wraig, Medi 12, 1522—y tenantiaid i drwsio'r tŷ ar eu cost eu hunain pan fyddai angen.[1]
Dengys cyfrifon mynachlogydd eraill, fel Talyllychau, i'r mynaich fwynhau breintiau arglwyddi tir yr oesau canol hyd y diwedd breintiau megis gwasanaeth gorfod, yr anifail gorau pan fyddai tenant farw, a dirwy ar briodas merch.[2]
Daeth y Sistersiaid yn enwog am eu defaid a'u gwlân. Âi'r rhan fwyaf ohono i'r Iseldiroedd, ond ymddengys i ymdrech gael ei wneud unwaith i'w anfon i'r Eidal, a cheir mewn hen ysgrif amcangyfrif o'r gwlân y tybid y gellid ei gael o Gymru a'i ansawdd. Diddorol yw sylwi ar enwau Italaidd yr hen Fynachlogydd:
| Lagraziadio (Grace Dieu, Mynwy) | 5 sachaid yn y flwyddyn. |
| Morghana (Margam) | 25 sachaid yn y flwyddyn. |
| Nietta (Neath) | 10 sachaid yn y flwyddyn. |
| Lantarname (Llantarnam) | 8 sachaid yn y flwyddyn. |
| Tanterna (Tintern) | 15 sachaid yn y flwyddyn. |
| Dora (Dore) | 16 sachaid yn y flwyddyn. |
| Istanforte (? Ystrad Fflur) | 12 sachaid yn y flwyddyn. |
| Biancilanda (Tŷ Gwyn ar Daf) | 15 sachaid yn y flwyddyn |
| Basingvecchi (Basingwerk) | 10 sachaid yn y flwyddyn[3] |
Bu'r Sistersiaid yn hynod boblogaidd yng Nghymru, fel y dengys cywyddau'r cyfnod, ac uchelgais pob bardd a thywysog oedd cael bedd yng nghwfaint y Fynachlog, wedi "cymryd ohono abid crefydd," ys dywed y croniclau. Fel y dywed Gruffydd Gryg:
Yr ywen i oreuwas,
Ger mur Ystrad Fflur a'i phlas;
Da Duw wrthyd, gwyn fyd gwydd,
Dy dyfu yn dŷ Dafydd.
—cyfeiriad at orffwysfan y digymar ap Gwilym.[4] Yn Ystrad
- ↑ Ibid Gwnaed yr un peth yn union gyda thiriogaethau Sant Dogmael (Llandudoch), a mynych y cyfeddyf y Dirprwywyr iddynt fethu a chael gafael ar un weithred i ddangos beth ddigwyddasai. Gweler Cymmrodor, XXVII, td. 19—25.
- ↑ Ibid Gwnaed yr un peth yn union gyda thiriogaethau Sant Dogmael (Llandudoch), a mynych y cyfeddyf y Dirprwywyr iddynt fethu a chael gafael ar un weithred i ddangos beth ddigwyddasai. Gweler Cymmrodor, XXVII, td. 19—25.
- ↑ Gweler yr Atodiad.
- ↑ Ceir modd bynnag farwnad i Dafydd gan Hopcin ap Tomas ap Einion o Ynys Dawe (1380) lle y dywedir ei gladdu mewn "lle uch dwr Tal llychau deg.'
