.jpg)
XV. Bywyd Milwrol—Y Castell.
Nowe we see the owlde Castles of Wales from whence in owld tyme issued out dayly our destroyers and disinheritours all in ruyn and decaye and on the contrary the howses of the gentlemen and people to flourish and increase which most commonly burnt once every yeare in tymes past. This is a joyfull metamorphosis for Wales—GEORGE OWEN.
PRIN yn sicr y mae adran o orllewin Ewrop â chynifer o gestyll ynddi, yn ôl ei maint, â Chymru yn enwedig y de.[1] Er tlysed rhai o'r adfeilion heddiw, offeryn gorthrwm fu'r castell yn ein hanes, a dengys eu rhif chwerwed fu'r brwydro cyn llwyddo o'r gelyn i ddarostwng y wlad. Ond rhaid cofio nad y castell carreg godidog yw'r unig un a haedda sylw. Y ffurf gyntaf oedd y castell pren y ceir ei olion ym mhob cymwd bron. O astudio y rhain y ceir y syniad gorau am ddatblygiad y castell a'r lle amlwg oedd iddo ym mywyd y cyfnod.
Dywedir wrthym nad yw hanes milwriaeth namyn ymdrech ddidor, yn ymestyn dros ganrifoedd o amser, rhwng y gallu
- ↑ "South Wales is more thickly set with castles than any other region of the British Isles "Oman: History of the Art of War in the Middle Ages, 2, 23. 312
