Jacob, nid Sarah, mamgu y Jacob hwnnw gynt, ond Sarah, merch Jacob arall—ond eitha Jacob cofier.
Galwodd yno tua'r un adeg ag y galwodd Y Gohebydd. Nid ydym yn cofio yn iawn a welodd llygad chwith Mynyddog drwy'r drafodaeth Jacobaidd honno, yr ydym braidd yn credu ei fod yn ameu mai ymprydio er mwyn cael ei gweled gan ddynion oedd yno, a'i bod yn derbyn ei gwobr yn ddistaw hefyd.
Dyna'r tro cyntaf yn y De, a gwnaeth hewl o honi y tro hwnnw, a gwnaeth hewl o honi yn y De ar ol hynny, bu ymhob man, ac fel y dywedai efe ei hun, yn y Ceinewydd, 'pymtheng milltir o bob man.'
Credwn ei fod yn fwy poblogaidd yn y De nag yn y Gogledd. Fel y dywedasom, cafodd ei eni a'i fagu yn Llanbrynmair, lle yn y canol yn hollol rhwng De a Gogledd, ac yr oedd fel y dyn ar y fence, yn barod i neidio i lawr i un ochr neu'r llall, a chredwn mai i'r De yr oedd yn neidio fynychaf, am mai y De oedd yn ei werthfawrogi fwyaf. Ai nid yw'r De yn fwy byw i bopeth byw a ffraeth nag yw'r Gogledd? Ai nid yw natur y Deheuwr yn fwy gogleisiol ac effro i gyffyrddiadau difyr nag eiddo'r Gogleddwr? Ai nid yw'r Deheuwr yn fwy sensitive i wit and humour na'i frawd o'r Gogledd? Nid wyf yn sicr beth yw'r rheswm, ond yr wyf braidd yn sicr mai felly y mae hi. un ai'r Deheuwr sydd yn ysgafn, ai'r Gogleddwr sy'n bwysig,—gadawaf hynny i'r Cymdeithasau dadleuol yma i'w benderfynu,—y maent hwy yn gallu penderfynu popeth. Gellid dod a llawer o bethau i brofi hyn, megis gwaith y trigolion, tewder y boblogaeth, golygfeydd y wlad, &c., &c.
Wedi iddo ddechreu mynd o gylch, yr oedd yn boblogaidd dirfawr yn y De a'r Gogledd.
Fel arweinydd Eisteddfod efallai, yr oedd fwyaf yn ei elfen, a mwyaf poblogaidd. Credwn mai efe a wnaeth arweinydd Eisteddfod yn anhepgor. Yn y dyddiau gynt, gyda'r hen Eisteddfodau, y llywydd oedd yn gwneud hyn, y cadeirydd oedd yn gwneud trefn ar y cwrdd, ac yn arwain a siarad cymaint ag a fyddai eisiau. Yr oedd yr hen Gadeirwyr yn Gymry glân,—yn medru siarad â'r bobl yn iaith yr Eisteddfod, ond y mae cadeirwyr y dyddiau hyn fynychaf fel barnwyr ein llysoedd gwladol, rhaid cael cyfieithwyr rhyngddynt a'r bobl.
Y mae cadeirwyr, y dyddiau hyn, yn rhy ddysgedig i ddweyd Cymraeg; deuant yno gydag araith glasurol yn y boced, ac wedi gollwng honno at y cynulliad y maent yn dweyd wrth yr arweinydd, You go on now, a dim bŵ na be'n rhagor, nes returno thanks ar y diwedd!
Dyna sydd wedi gwneud arweinydd yn anhepgor, ac i lanw'r bwlch, nid ydym wedi gweled na chlywed neb yn debyg i Mynyddog.
Gyda ei fod ar ei draed yr oedd pawb yn ddistaw. Nid ydym yn cofio ei glywed yn gorfod gwaeddi 'gosteg' erioed, er mwyn cael trefn, na 'gosteg os byddwch gystal' er mwyn cael cynghanedd. Nid ydym yn sicr beth allasai wneud y dyddiau hyn pan yw'r cynulliad cenedlaethol wedi dyblu! Yr oedd yn llawn adnoddau. Y mae ambell arweinydd fel rhyw hen bop-gun, wedi loado bwledi papur yn barod, ac yn gollwng yr hen fwledi-gwneud yma at y gynulleidfa drwy gydol y dydd, hen jokes, hen straeon, a hen gynganeddion llwydion; a phob un o'r cyfryw yn cyrraedd ei farc, sef cyrraedd y rhai mwyaf penfeddal.
