.jpg)
XI. Diwydiant a Masnach.
Ni thalant sylw i ddiwydiant na masnach. —GERALLT GYMRO.
GWNAED llawer ymgais erioed, yn enwedig gan yr ysgol hanesyddol yn yr Almaen, i olrhain cyfnodau datblygiad diwydiant a masnach. Dywed List mai bywyd crwydr, helwriaethol, oedd y cyfnod cyntaf, yna gyfnod bugeiliol, wedyn gyfnod amaethyddol, ac yn olaf y cyfnod diwydiannol. Rhaid cofio nad yw yr hen ffurf yn diflannu yn llwyr pan ymddengys ffurf newydd. Gall y gwahanol ffurfiau ar fywyd gydfod â'i gilydd; yn ein hoes ni, er enghraifft, ceir y bywyd bugeiliol, y bywyd amaethyddol a'r bywyd diwydiannol ochr yn ochr.
Awgryma Schmoller mai'r pentref, y dref, y wlad neu'r dywysogaeth, a'r wladwriaeth neu'r ymherodraeth yw'r cerrig milltir. Gwêl Hildebrand, drachefn, dri chyfnod, sef cyfnod ffeirio (barter), cyfnod arian a chyfnod coel. Perthyn i bob un o'r awduron hyn ei safbwynt ei hun. Ar y diwydiant y mae llygad List yn bennaf, ond craffa Schmoller ar y dat— blygiad cymdeithasol neu boliticaidd, a phwysleisia Hildebrand foddion cyfnewid y gwahanol gyfnodau.
