YR EMYNYDD.
PLENTYN ieuangaf ei awen oedd yr emynydd, ond ni chollodd y teulu ei anrhydedd ynddo ef. Nid bob amser y meddwl dyn yr un pryd am fardd ag am emynydd. Maent o fath gwahanol. Methodd rhai o'n beirdd goreu fel emynwyr, am y ceid ganddynt ehediadau rhy awengar, ac yr arferent eiriau a mwy o naws y pennill moesol arnynt nag o naws y geiriau hynny sydd yn dod gyda'r emyn gwell. Byddai egluro'r gwahaniaeth cyn anhawsed ymron ag egluro arogl, a'r gwahaniaeth rhwng aroglau; eithr gŵyr y neb a fedd y synnwyr naturiol i arogli, am y gwahaniaeth. Ond gydag eithriad neu ddau, eithr o ychydig yn y naill a'r llall, llwyddodd Watcyn Wyn fel emynydd.
Yn y "Salmydd," emynlyfr a gyhoeddwyd yn 1892, dan olygiaeth amryw frodyr perthynol i'r Annibynwyr, y ceir ei emyn cyntaf, ac yn hwn llwyddodd mewn gorchwyl anodd—dal ysbryd emynydd arall a ganasai bennill oedd yn llawer rhy dda i'w adael ar ei ben ei hun:—
Dal fi, Arglwydd, dal fi ronyn.
Y Parch Samuel Evans, Soar, Merthyr, oedd awdur hwn, gŵr yntau, na enwid yn fardd, ond un na allai Cymru wneud heb ei bennill; ac mor hyfryd y daeth awen Watcyn Wyn i mewn ar ysgil y don:—
Dal fi, Arglwydd, mae cysgodion
Rhosydd Moab bron gerllaw;
Dim ond murmur tonnau'r afon
Rhyngwyf sydd â'r ochor draw;
Bryniau Canaan
Ddont i'r golwg yn y man.
Mae rhyw gyfoeth gweddus, iraidd, yn y cyfan. Barddoniaeth y gellir ymagweddu i addoliad ynddi sydd mewn dywedyd:—
Dim ond murmur tonnau'r afon
Rhyngwyf sydd â'r ochr draw!
