Yr oedd ganddo ddawn anarferol i holi plant, ac i roddi bywyd ynddynt. Byddai y plant yn fyw drwyddynt wrth iddo holi. Canmolai hwy. Troai at y bobl mewn oed ar ol i'r plant ateb yn lled dda, a dywedai,—" 'Welsoch ch'i 'rioed 'siwn beth a'r plant yma mewn difri' bobol? 'Tasa nhw wedi troi eu gwallt, a chain ar eu brestia, 'fuasa neb yn meddwl nad o Rydychain y buasa nhw wedi dwad 'Glywsoch ch'i blant yn rhywle tebyg iddy' nhw 'rioed? On'd ydy' nhw yn ateb yn dda?" Yna troai at y plant, a dywedai,—" Yr yda ch'i yn ateb yn dda. 'Does yma ddim plant yn yr holl wlad tebyg i ch'i." Byddai yn gwybod yn dda iawn sut i gael gan y plant i ateb. Os byddent yn methu ateb, dywedai gan grafu ei ben,—" Wel, hwyrach mai fi sydd ddim yn gofyn yn iawn." Yna troai i ofyn mewn rhyw ffordd arall; a ch'ai y plant i ateb yn dda wed'yn, ac yn llawn bywyd. Llawer gwaith y gwelwyd cynulleidfaoedd yn cael eu toddi wrth iddo holi plant, a'r dagrau yn rhedeg dros lawer grudd. Gwelwyd hyny ddegau o weithiau yn ei gartref, yn Mwlchderwin. Gallaseni roddi engraifft o'i ddull o holi, ond ni chaniata gofod.
Byddai y Cyfarfoi Ysgol yn boblogaidd pan fyddai efe yn llywydd, neu os deallid ei fod ef i fod ynddo. Cyrchid iddo am lawer o filldiroedd o gwmpas.
Gwelwn nas gallwn sylwi ar Owen Owens yn y Seiat, mewn angladdau, gyda'i gymydogion, &c., er fod genym gyflawnder o ddefnyddiau ar gyfer hyn. Fe chwyddai y llyfr i ormod o faintioli at ei bris pe gwnaem hyny.
PENOD XVII
EI FLYNYDDOEDD OLAF.
Ei hen ddyddiau yn ddibrofedigaeth.—Yn gynrychiolydd i'r Sasiwn.—Ei anrhegu â spectol aur.—Cyfarfod i'w chyflwyno.—Hyn yn sirioli ei feddwl.—Englynion ar yr achlysur.—Yntau yn rhoddi ei ddarlun yn y ty capel.—Ei wythnosau olaf a'i farwolaeth.Ei gladdedigaeth.—Sylwadau arno gan y diweddar Barchn. Robert Jones, Llanllyfni, a Roger Edwards.—Yr argraff ar ei fedd.
Y Roedd hwyrddydd einioes Owen Owens yn dawel a di-brofedigaeth. Yr oedd yn fwy felly na boreuddydd a phrydnawnddydd ei fywyd. Nid oedd ei foreu a'i brydnawn