A'r dortur oll o'r derw trwm;
Capelau teg, cyplwyd hi
Crys glas i'r croes eglwysi;
Allor Fair hwnt, llwyr fawrhau
Yn aur dilin, a'r delwau,
Angel ar fedd Llywelyn. *****Capten gwyr llên, ag i'r llu
Côr y twysog, cwrt Iesu:
Calon y fainc a'i haelwyd
Cefn y ty a'r cwfaint wyd:
Cornor, neu rychor uchych,
Gwenyn y nef, gwynion, ych.
—Tudur Aled, i'r Abad Coch, Sieffre Cyffin, Abad Maenan.
Gweler hefyd gywydd mawreddog Dafydd Nanmor i Abad Ystrad Fflur.
Ond nid oedd y beirdd yn ddall i wendidau'r mynaich. Yn wir, anodd peidio â theimlo bod cryn lawer o waed drwg rhwng y ddwy urdd ar brydiau. Meddai Dafydd ap Gwilym:
Paid, er Mair, a'r pader main
A chrefydd menych Rhufain
Na fydd leian y gwanwyn
Gwaeth yw lleianaeth na llwyn
Dy grefydd, deg oreuferch,
Y sydd wrthwyneb i serch.
Gwarant modrwy, a mantell,
A gwyrdd wisg a urddai well
Dyred i'r fedw gadeiriog
I grefydd y gwŷdd a'r gôg.
Ac mewn cywydd arall:
Nid ydyw Duw mor greulon
Ag y dywaid hen ddynion;
Ond celwydd yr offeiriaid
Yn darllain hen grwyn defaid:
Ni chyll Duw enaid gwr mwyn
Er caru gwraig na morwyn.
Tri pheth a gerir drwy'r byd,
Gwraig, a hinon ac iechyd.
Merch fydd decaf blodeuyn
Yn y nef, ond Duw ei hun.
