Neidio i'r cynnwys

Straeon Gwerin Affrica/Dyn a'r anifail

Oddi ar Wicidestun
Traed a llygaid Straeon Gwerin Affrica

gan Robert Griffith, Madagascar

Y ddau gennad

STORI XXIII
DYN A'R ANIFAIL

MAE pob oes yn ei thro wedi gwneuthur ymgais i esbonio dechreuad dyn. Yn llyfr Genesis ceir ffordd "Moses" o egluro'r pwnc. Yn y ganrif bresennol ysgrifennwyd llyfr gan un o'r enw Charles Darwin yn dywedyd neu yn awgrymu bod dyn yn perthyn i'r mwnci. Y mae un peth yn sicr, os am fyned yn ôl at wir ddechreuad unrhyw beth rhaid myned yn y diwedd at Dduw.

Ond y mae'n ddiddorol, serch hynny, i wybod sut y mae pobl eraill yn ceisio egluro dechreuad dyn. A dyma i chwi ffordd pobl diffeithwch y Kalahari o wneuthur hynny.

Yn ymyl tref y pennaeth Sechele y mae twll mawr a dwfn. Y mae mor ddwfn fel nad oes neb byw erioed wedi gweled ei waelod. Pan deflir cerrig iddo, gellir eu clywed yn disgyn am amser. Ond ânt mor bell i'r dyfnder mawr fel na chlywir eu swn pan gyrhaeddant y gwaelod. Yn y twll hwn, yr oedd dyn ac anifail yn cydfyw.


DYN A'R ANIFAIL

Ymhen amser dechreuodd y dyn a'r anifail gweryla, a chan fod dyn yn gryfach na'r anifail gorchmynnodd iddo adael y twll. Gwrthododd yr anifail ufuddhau, a dechreuodd y dyn ei wthio allan o'r twll, ac wrth gwrs aeth yn rhyfel cydrhwng y dyn a'r anifail. Yr oedd y twll yn rhy fach i'r anifail droi ynddo, a chan mai rhyfel ydoedd, bu raid i'r dyn wthio'r anifail allan.

Yr oedd yn frwydr fawr a bu agos i'r anifail orchfygu'r dyn. Wedi ymladd caled am amser maith, cyrhaeddwyd pen y twll a thaflwyd yr anifail allan.

Wrth enau'r twll yr oedd afon fawr ac o amgylch yr afon llawer o gorsydd. Cerddai'r anifeiliaid, yn neilltuol y gwartheg yn ôl a blaen yn y corsydd gan wneuthur nifer o lwybrau, oblegid yr oedd popeth mor newydd iddynt. Yr oedd arnynt ofn mentro ym mhell oddwrth y twll.

Wrth gerdded yn ôl a blaen yn yr awyr agored, daeth chwant bwyd arnynt, a dechreuasant fwyta'r corsennau. Yr oedd hyn hefyd yn beth newydd iddynt. Nid oedd neb, na dyn nac anifail yn bwyta yn y twll. Nid oedd nac angen na chwant bwyd arnynt ac nid oedd neb yn marw yno. Dechreuasant fwyta'r corsennau a daethant yn dew a chryf, a meddent wrth ei gillydd: "Y mae'r bywyd hwn yn well na bod yn y twll."

Ymhen amser aeth bwyd yr afon a'r glannau yn brin, a chan eu bod wedi cael blâs ar fwyta, aethant ymhellach i'r tir i chwilio am ragor o fwyd nes iddynt anghofio popeth am y twll a symud i'r anialwch.

Yn y diwedd, dechreuodd y dynion yn y twll gweryla a'i gilydd, ac yr oedd rhyfel fawr i lawr yn y dyfnder, rhyfel mor fawr nes crynu'r ddaear, a thaflwyd rhai o'r preswylwyr allan. Dinistriodd y dynion lwybrau'r anifeiliaid a dechreuasant wneuthur rhai newydd, oblegid yr oedd yn rhaid iddynt hwythau hefyd chwilio am fwyd pan adawsant y twll mawr. Dyma, meddai rhai o bobl Affrica, oedd dechreuad dyn ac anifail ar y ddaear.

Nodiadau

[golygu]