Pwy erioed wisgodd box hat mor anaml ag ef, ond pa hat a ddangoswyd mor amlwg —"y gyntaf a fuasai ar ei goryn":—
Gwech weddus, benguwch addien—ar y glaw,
Nid rhyw glwt anniben;
Y mae fy mox am fy mhen,
A'i thegwch yn werth 'wheigen!
Na thybier, yn anad dim, mai yn ei ganiadau digrif y mae ei lwydd mwyaf. Pell yw hyn o fod yn wir. Mae yn fwy awengar yn ei ganiadau eraill, ac y mae hyd yn oed ei ffraethineb yn gyfoethocach yn y rheiny. Ynddynt hwy, o leiaf, nid oes dim yn forced, a gwell yw gwaith y Bardd o hynny.
Gyda'i Awdl nid yw mor fuddugoliaethus. Ynddi hi, fel rheol, cyll ei awen ei chynhesrwydd a'i hafiaith; try yn lasbryd a lled welw, fel un yn ofni ei gorchwyl; ac yn lle goleu haul cynnes, ceir goleu lloer lled ofnus, fel yn methu llanw'r nef yn llwyr â'i goleuni. Cân heb ei lawn afiaith, am nad yw yn argyhoeddedig o wasanaeth canu fel hwn, ac fel un yn gwybod gwerth rhyddid y ddôl a'r bryn. Hawdd y gellid meddwl am dano yn peidio â chanu fel hyn, ond haws fai meddwl am fwyalch yn peidio â chanu, nag am dano ef yn peidio yn ei gân rydd! Ond am gyfanrwydd ac olyniaeth meddyliau, gydag ymdaith gydffurf, ac awen bêr, gall ei awdl ar "Y gwir yn erbyn y byd" fod fel ei phennawd, yn hyderus a digryn ymhlith awdlau cadeiriol ein gwlad. Nid yw'r Llong," hithau heb ei thrysorau gwerthfawr, er na ddaeth i mewn i'r porthladd dymunol!
Nid hyn o awdlau a ganodd. Canodd awdl goffa i "Gwilym Hiraethog," a dyma, mewn llawysgrif gynnar, awdl
"Gartref," gyda rhai cyffyrddiadau da:—
Ac O! mor deg y mae'r dydd—o'r dwyrain
Dros aur dyrau'r mynydd;
Yn rhodio fel gwaredydd
I roi un rhwym o dre'n rhydd.
"Cartre "'r Arth:—
Yr Arth wen, ei helfen hi—yw tir oer
Cartre rhew ac eiri;
