PENNOD VIII.
DYDD YR ARWERTHIANT.

TRANNOETH, torrodd gwawr y dydd y proffwydasid am dano gan yr hysbysleni—dydd yr arwerthiant. Ni fyddai yn gywir dweyd fod Gwen Ifan wedi deffro y bore hwnnw, oherwydd ar ddihun y gorweddasai trwy ystod oriau meithion y nos. Rhwng twrw y tyrchwr a'r hwsmon a'r gwas bach—yr ysbrydion gwasanaethgar oedd yn cynllwyn caredigrwydd am y pared â hi—a'i phryder hithau am effeithiau yr arwerthiant ar ei chysur hi a'r teulu, ni allodd roddi hûn i'w hamrannau. Ni wyddai hi y pryd hwnnw fod y "drugaredd na chilia" wedi bod yn sefyll yn hir ac amyneddgar yn 'sgidia'r tyrchwr yng nghors y Foty i ddisgwyl cyfle i fod yn swcwr iddi hi a'i phlant, a fod Siams a'r gwas bach, tra 'roedd hi yn troi a throsi ar ddihun, wedi ffurfio yn orymdaith wirfoddol yn y tywyllwch gefn nos i arwain y drugaredd honno ar ffurf pâr o 'sgidia diymgeledd yn llechwraidd i'r llofft nesaf.
Deffrodd Lewys Dafydd cyn plygain, ac ar ol