Neidio i'r cynnwys

Tudalen:Canmlwyddiant Wesleyaeth Gymreig.pdf/123

Oddi ar Wicidestun
Prawfddarllenwyd y dudalen hon

Nid oes ond ychydig o ffeithiau i'w cofnodi am y flwyddyn a derfynai yn Nghynadledd 1836. Bu lleihad bychan yn rhif yr aelodau, ac fel y nodwyd bu farw y Parch. Robert Roberts. Yr oedd rhif yr aelodau yn 6 yn llai na'r flwyddyn o'r blaen. Galwyd un allan i'r gwaith, sef

JOHN MILLWARD, o Cadoxton, Sir Forganwg. Fel hyn yr ysgrifenodd y diweddar Dr. W. Davies, am dano: "Yr oedd Mr. Millward yn hynod yn ei ddydd fel cantor rhagorol a gwych. Yr ydwyf yn cofio ei glywed unwaith, sef yn Abermaw, yn ystod y District Meeting a gynhaliwyd yno yn yr hâf, 1837. Tarawodd ati ar y platform, ar ol yr odfa ddau, diwrnod y pregethu i ganu Od oes yma neb, &c., a byth nid anghofiodd yr argraff a wnaeth ar fy meddwl ar y pryd. Nid wyf yn gwybod i mi erioed glywed llais a chymaint o rym, o gwmpas, ac o bereidd-dra ynddo, a'r eiddo ef. Rhyfedd mor hyf, nerthol, a melus, y chwareuai nodau uchaf ei gân y prydnawn hwnw. Ymddangosai wrth ei fodd, mewn seiniau digon uchel i ddwyn anadl y goraf o'i wrandawyr! Crwydrai yn yr uchelion mwyaf anhygyrch yn berffaith ddedwydd, a phob symudiad o'i eiddo mor esmwyth a naturiol, mor soniarus a swynol, a phe buasai yn Arglwydd 'holl ferched cerdd.' Ond er pob peth tawodd, do, tawodd yma; ond y mae wrthi eto mewn gwlad sydd uwch a gwell. Ychydig ddyddiau cyn cymeryd yr afon, canodd yr hen bennill melus: O fryniau Caersalem caf weled,' &c. yno y mae yn awr, yn y Gaersalem' gu, a hwythau heirdd fryniau y fro yn adscinio ei foliant gwir i Dduw a'r Oen mewn hedd."

Bu farw yn Llangollen, Ionawr 7fed, 1838, yn 27ain mlwydd oed, ac yn ei eilfed flwyddyn o'i weinidogaeth.

Erbyn Cynhadledd 1837 yr oedd lleihad o 226 wedi cymeryd lle yn rhif yr aelodau, ond bu cynydd o dri yn rhif y gweinidogion. Lleihawyd un yn rhif y Cylchdeithiau, trwy i Gylchdeithiau Rhuthyn a Dinbych gael eu huno â'u gilydd. Ail ymgymerodd y Parch. William Owen â'r gwaith ar ol gorphwys am flwyddyn. Galwyd allan ddau o'r newydd i'r gwaith, sef yn

1. DAVID EVANS, o Abercegir, Sir Drefaldwyn. Bu am ddwy flynedd yn yr Athrofa Dduwinyddol, a gwnaeth ddefnydd da o'r manteision a gafodd yno. Yr oedd yn bregethwr sylweddol ac yn llenor gwych. Yn 1845 a 1846, bu yn Olygydd Yr Eurgrawn." Bu farw yn Aberystwyth, Medi 12fed, 1847, yn ei 34ain flwydd o'i oedran a'r ddegfed o'i weinidogaeth.

2. HENRY WILCOX, o Dyddewi, Sir Benfro. Yr oedd Mr. Wilcox yn ddyn llawn, ac wedi cael manteision yr Athrofa Duwinyddol am dymhor. Darparai ei bregethai yn ofalus, a thraddodai hwynt yn wresog a hwyliog. Yr oedd yn foneddwr trwyadl, ac yn gyfaill ffyddlon dros ben. Cyhoeddodd amryw lyfrau, ac ysgrifenodd nifer luosog iawn o erthyglau i'r "Eurgrawn' a'r "Winllan," yn ystod tymhor ei weinidogaeth. Bu farw yn ddedwydd yn yr Arglwydd yn Defynog, Medi raf, 1876, yn 63 mlwydd oed, ar ol bod yn y weinidogaeth am 39 o flynyddoedd.

Yn Nghynadledd y flwyddyn 1838 aeth y Parchn. D. Jones, 2il, a Humphrey Jones, 1af yn uwchrifiad. Bu