Straeon Gwerin Affrica/Y mwnci direidus

Straeon Gwerin Affrica

gan Robert Griffith, Madagascar

STORI X
Y MWNCI DIREIDUS

YN y goedwig fawr yng Nghanolbarth Affrica yr oedd mwnci bach yn byw gyda'i dad a'i fam a'i frodyr a'i chwiorydd. Ni bu mwnci mwy direidus erioed mewn coedwig. Yr oedd hyd yn oed ei fam yn dywedyd hynny. Rhybuddiai ef bob dydd i adael pethau'n llonydd ac i beidio â phoeni'r mwnciod eraill drwy gydio'n eu cynffonnau. Yr oedd mor llawn o driciau drwg fel yr âi'r mwnciod bron i gyd o'u cof.

Un diwrnod cafodd fraw ofnadwy. Yr oedd wrthi'n brysur yn chwilio am fwyd dan y cerrig yn y goedwig. Ymhen tipyn cydiodd mewn carreg fawr oedd wedi ei gosod ar dwll crwn a dyma ben neidr yn dyfod allan o'r twll. "Daeth allan bron fel mellten," meddai ef.

Cyn gynted ag y daeth hi allan o'r twll dechreuodd siarad â'r mwnci, ac meddai: "Y mae eisiau bwyd arnaf, ac yr wyf am dy fwyta." Erbyn h yn yr oedd y tu fewn i'r mwnci fel twb corddi a throdd ei drwyn du yn felyn i gyd.

Ond yr oedd y crwt bach drwg yn ddigon hirben hefyd, ac meddai wrth y neidr: "Hen frawd, peidiwch â bod yn rhy fyrbwyll. Gadewch inni ymgynghori â'r doethion. Gofynnaf iddynt beth fydd orau i ni ei wneuthur."

Er bod gan y neidr gryn feddwl ohoni ei hun yr oedd yn dwp iawn hefyd, a gwyddai'r mwnci hynny'n dda. A'i lygaid craff gwelodd lwynog yn dyfod yn araf tuag atynt, a llwyddodd i berswadio'r neidr i osod y mater ger ei fron ef.

Pan ddaeth y llwynog yn ddigon agos dechreuodd y mwnci egluro'r helynt iddo, ond yr oedd y llwynog, yntau, mor hurt y tro hwn fel na ddeallai, neu cymerai, arno na ddeallai ddim. Yr unig ateb a gafwyd ganddo oedd: "'Rwyn methu'n glir â deall ystyr eich cweryl."

Yr oedd hyd yn oed y neidr yn ystyried y llwynog yn od. Meddai'r llwynog: "'Rwyn methu'n glir â deall."

"Deall beth," meddai'r neidr. "Deall sut y daeth creadur mor fawr a chwi allan o dwll mor fach. Choelia'i ddim chwaith eich bod wedi dyfod ohono hyd nes gwelaf chwi yn myned yn eich ôl iddo.

"Deudwch frawd, a fedrwch chwi fynd i mewn i'r twll bach yma?" "Medraf," meddai'r neidr, ac mi a ddangosaf i chwi, a chewch weled sut y daeth y mwnci o hyd i mi."

Gwthiodd y neidr ei hun yn ei hôl i'r twll. Pan oedd ei phen reit o'r golwg trodd y llwynog at y mwnci a meddai wrtho'n ddistaw bach: "Yn awr, fwnci bach, paid â cholli dim amser. Yn ei hôl â'r garreg ar y twll," a gwthiodd y mwnci'r garreg yn ei hôl ar y twll.

"Nid oedd y llwynog erioed wedi teimlo'n garedig tuag at neidr. Edrychodd ar y mwnci â'i hen lygaid cyfrwys ac meddai: "Go dda, fwnci bach, oni setlwyd y cweryl yna'n ardderchog?" "Dos adref yn awr rhag ofn i ti gael rhagor o helynt."

Nodiadau