Golwg gartrefol gaed arno lawer tro wedi awr ysgol neu daith cyhoeddiad, yn eistedd yn yr "hen gader" wrth ochr y tân, â'r gâth ar ei lin. Ar dro felly meddai:—
A'i hirfaith gân ddiddarfod,—y tannau
Tynion fyth yn barod;
Ar fy nglin i hi fyn hi fod
Yn chware'i thôn a'i chrwth hynod.
Yr oedd y newydd wedi'i gyrraedd fod ei hen gyfaill Gwydderig wedi cael annwyd, ac nid hir y bu'r awen cyn holi—
Clywais giic fod Dic yn dost,
Yn hen adyn anwydost;
Ai gwir hyn fod hen gawr iach.
Annifyr lipryn afiach?
A dorrodd gwynt y dwyrain
Drwy y corff a'r tewder cain?
Wnai min oer gwynt llym annheg
Dy flino drwy dy floneg?
Y ti yn dost—dyna destyn,
Os yn dost—sy'n synnu dyn.
Y Gwyn, GwYDDERIG annwyl,
Y mis oer aeth maes o hwyl;
Ie, dyn, y fi sy'n dost
Ofnadwy fy anwydost:
Crynaf mewn cur a henaint,
Wyf fel un yng ngafael haint—
Haint annwyd, wedi'm tynnu
Lawr i ister dyfnder du:
'E ballodd y pibelli
Awyr y nef i 'mron i:
Mae pob pib gaeth yn chwiban,
A'r east wind yn y frest wan,—
Chwiban rhyw alargan leddf,
Ac annwyd ymhob cynneddf.
O na welwn haf eilwaith,
Gael estyn tipyn o'm taith;
O na ddelai Mai dwym hin,
A haf a haul Mehefin,
I gael gwared tynged dost
Annedwydd dyn anwydost:
O na chawn nawn mewn rhyw ne',
A barrug heb dorri'r bore;
A'r hwyr heb rew i'w oeri,
A naws haf yn ei nos hi.
