Eithr dihuna
"Fel un a gadd ei eni i fywyd uwch
Yn atgyfodi o aeafol gwsg
Blynyddoedd o farweidd-dra pwl, diddysg,
Yn ysbryd newydd mewn ysbrydol fyd."
Yn yr ail ganiad disgrifir y canlyniadau:
"Ag ysgafn droed, a'i fynwes yn ymchwyddo,
Cyfeiria i'r Athrofa i fyfyrio;
Ymegyr newydd fyd o'i flaen yr awron,
A newydd gudd alluoedd yn ei galon,
Fel un yn graddol esgyn llechwedd mynydd
Newidiol gylcharlunfa wela beunydd."
Dyma swyddogaeth "Addysg":
"Y garw farmor roddir inni yn ddefnydd,
Ond Addysg sydd i'w gynio'n ddelw ysblennydd,
Rhydd Nef yr hedyn,—ni sydd i'w ddatblygu,
Ni thyf planhigion enaid heb eu garddu."
Yna cawn y canlyniadau gwrthrychol:
"Ei oriau dreulia yng nghwmpeini ei lyfrau
Hyawdlaf fud—areithwyr penna'r oesau
Sibrydant eu cyfrinion,
Ni chydnabydda llyfr wreng a bonedd,
Gwerinwr yw—ni foesymgryma i goegedd.
Yn urdd-foes llyfrau, ni roir gradd ac urddau
I waed a chyfoeth. Dim ond rhagoriaethau
Fawrygir yno; ond i bob teilwng rhoddir
Llon groesaw pendefigaidd drwy y frodir."
Perthyn y myfyriwr felly i'r gymdeithas uchaf o ran bonedd a rhyddid dyrchafedig:
Gwestya yn ei dlodi a'i unigedd,
Brif urddasolion llên, yr uchaf fonedd,
