Tudalen:Cerdd Allwyn.djvu/23

"Pan welwyd bradwyr a gwatwarwyr cas,
Am fathru dan eu traed y teg rianod,
Gan dynu allan eu cynlluniau bas
I ladd diweirdeb y rhai hyn trwy orfod
A hwy yn fud, a'u dagrau 'n llifo 'n hael,
Pwy ddaeth i'w hachub? Ond ein Hieuan wrol!
A'i bin gorchfygodd yr ymosod gwael,
A hwy addurnodd â'u rhinweddau'n siriol.

"Pwy barodd syndod i lywyddion gwlad,
Trwy benderfyniad na cha'i Cymru gam?
Pwy a ddinystriodd yr erchyllaf frad,
A sychodd ddagrau llawer tad a mam?
Chwi, archryfelwyr, ar eich meirch gornwyfus,
Cyfeiriwch lygaid tua'r gwely draw,
Man lle bu'r arwr, gyda gwên hyderus,
Yn gwneyd y gamp â dim ond pin mewn llaw.

"Bu yn ei arfer gyda llaw wael, wael,
Tebycach oedd i lun na llaw sylweddol;
Ond pwy mewn un—oes a fu yn fwy hael
O eu gorchestion, nag fu Ieuan ddoniol?
Nid oedd un terfyn idd eu hamrywiaethau,
Nes gwywai 'r llaw, a'r pin o'r neilldu roed—
Yr adeg bruddaf ydoedd hòno 'n ddiau,
I Gymru fach o'r un a fu erioed.

"Traethodau ar draethodau ysgrifenai,
Pob un yn orchest o'r uchelaf ryw;
Ei feddylddrychau grymus ynddynt ddodai,
A'r wlad gynhyrfai fel o farw 'n fyw:
Rhesymau eglur, cedyrn, yn cyd-ddilyn,
Fel swyn—gadwyni yn amgylchu'r farn—
Nes yn y diwedd, tan ddylanwad sydyn,
Nis gellid gwrthod ganddo unrhyw ddarn.