â rhyw gynghanedd braidd gyffwrdd.' . . . Cariad a Thelyn!"
Eithaf peth fyddai i'n datgeiniaid gofio tafodiaith hen gân, a'i chanu yn ol y dafodiaith yn yr hon y cyfansoddwyd hi. Os bydd y gân yn ol tafodiaith Gogledd Cymru, caner hi felly, ond os yn ol tafodiaith Dyfed, allan a hi yn iaith y wlad honno; os yn ol iaith Morgannwg, peidier ar un cyfrif a cheisio ei gwŷrdroi. Gallem nodi'r Gwenith Gwyn' fel enghraifft:—
Pa un ai fi ai arall Gwen,
Sydd oreu gen dy galon?
dyna ddywed y bardd yr ydym yn dra sicr.
Felly am Y deryn pur '; y mae y 'deryn yn colli llawer o'i bluf harddaf wrth fod y dafodiaith yn cael ei newid."
Dyna'i ddifyr ddull, ac nid oedd blino arno. Anaml y deuai ystori i'w ddarlith, a chan gymaint hoender ei ddull, ni theimlid ei hangen. Ond pan ddeuai, byddai'n fer ac i'r pwynt, ac fel rheol, yn codi o fywyd y werin agos, nes bod adsain iddi mewn llawer mynwes yn y dorf. Yn ei ddarlith ar "Hen Grefyddwyr," soniai am hen frawd a'i gadawsai'n ddiweddar iawn cyn dod at grefydd, ac a fuasai yn anghynefin iawn â phob arfer grefyddol, ond a ddaethai o'r diwedd, gan fynychu'r seiat yn bur ffyddlon. Canhwyllau a oleuai'r hen adeilad lle yr addolid, a sylwasai yr hen frawd y cynheuid canhwyllau newyddion, bob odfa. Un noson, gwasgodd y gweinidog arno i ddywedyd gair yn y seiat—"unrhyw beth sydd ar eich meddwl," meddai'r gweinidog. Cododd yr hen frawd, meddai'r darlithydd, ac meddai, "Yr wy'n sylwi fod canhwyllau newydd yn cael eu cynnu bob cwrdd, mi licwn i wybod ble ma'r hen stwmps yn mynd."
Dro arall, soniai'r darlithydd am frawd yr oedd ei gorff yn hir, ond ei goesau'n fyrion. Pan eisteddai, byddai yn dalach na'r cyffredin. Un tro, methai'r brawd byrgoes weled rhywun yn y pellter, y gwelsai ei gyfeillion ef. 'Wela' i mo'no," meddai'r gŵr. "Eistedd i lawr, Dai," meddai rhywun, "ti 'i gweli e'n iawn wedyn." Fel hyn yr oedd cylchoedd ei ddarlithiau'n agos, a'i ddull yn syml a chartrefol.
Yr un, wrth reswm, oedd prif nodweddion y Pregethwr. Byddai'n syml ei ddull, llednais ei ymddangosiad, a diymgais
