Tudalen:Cerdd Allwyn.djvu/43

Y nos ddaeth yn ddydd, cynnyddodd yn fawr,
Yn haul yn awyrgylch llenoriaeth,
Gan daflu goleuni oedd hyfryd i lawr,
A lloni y wlad â'i ddysgeidiaeth.

"Yn araf y dringodd i fyny mae'n wir,
A chamrau gofalus oedd ganddo;
Manylrwydd dihafal—a'i olwg yn glir—
Un craffus oedd ef wrth fyfyrio;
Y profion o hyny a welir yn awr
Yn eglur o'i ol mewn gorchestion;
Prin gwelir brycheuyn yn duo eu gwawr,
Astudiodd yr oll i'w manylion.

"Fe'i gwelwyd yn blentyn bach isel a mad,
Ac wed'yn yn wron athrawol;
Yn ngodrau cymdeithas ar aelwyd ei dad,
Yn uchel mewn cylch offeiriadol:
Fe 'i gwelwyd yn siarad a thònau y llyn,
Ac wed'yn yn dysgu llênorion;
Ar hyd bryniau Meirion, yn dlawd ac yn syn,
Yn Lloegr yn synu athrawon.

"Astudiodd yr ieithoedd dysgedig—a'i glod
A daenwyd trwy'r gwledydd yn uchel;
Llafuriodd yn ddyfal i gyrhaedd y nod,
Ond dringodd hyd ato'n ddiogel:
Er hyny, iaith Cymru a hoffai'n ddiwad
Pan ydoedd yn nghanol tir estron;
Ni allodd anghofio mo hon o'i hen wlad—
Argraffwyd hi'n ddofn ar ei galon.

"Yn Gymro bu ef yn ei ddiwyg a'i foes
Yn nghanol rhwysgfawredd y Seison,
A'r awydd brwdfrydig a'i llywiai trwy 'i oes,
Oedd marw yn Gymro pur galon;