Rhwng Gwg a Gwên/Ysbryd yr Oes

Rhwng Gwg a Gwên

gan Dafydd Rhys Williams (Index)

Anfonodd Dafydd a ganlyn i Eisteddfod, ond dyfarniad y beirniad oedd ei fod yn rhy bersonol; ac y mae hefyd:

Prioda'r gwr y goden, nid y ferch,
A rhaid yw rhifo cyn dweyd faint y serch,
'Nol tranc un gwr, y wraig, O serch diball!
O ddawn ddiflino! eto'n caru'r llall!
"Hyd angeu'n ffyddlon," a dim awr yn hwy,
Oes min cytundeb hytrach llai na mwy.

Oes ffug a ffurf yn moli'r tafod ffraeth,
Y mel ymadrodd a'r addawus iaith,
Oes trwsio'r wyneb ac addurno'r wedd;
Oes cuddio llygredd, oes blodeuo'r bedd;
Oes gwneyd y drwg yn hardd drwy wisgiad gwych;
Oes syllu ac ystumio yn y drych!

Twng pawb i'w lles; a d'wedir gwir os bydd,
Dyweyd y gwir na'i gelu'n fwy o fudd.
Fe wena pawb; a gwena'r nwyddwr gau
Wrth dderbyn sylltiau dri am brin gwerth dau.
Y mwyaf ffodus yw y mwya'i wen,
Gwen fagla'r ieuanc, a gwen huda'r hen.

A'r ty a'r tyddyn rhwng y dreth a'r doll;
Sicrha y gyfraith nad a dim i goll;
Ber yw yr oes! Mae'r cawell ger y bedd;
Mae nod marwolaeth ar yr ieuanc wedd.

Rhyw anhwyl flina bawb, ond anghof yw
Pob un o angeu er ond llesgaidd fyw!

—O'r "Delyn Gam."

Nodiadau