Grist?

A, Cadw ei orchymynion.

G. Pa rai ydynt?

A. Yn fyr:

1. Na foed it' dduwian ond myfi.
2. Un eilun nac addola di.
3. Nac ofer gymmer enw Duw.
4. Na lygra'r sabboth, sanctaidd yw
3. Rho i'th rieni barch a bri.
8. Llofruddiaeth gwaedlyd gochel di
7. Ymgadw rhag yr aflan waith.
8. A gwylia rhag lladrata chwaith
9. Gochel fod yn ddyn celwyddog.
10. Na chwennycb eiddo dy gymmydog

Eu Swm Hwynt.

A'th enaid oll câr Dduw, o ddyn,
A phob cymmydog fel dy hun.

Rheol Euraid.

Boed dy ymddygiad at bob dyn
Fel y dymunit it' dy hun,
Na wna, pa ddywed wrth un dyn,
Y peth pa chym'rit ti dy hun,

CYNGHORION TAD I'W BLANT

GWRANDEWCH, blant, addysg tad; ac erglywch i ddysgu deall. Canys yr ydwyf fi yn rhoddi i chwi addysg dda; na wrthodwch fy nghyfraith. Canys yr oeddwn yn fab i'm tad, yn dyner ac yn anwyl yn golwg fy mam. Efe a'm dysgai, ac a ddywedai wrthyf, dalied dy galon fy ngeiriau; cadw fy gorchymynion, a bydd fyw. Cais ddoethineb, cais ddeall : penaf peth yw doethineb. Dechreuad doethineb yw ofn yr Arglwydd, deall da sy gan y rhai a'i hofnant ef. Ofn yr Arglwydd ydyw doethineb, a chilio oddiwrth ddrwg sydd ddeall. Cais ddoethineb, ac a'th holl gyfoeth cais ddeall. Hi a'th ddwg di i anrhydedd os cofleidi hi. Gwrando, fy mab, a derbyn fy ngeiriau; a blynyddoedd dy fywyd a amlheir. Na ddos i lwybr yr annuwiolion, ac na rodia ar hyd ffordd y drygionus. Gochel hi, na ddos ar hyd-ddi; cilia oddiwrth hi a dos heibio. Cenys ffordd y drygionus sydd fel y tywyllwch, ni wwyddant wrth ba beth y tramgwyddant. Ond llwybr y cyfiawn sydd fel y goleuni, yr hwn a lewyrcha fwy fwy hyd ganol dydd.

Cofia yn awr dy Greawdwr yn nyddiau dy ieuenctyd, cyn dyfod y dyddiau blin, a nesấu o'r blynyddau yn y rhai y dywedi, Nid oes i mi ddim dyddanwch ynddynt.

YMADRODDION DETHOLEDIG.

Y mae plant yn meirw! am hyny fe ddylai plant fod yn barod i farw.

Mae enaid gan blentyn; am hyny y rhieni na ofalant am eneidiau eu plant, ydynt yn esgeuluso eu rhan anfarwol hwynt.

Nid oes neb yn medru heb eu dysgu; am hyny, fe ddylid dysgu yr hyn sy dda i bawb.

Nid yw yn gywilydd i neb fod yn dysgu : ond y mae yn gywilydd i bawb fod heb wybodaeth.

Y cam cyntaf o wybodaeth ydyw gwybod ein bod heb wybod, a'r cam olaf ydyw gwybod fod ychwaneg i'w wybod nag a allwn ni wybod byth.

Y CREDO.

CREDAF yn Nuw Dad holl-gyfoethog, creawdwr nef a daear.

Ac yn Iesu Grist ei un Mab ef, ein Harglwydd ni; yr hwn a gaed trwy yr Yspryd Glân; a aned o Fair Forwyn; a ddyoddefodd dan Pontius Pilatus; a groeshoeliwyd, a fu farw, ac a gladdwyd; a ddisgynodd i uffern; y trydydd dydd cyfododd o feirw; a esgynodd i'r nefoedd : ac y mae yn eistedd ar ddeheulaw Duw Dad holl-gyfoethog; oddi yno y daw i farnu byw a meirw.

Credaf yn yr Yspryd Glân; Yr eglwys lân gatholig; cymun y saint maddeuant pechodau; adgyfodiad y cnawd, a'r bywyd tragywyddol— Amen.

GWEDDI YR ARGLWYDD,

Ein Tad, yr hwn wyt yn y nefoedd,
Sancteiddier dy enw.
Deled dy deyrnas.
Gwneler dy ewyllys, megis yn y nef, felly ar y ddaear hefyd.
Dyro i ni heddiw ein bara beunyddiol.
A maddau i ni ein dyledion, fel y maddeuwn ninnau i'n dyledwyr.
Ac nac arwain ni i brofedigaeth; eithr gwared ni rhag drwg.
Canys eiddot ti yw'r deyrnas, a'r nerth, a'r gogoniant, yn oes oesoedd.—Amen.

GWEDDI YN Y BORE

O Arglwydd Dduw trugarog a graslawn: da ydwyt, a daionus a fuost i mi y nos a aeth heibio, a phob amser. Caniata faddeu fy holl pechodau i'th erbyn, a dyro ras i mi ith garu , a'th gwasanaethu y dydd hwn, modd y delwyf yn y diwedd ith deyrnas nefol, trwy Iesu Grist ein Harglwydd. - Amen.

UN ARALL

Arglwydd mawr, cadw ac achub fi y dydd hwn, ynghyd a phob un om teulu , rhag pob pechod; rho i mi nerth a doethineb i ogoneddu dy enw y’mhob amgylchiad. O maddeu fy holl bechod, nertha fi i orchfygu pob gelyn trwy waed yr Oen . Edrych yn raslawn ar bawb sy mewn cyfyngder, a derbyn fy niolch am dy

holl ddaioni yn gymmeradwy yn Iesu Grist.—Amen .

GWEDDI Y NOS

O Arglwydd , mawr fu dy drugaredd ti ag ataf y dydd a aeth heibio, a phob amser ; cynnorthwya fi i roddi fy hunan i’th gadwraeth y nos hon. Derbyn fi i'th ofal tadol, a gwylia o amgylch fy ngorweddfa, fel y byddwyf ddiogel rhag pob perygl , trwy Iesu Grist ein Prynwr a'n Gwaredwr.—Amen

UN ARALL

O Dduw trugarog , maddeu i mi fy holl ynfydrwydd y dydd bwn aeth haibio; bydd yn Geidwad ac yn Noddfa i mi y nos hon. O Arglwydd, amgylcha fi a'm teulu, a'n holl eiddo, a'th ofal tadol a'th garas daru allu; bydd yn gymborth hawdd dy gael i bawb sydd mewn cyfyngder, a derbyn fi yn gymmeradwy, gan faddeu fy holl anwiredd. yn haeddiant Iesu Grist ein Harglwydd.—Amen

GRAS CYN BWYD

Arglwydd, bendithia fy nwyd i fy nghadwyn fyw i'th wasanaethu di, drwy Iesu Grist.GRAS CYN BWYD. Arglwydd, bendithia fy nwyd i fy nghadwyn fyw i'th wasanaethu di, drwy Iesu Grist.—Amen.

UN ARALL

O Arglwydd, sancteiddia y drugaredd hon, ynghyd a'th holl ddaioni, er ein lles ; a ninnau i'th ogoneddu di , trwy Iesu Grist ein Harglwydd.— Amen

GRAS AR OL BWYD

Diolch i ti , O Arglwydd, ein Tad nefol, am fy mwyd a phob trugaredd arall a wyt ti yn ei gyfranu i mi; derbyn fy niolch trwy Iesu Grist.— Amen

UN ARALL

Mawr ddiolchwn i ti , O Arglwydd , am ein hymborth, ac am ei rinweddu ef i'n digoni: rho ras i'w dreulio yn dy wasanaeth, trwy Iesu Grist.— Amen

Argraffwyd gan J.Parry, Caerlleon